“Tháp Ẩn Ca”: Đánh thức di sản trăm tuổi bằng nghệ thuật đương đại

Với 59 bản ghi âm rung động của côn trùng kết hợp hệ thống âm thanh đa hướng và nghệ thuật ánh sáng, tác phẩm sắp đặt “Tháp Ẩn Ca” mang đến diện mạo mới cho Tháp nước Hàng Đậu, trở thành điểm nhấn của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

Giữa nhịp sống náo nhiệt của phố phường Hà Nội, Tháp nước Hàng Đậu vốn quen thuộc với vẻ trầm mặc, cổ kính nay trở thành một không gian nghệ thuật độc đáo. Bước qua những bức tường đá dày, công chúng được dẫn vào thế giới của âm thanh và ánh sáng, nơi những rung động nhỏ bé của tự nhiên vang vọng trong lòng công trình hơn một thế kỷ.

Ra mắt ngày 14/11, “Tháp Ẩn Ca” (The Tower of Hidden Songs) là một trong những điểm nhấn của chuỗi chương trình nghệ thuật liên ngành quốc tế “Hà Nội sáng đèn”, thuộc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Tác phẩm do các nghệ sĩ Việt Nam và Thụy Sĩ phối hợp thực hiện, với sự tham gia của nghệ sĩ Patrick Kessler, nhà soạn nhạc Ludwig Berger và giám tuyển Trần Kim Ngọc.

Điểm đặc biệt của tác phẩm nằm ở 59 bản ghi âm rung động của côn trùng và nhện, được thu thập từ nghiên cứu của 13 nhà khoa học tại 8 quốc gia và vùng lãnh thổ. Những tín hiệu vốn khó được tai người cảm nhận đã được chuyển hóa thành một cấu trúc âm thanh đa hướng, mở ra thế giới giao tiếp bí ẩn của các sinh vật nhỏ bé.

Trong lòng tháp, tám chiếc loa được bố trí ở những vị trí khác nhau, kết hợp hệ thống truyền rung dưới sàn và nghệ thuật chiếu sáng của Nguyễn Đức Phương (Phương Giờ), tạo nên trải nghiệm đa giác quan. Công chúng không chỉ nghe mà còn có thể cảm nhận những rung động của âm thanh qua từng bước chân.

Trong lòng tháp, tám chiếc loa được bố trí ở những vị trí khác nhau, kết hợp hệ thống truyền rung dưới sàn và nghệ thuật chiếu sáng của Nguyễn Đức Phương (Phương Giờ), tạo nên trải nghiệm đa giác quan

Theo nhà soạn nhạc Ludwig Berger, việc đưa những rung động của côn trùng vào tác phẩm nghệ thuật mở ra cơ hội khám phá một thế giới âm thanh ít được biết đến, đồng thời gợi suy nghĩ về mối quan hệ giữa con người với môi trường tự nhiên.

Không chỉ gây ấn tượng bởi sự kết hợp giữa khoa học và nghệ thuật, “Tháp Ẩn Ca” còn mang ý nghĩa đặc biệt khi được đặt trong một công trình kiến trúc gắn bó với lịch sử đô thị Hà Nội từ cuối thế kỷ XIX.

Từng phục vụ hệ thống cấp nước của thành phố, Tháp nước Hàng Đậu ngày nay là một dấu tích kiến trúc công nghiệp có giá trị. Việc đưa nghệ thuật đương đại vào không gian này đã mở ra cách tiếp cận mới trong khai thác di sản, biến công trình lịch sử thành điểm hẹn văn hóa, sáng tạo.

Tại sự kiện, Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam Thomas Gass đánh giá “Tháp Ẩn Ca” đã mở ra một không gian giao lưu, nơi tư duy sáng tạo của nghệ sĩ Thụy Sĩ gặp gỡ chiều sâu văn hóa của Thủ đô.

Giám tuyển Nguyễn Quốc Hoàng Anh, Tổng đạo diễn chuỗi chương trình “Hà Nội sáng đèn”, chia sẻ: “Với tác phẩm Tháp Ẩn Ca, các nghệ sĩ không chỉ mang đến một tác phẩm sắp đặt âm thanh, mà còn thông qua âm thanh của tiếng côn trùng, còn có những suy tư về phát triển, mối liên hệ giữa con người với thiên nhiên và con người với con người”.

Theo bà Bùi Thị Hương Thủy, Trưởng phòng Nghệ thuật và Công nghiệp văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, việc đưa nghệ thuật đương đại vào không gian di sản là cách mở thêm những cánh cửa mới, để di sản tiếp tục hiện diện, đối thoại và truyền cảm hứng trong đời sống hôm nay.

Từ một công trình từng khép kín với công chúng, Tháp nước Hàng Đậu đang trở thành điểm hẹn nghệ thuật giữa lòng Thủ đô. Sự xuất hiện của “Tháp Ẩn Ca” không chỉ mang đến trải nghiệm mới lạ, mà còn cho thấy tiềm năng khai thác những không gian di sản bằng tư duy sáng tạo, góp phần đưa các công trình kiến trúc lịch sử trở lại gần hơn với đời sống đương đại.