IOC tạm dừng lựa chọn quốc gia đăng cai: Tương lai nào cho Olympic trẻ?

Thế vận hội trẻ Dakar 2026 khép lại với nhiều đánh giá tích cực từ Ủy ban Olympic quốc tế (IOC), đồng thời đánh dấu lần đầu tiên một sự kiện thể thao Olympic được tổ chức trên đất châu Phi. Tuy nhiên, đằng sau thành công của kỳ Đại hội là câu hỏi lớn về tương lai của Olympic trẻ, khi IOC tạm dừng quy trình lựa chọn quốc gia đăng cai năm 2030 để xem xét lại mục tiêu, mô hình và giá trị thực sự của sân chơi này.

Ngày 12/11, chỉ một ngày trước lễ bế mạc Đại hội Olympic trẻ Dakar 2026, Chủ tịch IOC Kirsty Coventry đã dành những lời đánh giá tích cực cho công tác tổ chức và trải nghiệm mà sự kiện mang lại. Theo bà, Olympic trẻ Dakar 2026 vượt xa những kỳ vọng ban đầu của các bên tham gia, tạo nên một hành trình đáng nhớ đối với các vận động viên trẻ cũng như phong trào Olympic.

"Đây là một hành trình tuyệt vời, vô cùng kỳ diệu", bà Coventry chia sẻ tại cuộc họp báo ở Dakar. 

Olympic trẻ Dakar 2026 quy tụ gần 2.700 vận động viên trẻ đến từ 204 Ủy ban Olympic quốc gia. Senegal trở thành quốc gia châu Phi đầu tiên đăng cai một sự kiện thể thao thuộc hệ thống Olympic, trong bối cảnh lục địa này chưa từng tổ chức Thế vận hội Olympic. Sự kiện vì thế được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực mở rộng phạm vi ảnh hưởng của phong trào Olympic và đưa thể thao đến gần hơn với giới trẻ trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, những lời khen dành cho Dakar 2026 chưa đồng nghĩa với việc Olympic trẻ sẽ tiếp tục được tổ chức theo mô hình hiện tại. Tương lai của giải đấu vẫn chưa được xác định khi IOC đang tiến hành đánh giá toàn diện, sau quyết định tạm dừng quy trình lựa chọn quốc gia đăng cai kỳ Đại hội năm 2030.

Quyết định tạm dừng quy trình đăng cai năm 2030 được IOC đưa ra trước khi Đại hội Dakar diễn ra. Theo Chủ tịch IOC Kirsty Coventry, tổ chức này cần có thêm thời gian để xây dựng một chiến lược thống nhất dành cho giới trẻ, trước khi quyết định có tiếp tục tổ chức các kỳ Olympic trẻ trong tương lai hay không.

Quá trình xem xét bắt nguồn từ các cuộc thảo luận và khảo sát đối với những Ủy ban Olympic quốc gia (NOC) cùng các Liên đoàn thể thao quốc tế. Kết quả thu được chưa đưa ra được câu trả lời rõ ràng về cách các tổ chức này nhìn nhận Olympic trẻ, cũng như vai trò của Đại hội trong quá trình phát triển và đào tạo vận động viên.

Bà Coventry từng mô tả đây là sự thiếu thống nhất đáng kể trong phong trào Olympic. Theo bà, các bên chưa có chung một quan điểm về lý do tổ chức Olympic trẻ và mục tiêu cốt lõi mà sự kiện cần hướng tới. Vì vậy, IOC cho rằng việc tiếp tục lựa chọn địa điểm đăng cai mà chưa làm rõ định hướng phát triển sẽ không phải là giải pháp phù hợp.

"Chúng tôi đã tạm dừng quy trình và đang phân tích. Chúng tôi vẫn tiếp tục đánh giá, đồng thời sẽ bổ sung những dữ liệu thu thập được từ Dakar", bà Coventry cho biết ngày 12/11.

Chủ tịch IOC nhấn mạnh, tổ chức này muốn xác định cách thức tốt nhất để phong trào Olympic kết nối với thế hệ trẻ trong tương lai. Điều cần thiết không đơn thuần là duy trì một sự kiện thể thao định kỳ, mà phải làm rõ Olympic trẻ sẽ phát triển điều gì, mang lại giá trị nào và có thể truyền cảm hứng để nhiều người trẻ tham gia thể thao ra sao.

Đáng chú ý, IOC khẳng định việc tạm dừng quy trình lựa chọn chủ nhà năm 2030 không đồng nghĩa với hủy bỏ Olympic trẻ. Quyết định hiện tại chỉ nhằm tạo khoảng thời gian để đánh giá lại mục tiêu và định hình một mô hình phù hợp hơn. Kỳ Olympic trẻ mùa đông 2028 tại Dolomiti Valtellina, Italy, vẫn được triển khai theo kế hoạch.

IOC cần xác định lại mục tiêu của Olympic trẻ

Một trong những vấn đề được Chủ tịch IOC đề cập là khả năng Olympic trẻ trở thành bước đệm để các vận động viên tiến tới Thế vận hội chính thức. Theo số liệu bà Coventry đưa ra, chỉ khoảng 15% vận động viên từng tham dự Olympic trẻ sau đó góp mặt tại Olympic.

Tỷ lệ này đặt ra câu hỏi về hiệu quả của giải đấu nếu mục tiêu chính được xác định là phát hiện, đào tạo và tạo nguồn vận động viên cho Thế vận hội. Dù vậy, cũng cần nhìn nhận rằng Olympic trẻ không chỉ được xây dựng như một giải đấu tuyển chọn tài năng cho Olympic chính thức.

Ngay từ khi ra đời, sự kiện đã mang sứ mệnh rộng hơn: tạo môi trường thi đấu quốc tế cho các vận động viên trẻ, giúp họ tích lũy kinh nghiệm, giao lưu với bạn bè cùng trang lứa và tiếp cận những giá trị của phong trào Olympic. Các hoạt động giáo dục, văn hóa và trao đổi quốc tế cũng là một phần quan trọng trong cấu trúc của Đại hội.

Do đó, tỷ lệ 15% không phải thước đo duy nhất để đánh giá thành công hay thất bại của Olympic trẻ. Tuy nhiên, con số này cho thấy IOC cần làm rõ hơn mối liên hệ giữa mục tiêu phát triển vận động viên, trải nghiệm của người tham dự và hiệu quả đầu tư nguồn lực cho giải đấu.

"Chúng ta phải thực tế về điều mà mình mong muốn Olympic trẻ trở thành", bà Coventry nhấn mạnh.

Đây cũng là bài toán mà IOC phải giải quyết trong quá trình xây dựng chiến lược mới: Olympic trẻ nên tập trung vào việc phát hiện những tài năng có thể trở thành vận động viên đỉnh cao, hay ưu tiên mở rộng cơ hội tiếp cận thể thao, truyền cảm hứng và thúc đẩy lối sống năng động cho đông đảo thanh thiếu niên? Hai mục tiêu này có thể bổ trợ cho nhau, nhưng đòi hỏi cách tổ chức, chương trình thi đấu và phương thức đánh giá hiệu quả khác nhau.

Olympic trẻ được hình thành từ sáng kiến của cố Chủ tịch IOC Jacques Rogge, với mong muốn tạo ra một sân chơi quốc tế dành riêng cho các vận động viên trẻ, đồng thời kết hợp thi đấu thể thao với giáo dục và giao lưu văn hóa.

Kỳ Olympic trẻ mùa hè đầu tiên được tổ chức tại Singapore năm 2010. Hai năm sau, Innsbruck (Áo) đăng cai kỳ Olympic trẻ mùa đông đầu tiên vào năm 2012. Kể từ đó, sự kiện từng bước trở thành một phần trong hệ thống Olympic, mang đến cơ hội tranh tài quốc tế cho các vận động viên ở lứa tuổi trẻ.

Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ phát triển, IOC đang đứng trước yêu cầu phải điều chỉnh để phù hợp với những thay đổi trong môi trường thể thao và cách thế hệ trẻ tiếp cận các hoạt động thể chất. Việc khảo sát các NOC và Liên đoàn thể thao quốc tế cho thấy phong trào Olympic vẫn chưa có sự đồng thuận về vai trò, mục tiêu và định hướng lâu dài của Đại hội.

Quyết định tạm dừng quy trình đăng cai năm 2030 vì thế có thể tác động trực tiếp đến những quốc gia đã bày tỏ sự quan tâm. Trong đó, Ấn Độ từng thể hiện mong muốn đăng cai kỳ Đại hội này, xem đây là một bước đi trong lộ trình nâng cao kinh nghiệm tổ chức sự kiện thể thao quốc tế, hướng tới tham vọng đăng cai Olympic năm 2036. Tuy nhiên, khi IOC chưa xác định mô hình tương lai, kế hoạch đăng cai Olympic trẻ năm 2030 của các quốc gia cũng phải chờ định hướng mới.