Khai mở tiềm năng từ không gian văn hóa Tiên Điền

Ngày 12/11, tại xã Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật tỉnh phối hợp với Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh và Gia tộc họ Nguyễn Tiên Điền tổ chức Hội thảo khoa học Khai thác các giá trị văn học, văn hóa của dòng văn Tiên Điền vào phát triển du lịch Hà Tĩnh. 

Hội thảo đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản, chuyển hóa nguồn tài nguyên văn hóa thành những sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch địa phương.

Tiên Điền là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa, gắn với quá trình hình thành và phát triển hơn 400 năm của dòng họ Nguyễn. Qua nhiều thế hệ, dòng họ đã để lại những dấu ấn nổi bật trong lĩnh vực văn học, lịch sử, khoa học và đời sống xã hội. Tiêu biểu là Xuân quận công Nguyễn Nghiễm, Nguyễn Nễ, Nguyễn Hành và đặc biệt là Đại thi hào Nguyễn Du.

Theo các tham luận tại hội thảo, nguồn lực du lịch của Tiên Điền cần được nhìn nhận trong một chỉnh thể thống nhất, gồm lịch sử dòng họ, truyền thống văn học, hệ thống di tích - cảnh quan và ký ức, thực hành văn hóa của cộng đồng. Đây là cơ sở để mở rộng cách tiếp cận di sản, từ việc giới thiệu một danh nhân, tác phẩm đến kể câu chuyện về cả một không gian văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Ông Nguyễn Hải Nam, Chủ tịch Hội đồng gia tộc Nguyễn Tiên Điền chia sẻ, phát triển du lịch nghiên cứu, học tập tại Tiên Điền không đơn thuần là mở rộng một loại hình du lịch mà còn là cách kết nối di sản với tri thức và con người. Khi di tích trở thành nguồn tư liệu sống, không gian là nơi khám phá và mỗi hành trình gắn với quá trình tìm hiểu, du lịch sẽ vượt ra ngoài hoạt động tham quan, trở thành một hình thức giáo dục văn hóa trong đời sống đương đại.

Nhà nghiên cứu Thái Văn Sinh, tác giả tham luận Bảo tồn và phát huy giá trị di sản dòng văn Tiên Điền từ không gian di sản đến mô hình trải nghiệm văn hóa sống nhận định, hoạt động tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Nguyễn Du còn nặng về tham quan, thăm viếng tĩnh trong khi các không gian trải nghiệm văn hóa sống chưa được phát huy tương xứng. Từ thực tế đó, tác giả đề xuất nâng cấp không gian trưng bày thành bảo tàng chuyên đề "Nguyễn Du và Truyện Kiều"; nghiên cứu quy hoạch công viên văn học chủ đề Kim - Kiều; tổ chức các hoạt động trải nghiệm, lễ hội tương tác; xây dựng chuỗi liên kết du lịch liên vùng và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số.

Theo các đề xuất tại hội thảo, du khách có thể tham gia chương trình trải nghiệm Truyện Kiều, thưởng thức các trích đoạn diễn xướng, tìm hiểu nghệ thuật ngôn ngữ, tham gia hoạt động lẩy Kiều, bói Kiều hoặc khám phá những câu chuyện lịch sử gắn với từng địa điểm trong không gian văn hóa Tiên Điền. Việc ứng dụng mã QR, bản đồ di sản, hình ảnh 3D và công nghệ thực tế ảo cũng có thể giúp việc tiếp cận thông tin về Nguyễn Du, Truyện Kiều và các di tích trở nên trực quan, sinh động hơn. Các sản phẩm lưu niệm, ấn phẩm văn hóa và trải nghiệm ẩm thực mang dấu ấn Truyện Kiều cũng là những hướng phát triển cần được nghiên cứu.

Tiến sĩ Trần Quốc Lâm, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh cho rằng cần chuyển từ tham quan từng điểm di tích sang tổ chức các hành trình trải nghiệm theo chủ đề. Giá trị quần thể di tích Đại thi hào Nguyễn Du sẽ được phát huy tốt hơn khi kết nối với các địa danh, cảnh quan và di sản văn hóa khác của Nghi Xuân như Bến Giang Đình, núi Hồng - sông Lam, Bãi Cọi, đình Hội Thống. Qua đó, hình thành các tuyến du lịch kết hợp văn học, lịch sử, khảo cổ và trải nghiệm đời sống địa phương.

Ông Trần Quốc Lâm cũng đề xuất tổ chức các hoạt động ngâm Kiều, lẩy Kiều, Trò Kiều, trình diễn dân ca ví, giặm, ca trù tại Khu di tích với quy mô phù hợp; xây dựng chương trình trải nghiệm riêng cho học sinh, sinh viên, khách nghiên cứu và du khách quốc tế. Theo ông, phát triển sản phẩm du lịch cần gắn với bảo tồn cảnh quan, chuẩn hóa nội dung thuyết minh, nâng cao chất lượng nhân lực và tăng cường sự tham gia của người dân.