Đêm nhạc Jazz & Friends X: Vòng quanh thế giới để trở về với Jazz Việt

Mười năm, gần 100 nghệ sĩ đa quốc tịch, 16 tiết mục trong hơn 2 giờ đồng hồ - tối 6/11, Jazz & Friends X đưa khán giả đi một vòng qua những miền Jazz của thế giới, để rồi khép lại bằng một cuộc đối thoại chưa từng có giữa Jazz, giao hưởng và âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Phòng hòa nhạc lớn của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam (77 Hào Nam, Hà Nội) đã được lấp đầy chỗ bởi giới mộ điệu Jazz đã chờ đợi chương trình này suốt nhiều tháng. Jazz & Friends X đánh dấu năm thứ 10 của chương trình Jazz & Friends và nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện.

Vốn là chương trình thường niên của khoa Jazz, năm nay sự kiện được nâng lên tầm vóc của một liên hoan nhạc Jazz, với sự góp mặt của các nghệ sĩ quốc tế đến từ Mỹ, Thụy Điển, Na Uy bên cạnh nhiều thế hệ nghệ sĩ Jazz Việt Nam. Chương trình do TS. Nguyễn Tiến Mạnh và ThS. Lương Xuân Thịnh làm tổng đạo diễn, MC Mai Anh Thư dẫn dắt.

Nhạc mục được chọn lọc, sắp xếp và dàn dựng như một chuyến du hành xuyên không gian và thời gian. Khán giả đi từ những giai điệu Jazz Mỹ cổ điển và phóng khoáng, sang sự náo nhiệt của văn hóa Mỹ Latin với những vũ điệu samba qua một tác phẩm Jazz Brazil, rồi chuyển tiếp đến nền văn hóa lâu đời, cổ kính của Jazz châu Âu qua các tác phẩm của Anh, Pháp, Thụy Điển, Na Uy, trước khi trở về với Jazz Việt. Đi cùng hành trình ấy là cả một dải phong cách, từ Ragtime, Big Band đến Jazz Fusion và Smooth Jazz.

Từ nhịp Swing nước Mỹ đến cổ tích Bắc Âu: khi âm nhạc không cần phiên dịch

Đêm nhạc mở màn bằng một cú hích năng lượng với Sing, Sing, Sing của Louis Prima: 12 nghệ sĩ trống và tổ saxophone gồm Lê Duy Mạnh, Bùi Xuân Hoà, Bùi Hoàng An và Phan Tuấn Kiệt. Ngay sau đó, không gian dịu lại với Fever của Eddie Cooley và Otis Blackwell, ca khúc kinh điển ra đời 70 năm trước, qua giọng hát đầy ấn tượng của Thủy Bùi cùng Nguyễn Hiền Đức (piano), Nguyễn Thế Vinh (bass) và Hùng Cường (trống).

Tiếp đến là tác phẩm In the Mood của Joe Garland, đại diện nổi bật của phong cách Big Band Swing, với 23 nghệ sĩ saxophone do Lê Duy Mạnh dẫn dắt, kết hợp cùng bass, trống và piano. Khoảnh khắc “bố già Jazz Việt”, NSƯT Quyền Văn Minh, bước ra cùng biểu diễn khiến cả khán phòng bùng nổ. Ông là một trong những người thầy đã định hình khoa Jazz và đặt nền móng cho Jazz Việt.

Ở I Concentrate on You, bản Jazz standard kinh điển được huyền thoại Cole Porter viết năm 1939, các nghệ sĩ Mỹ và Việt Nam mang đến một màn kết hợp đầy thú vị với David Valdez (saxophone), Duy Phúc (piano), Hoàng Phú Tùng (trống) và Will Lyle (bass). Trên sân khấu, 4 nghệ sĩ không còn bị ngăn cách bởi trình độ, màu da hay quốc tịch. Tất cả cùng nói chung một ngôn ngữ, đó là âm nhạc.

Nhịp điệp chuyển sang không khí rộn ràng của Mas Que Nada (Jorge Ben Jor), một trong những ca khúc Brazil nổi tiếng nhất mọi thời đại, từng đưa âm hưởng Samba và Bossa Nova đến với khán giả toàn cầu.

Tiết mục quy tụ 6 giọng ca gồm Thủy Bùi và nhóm The Phocal (Phạm Anh Quân, Nguyễn Quốc Huy Khanh, Trần Thị Thu Huyền, Trần Thị Thu Hằng, Nguyễn Hồng Khanh). Rồi tất cả lắng xuống cùng “Under the Sky of Paris” (Sous le ciel de Paris) của Hubert Giraud, một trong những ca khúc biểu tượng nhất cho âm nhạc và tinh thần lãng mạn của nước Pháp, qua tiếng guitar của Lương Xuân Thịnh và Doãn Việt Dũng.

Từ Paris, khán giả được đưa sang nước Anh với Get Carter của Roy Budd, do Paul Zetter (bass), Nico Seal (saxophone), Đỗ Minh Hải (guitar), Nguyễn Ngọc Ánh Dương (piano), Hoàng Phú Tùng (trống) và giọng ca Trần Thị Thu Huyền thể hiện.

Khán phòng gần như "vỡ òa" khi Blues i oktaver của nhạc sĩ Thụy Điển Jan Johansson vang lên, quy tụ những tên tuổi hàng đầu: TS Nguyễn Tiến Mạnh (piano), GS Lars Andersson (trống), NS. Quyền Thiện Đắc và Danny Healy (saxophone), Hoàng Hải Bằng (bass). Phần solo của TS Nguyễn Tiến Mạnh, Trưởng khoa Jazz, máu lửa đến mức nhận về những tràng pháo tay không dứt. Anh chơi nhiệt huyết và thăng hoa, như thể có thể bật khỏi ghế và phím đàn bất cứ lúc nào.

Đêm nhạc cũng mang đến một trải nghiệm hiếm hoi trên sân khấu Việt Nam: Jazz kết hợp với nhạc điện tử, được các nghệ sĩ Na Uy Ingolv Haaland, Jan Bang, Eivind Aarset, Ingri Jordahl Oestensen và Even Sefenias Sigurdsen Frodesoenn Roestad ứng tác ngay tại chỗ trong 15 phút.

Màn trình diễn phản ánh đúng giá trị cốt lõi của Jazz là tự do, ngẫu hứng, đối thoại và sáng tạo. Qua sự kết hợp đặc biệt chưa từng thấy ấy, các nghệ sĩ Na Uy đã dẫn khán giả lạc vào một thế giới cổ tích Bắc Âu quyến rũ và huyền ảo.

Phần trình diễn của các nghệ sĩ quốc tế. (Ảnh: Hòa Nguyễn)

Bản sắc Jazz Việt: từ thế hệ học trò đến cuộc đối thoại với âm nhạc truyền thống

Màn trình diễn của các cựu sinh viên, những người trưởng thành từ khoa Jazz và nay đã là nghệ sĩ thành danh, không làm khán giả thất vọng. Với Wish You Were Here của Lee Ritenour (Fourplay), tiếng piano của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Vượng hòa cùng Doãn Việt Dũng (guitar), Hùng Cường (trống) và Hoàng Hải Bằng (bass) đã tạo nên một tiết mục Smooth Jazz tuyệt vời.

Wish You Were Here của Lee Ritenour (Fourplay) với tiếng piano của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Vượng hòa cùng Doãn Việt Dũng (guitar), Hùng Cường (trống) và Hoàng Hải Bằng (bass). (Ảnh: Hòa Nguyễn)

Bất ngờ lớn của đêm diễn là Đinh Mạnh Ninh, giọng ca vừa gây chú ý tại Anh trai vượt ngàn chông gai 2026. Ban tổ chức giữ kín đến phút chót nên khi anh xuất hiện, khán giả thực sự ngỡ ngàng.

Đinh Mạnh Ninh nổi bật với phong cách thời trang phóng khoáng: giày và vest trắng phối cùng sơ mi xanh bỏ cúc. Qua bàn tay phối khí và tiếng piano của Nguyễn Hữu Vượng, nhạc sĩ đứng sau những bản phối ấn tượng của chương trình Tổ quốc trong tim, hai ca khúc nhạc nhẹ của Võ Thiện Thanh là Xích lô và Buổi sáng ở Ciao Cafe được khoác lên chiếc áo mới mang chất Jazz đặc trưng.

Sắc màu Jazz Việt tiếp tục lan tỏa với Họa mi hót trong mưa của nhạc sĩ Dương Thụ qua giọng hát Vân Anh, cùng Lương Việt Tú (piano), Nguyễn Thế Vinh (bass), Lê Duy Mạnh (saxophone), Nguyễn Quốc Linh (guitar), Nguyễn Quang Linh (trống) và dàn dây Jazz strings.

Nhưng điểm nhấn đặc biệt nhất của chương trình nằm ở hai tiết mục Cội và Sông biển nước Nam do Nguyễn Đức Hải Phong sáng tác và trực tiếp chơi piano. Lần đầu tiên trên sân khấu Jazz & Friends, các nghệ sĩ Jazz Việt tự sáng tác và trình diễn Jazz cùng dàn dây, dưới sự chỉ huy của Cao Ngô Đình Lâm.

Trong Cội, tiếng đàn môi của Nguyễn Đức Minh đan cài cùng guitar của Nguyễn Việt Hải, saxophone của Quyền Thiện Đắc và tiếng trống của GS Lars Andersson. Đến Sông biển nước Nam, tiếng clarinet của Danny Healy và saxophone của Bùi Hoàng An hòa cùng guitar Nguyễn Việt Hải, bass Nguyễn Thế Vinh và trống GS Lars Andersson. Dàn dây đặt trên nền chất liệu âm nhạc truyền thống đã tạo nên một chất Jazz độc đáo, không thể trộn lẫn, mang bản sắc riêng của Jazz Việt mà không nền nhạc Jazz nào khác có được.

Rất hiếm để có thể được thấy chất liệu âm nhạc truyền thống Việt Nam có một cách tiếp cận bằng tư duy sáng tạo của Jazz, qua hòa âm, tiết tấu và ngẫu hứng, một cách độc đáo đến vậy. Sự hòa quyện giữa Jazz, dàn dây và âm nhạc truyền thống đã mở ra một cuộc đối thoại âm nhạc chưa từng có, khiến người nghe vừa bất ngờ vừa thích thú.

Sau 2 giờ trình diễn liên tục, đêm nhạc khép lại với What’d I Say, kiệt tác của huyền thoại Ray Charles, vốn được xem là ca khúc nền tảng khai sinh dòng nhạc Soul, trong phần hòa giọng của tất cả các nghệ sĩ.

Đêm nhạc Jazz & Friends X đã để lại dấu mốc lịch sử trên sân khấu Jazz Việt. Từ những giá trị kinh điển đến ngôn ngữ Jazz đương đại, từ nghệ sĩ quốc tế đến các thế hệ nghệ sĩ Jazz Việt Nam, chương trình đã tạo nên một không gian âm nhạc đa dạng nhưng thống nhất trong tinh thần tự do, ngẫu hứng và sáng tạo.