Ngày đột quỵ thế giới 29/10: 'Mỗi phút đều có giá trị' - Nhận biết sớm, gọi 115 ngay

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 200.000 ca đột quỵ mới, nhưng chỉ chưa đến một phần tư người bệnh kịp đến viện trong 4,5 giờ đầu. Nhận biết dấu hiệu và hành động đúng có thể quyết định khả năng sống còn và mức độ di chứng.

Đột quỵ xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, làm gián đoạn quá trình cung cấp máu và oxy cho não, gây tổn thương tế bào não. Theo số liệu được Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam và Bệnh viện Bạch Mai công bố, Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 ca mắc mới và 167.000 trường hợp tử vong mỗi năm. 

Chỉ khoảng 23,2% người bệnh đến cơ sở y tế trong 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng. Người dưới 45 tuổi chiếm 7,2% số trường hợp mắc bệnh. Các yếu tố nguy cơ có thể bao gồm hút thuốc lá, ít vận động và không kiểm soát tốt huyết áp.

Trước diễn biến cấp tính của bệnh, Tổ chức Đột quỵ Thế giới (WSO) khuyến cáo người dân ghi nhớ quy tắc FAST để nhận diện nhanh các dấu hiệu cảnh báo:

F - Face (Khuôn mặt): Một bên mặt bị méo, lệch khi cười; miệng hoặc nhân trung mất cân đối.

A - Arm (Cánh tay): Yếu hoặc tê một bên tay, chân; người bệnh không thể giơ đều hai tay hoặc một tay bị rơi xuống.

S - Speech (Ngôn ngữ): Nói khó, nói ngọng bất thường, không diễn đạt được câu đơn giản hoặc khó hiểu lời người khác.

T - Time (Thời gian): Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần gọi cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng tự hết.

Bên cạnh đó, các chuyên gia y tế cho biết người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện đi kèm như chóng mặt đột ngột, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội.

Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, các bác sĩ khuyến cáo người nhà cần nhanh chóng gọi cấp cứu 115, ghi nhớ chính xác thời điểm khởi phát triệu chứng để nhân viên y tế có cơ sở chỉ định phương pháp điều trị phù hợp, đồng thời bảo đảm an toàn và theo dõi sát nhịp thở cho người bệnh. 

Ngược lại, không được tự ý cho người bệnh ăn uống, dùng thuốc hạ huyết áp hay áp dụng các phương pháp dân gian như cạo gió, chích máu đầu ngón tay làm lỡ thời gian vàng điều trị.

Ngay cả khi các triệu chứng tự biến mất sau ít phút, theo khuyến cáo chuyên môn, người bệnh vẫn cần được đưa đi kiểm tra y tế khẩn cấp vì đó có thể là dấu hiệu của cơn thiếu máu não thoáng qua.

Để phòng ngừa đột quỵ, Bộ Y tế và các chuyên gia y tế khuyến nghị người dân cần khám sức khỏe định kỳ, theo dõi và kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu. Đồng thời, việc xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, tăng cường rau xanh, hạn chế muối và chất béo xấu, kết hợp vận động thể lực đều đặn, không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia sẽ góp phần kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ trong cộng đồng./.