Giữa thời clip ngắn và phim AI, VTV2 mời khán giả "chậm lại" với phim tài liệu

Từ ngày 2/11, khung 21h từ thứ Hai đến thứ Sáu hằng tuần trên VTV2 sẽ dành riêng cho phim tài liệu. Giữa lúc người xem đã quen lướt những clip vài chục giây, Đài Truyền hình Việt Nam chọn một hướng đi ngược lại: mời khán giả dành thời gian chậm lại, để xem và cùng suy ngẫm.

Khán giả ngày nay có thể xem hàng chục video chỉ trong vài phút. Nhưng theo những người làm phim tài liệu của VTV, chính vì thế mà những câu chuyện cần thời gian để kể lại càng trở nên cần thiết.

"Phim tài liệu là đặc sản của truyền hình. Nhu cầu của khán giả bên cạnh tin tức là dành thời gian chậm lại một chút, cùng theo dõi, cùng suy ngẫm về những đề tài chỉ có phim tài liệu mới truyền tải được" - ông Đỗ Đức Hoàng, Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam chia sẻ.

Hình ảnh trong một số phim tài liệu của VTV2

Đạo diễn Nguyễn Đức Đệ cũng nói về sự "chậm lại" ấy: "Khác với tin tức cần tốc độ hay phim truyện cần hư cấu, phim tài liệu đòi hỏi khán giả một chút thời gian để chậm lại, cùng nhìn nhận và cùng suy ngẫm".

Đạo diễn Đoàn Hồng Lê thì thẳng thắn hơn: "Trong thời đại của mạng xã hội, clip ngắn và phim ngắn AI, những nội dung dài và có chiều sâu như phim tài liệu vẫn rất cần thiết cho khán giả, bởi có nhiều điều phức tạp và vi tế về thế giới bên trong của con người chỉ có phim tài liệu mới chuyển tải hết được".

Đạo diễn Nguyễn Đức Đệ và một số bộ phim do anh thực hiện

Cùng quan điểm, NSƯT, đạo diễn Tạ Quỳnh Tư cho rằng giữa thời đại nội dung ngày càng nhanh và ngắn, phim tài liệu càng cần thiết, "bởi có những chiều sâu của con người, những chuyển động phức tạp của đời sống chỉ có thể được kể bằng thời gian và sự chiêm nghiệm".

Một "điểm hẹn" thay cho những khung giờ rải rác

Phim tài liệu vốn là thể loại được VTV coi trọng, nhưng lâu nay vẫn phát ở nhiều khung giờ, trên nhiều kênh khác nhau. Khán giả muốn theo dõi đều đặn cũng không có một địa chỉ cố định. Dải giờ mới trên VTV2 ra đời để giải bài toán ấy: mỗi tối trong tuần, người xem có một chỗ quen thuộc để tìm đến, và dần hình thành thói quen xem phim tài liệu.

Theo NSƯT Tạ Quỳnh Tư, nếu VTV1 là nơi dành cho những bộ phim tài liệu có chất lượng và tầm vóc, thì dải giờ trên VTV2 sẽ mở ra một không gian thường xuyên và đa dạng hơn, để phim tài liệu thực sự trở thành điểm hẹn với công chúng.

Hình ảnh trong một số phim tài liệu của VTV2

Mỗi năm, VTV sản xuất khoảng 100 phim tài liệu. Dải giờ mới sẽ phát cả những tác phẩm mới lẫn những bộ phim ra đời từ nhiều năm trước nhưng vẫn còn nguyên giá trị và sức hấp dẫn. Khán giả sẽ gặp các bộ phim VTV Đặc biệt như Đường Kách Mệnh, Đường về, Hành trình thống nhất, cùng các series mới Hành trình đổi mới, Dòng chảy thịnh vượng và Chuyển mình.

Các tác phẩm được chọn theo định hướng phát sóng của VTV, nhằm phát huy thế mạnh của truyền hình trong việc phản ánh hơi thở cuộc sống và những vấn đề xã hội. Có những phim mang độ lùi thời gian, giàu tính chiêm nghiệm, cũng có những câu chuyện gần gũi nhưng gợi nhiều suy ngẫm. Theo ông Đỗ Đức Hoàng, dù ở lĩnh vực nào, phim tài liệu đều hướng tới giá trị giáo dục và thông điệp nhân văn. Ngay cả khi phản ánh những khó khăn của cuộc sống, tác phẩm vẫn tìm cách gợi mở lối đi cho vấn đề được đặt ra.

Hình ảnh trong một số phim tài liệu của VTV2

Dải giờ không chỉ dành cho phim do VTV sản xuất. Đây cũng là nơi giới thiệu tác phẩm của các đơn vị làm phim bên ngoài Đài. Nhiều năm qua, VTV đã thúc đẩy quan hệ với các đối tác ở châu Á, châu Âu, Mỹ và châu Phi. Phim tài liệu là một trong những thể loại được hai bên quan tâm trao đổi, góp phần làm phong phú thêm nguồn phim.

Ghi lại "hôm nay" cho "ngày mai"

Với giới làm nghề, dải giờ mới không chỉ là thêm một khung phát sóng. Đây còn là dịp để các thế hệ làm phim tài liệu của VTV và các đơn vị bên ngoài giới thiệu tác phẩm, gặp gỡ khán giả, trao đổi kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau. VTV kỳ vọng từ đó sẽ có thêm những bộ phim chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của công chúng.

NSND, đạo diễn Nguyễn Hoàng Lâm mong phim tài liệu "có một vị trí xứng đáng hơn trong sự quan tâm của khán giả". Theo anh, dải giờ chuyên biệt không chỉ giúp nhiều tác phẩm đến được với công chúng, mà còn hướng tới hình thành thói quen xem phim tài liệu, "từng bước phát triển một hệ sinh thái phim tài liệu trên sóng truyền hình".

NSND Đạo diễn Nguyễn Hoàng Lâm và NSUT, Đạo diễn Tạ Quỳnh Tư

Đạo diễn Nguyễn Đức Đệ gọi việc VTV2 dành trọn khung 21h các ngày trong tuần cho phim tài liệu là "một bước đi rất trúng tâm tư của giới làm nghề". Nó mở ra không gian để những câu chuyện hiện thực giàu suy tư, nhân văn được đối thoại thẳng thắn với xã hội, đồng thời là động lực để các thế hệ đạo diễn đổi mới ngôn ngữ kể chuyện.

Điều nhiều đạo diễn cùng nhắc tới là trách nhiệm ghi chép. NSƯT Tạ Quỳnh Tư mong dải giờ này "góp phần ghi lại trung thực diện mạo đất nước hôm nay như một phần ký ức dành cho ngày mai". Đạo diễn Đoàn Hồng Lê cũng chung mong muốn phim tài liệu sẽ ghi lại hiện thực hôm nay của đất nước, để giai đoạn lịch sử này được lưu giữ cho mai sau.

Dải giờ Phim tài liệu chính thức lên sóng VTV2 từ ngày 2/11, lúc 21h từ thứ Hai đến thứ Sáu hằng tuần.