Khi cầu thủ kiếm tiền từ AI

Ngày nay, các cầu thủ và vận động viên đang có xu hướng ký thỏa thuận độc quyền với công ty công nghệ để khai thác thương mại hình ảnh, giọng nói và dữ liệu cá nhân thông qua trí tuệ nhân tạo (AI). Điều này mở ra cơ hội kiếm tiền mới cho họ.

Vào giữa tháng 9 năm nay, Volpato, cầu thủ đang thi đấu cho đội bóng Sassuolo tại Serie A của Italy, đã ký thỏa thuận với Callandor, công ty có trụ sở tại California, để cấp phép sử dụng hình ảnh của mình do AI tạo ra.

Cầu thủ kiếm tiền từ bản sao AI

Theo thỏa thuận, Callandor được trao độc quyền đối với hình ảnh kỹ thuật số, giọng nói, hồ sơ sinh trắc học và dữ liệu thành tích của cầu thủ có 2 quốc tịch Ý và Australia này. Công ty sẽ khai thác thương mại hình ảnh AI của cầu thủ bằng cách tìm kiếm các hợp đồng với thương hiệu, thu một phần doanh thu và hỗ trợ ngăn chặn những nội dung chưa được anh chấp thuận.

Từ Los Angeles, Michael Fisk, đồng sáng lập Callandor, nói với Guardian Australia rằng công ty hoạt động trong lĩnh vực tạo ra những "bản sao tổng hợp". "Một bản sao tổng hợp có thể được các thương hiệu sử dụng 24 giờ mỗi ngày, quanh năm. Tất nhiên, với điều kiện nội dung đó được phê duyệt, đúng không?", Michael Fisk phát biểu.

Được thành lập vào tháng 2, Callandor hiện có một nhóm vận động viên hợp tác với công ty, trong đó có cầu thủ Jorginho và vận động viên đua thuyền người Mỹ Chris Poole. Các chiến dịch của công ty mới ở giai đoạn thử nghiệm, nhưng Callandor đang theo đuổi nhiều cơ hội khác ngoài quảng cáo truyền thống.

Fisk, cựu lãnh đạo tại Sony Pictures và MGM, đã đề cập đến việc tạo ra các bản thuyết minh sách bằng AI, bao gồm những phiên bản bằng ngoại ngữ. Đội ngũ của ông cũng đang lên kế hoạch phát triển các ứng dụng cho phép người hâm mộ xây dựng mối quan hệ cá nhân với bản sao tổng hợp của vận động viên.

Hồi tháng 6, siêu sao bóng đá Brazil Neymar đã cấp phép sử dụng hình ảnh AI của mình cho một nền tảng giải trí thuộc sở hữu Trung Quốc. Nền tảng này tạo ra các video ngắn được đăng tải trong thời gian diễn ra World Cup 2026.

Trong khi đó, William Saunders điều hành Hyperknown, một công ty khởi nghiệp quy mô nhỏ có trụ sở tại Sydney, đang tìm cách thực hiện những thỏa thuận tương tự. Ông cho biết các vận động viên bắt đầu nhận ra rằng nếu họ không khai thác thương mại hình ảnh AI của mình, người khác sẽ làm điều đó.

Những vấn đề nảy sinh

Các hợp đồng quảng cáo và tài trợ đã trở thành nguồn thu lớn của vận động viên, trong đó một số người ký được những hợp đồng trị giá hàng triệu USD. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu các thương hiệu có sẵn sàng trả mức thù lao tương đương cho bản sao AI thay vì người thật hay không.

Sau khi công ty của mình vừa ra mắt, Saunders cho rằng những cơ hội đang mở ra là vô cùng lớn. Ông đề cập đến khả năng sử dụng bản sao AI để bán sản phẩm bằng ngoại ngữ tại những quốc gia mà vận động viên chưa từng đặt chân đến. Jonathan Harlen, chuyên gia luật sở hữu trí tuệ tại Đại học Southern Cross, cho rằng sự xuất hiện của các đơn vị môi giới AI là "bước đi tiếp theo hiển nhiên" trong một "thị trường toàn cầu đang phát triển với tốc độ chóng mặt".

Từ góc độ pháp lý, ông nhận định ngành công nghiệp mới này tạo ra "một mớ quyền lợi và quyền pháp lý đan xen phức tạp", đòi hỏi các bên phải đàm phán cẩn trọng.

"Mặc dù bản quyền đã tồn tại đối với các bản ghi âm giọng nói, tác phẩm nghệ thuật và hình ảnh điện ảnh, quyền này chỉ được công nhận khi có sự sáng tạo của con người, cùng với một mức độ nỗ lực độc lập hoặc sáng tạo nhất định của con người trong quá trình tạo ra tác phẩm. Điều đó không áp dụng đối với các sản phẩm tái tạo bằng AI", Harlen nói.

Theo tờ Guardian, người nổi tiếng và vận động viên vẫn được hưởng một số biện pháp bảo vệ trước nội dung do AI tạo ra sử dụng hình ảnh và giọng nói của họ mà không có sự đồng ý. Tuy nhiên, các quy định pháp lý về hành vi mạo danh nhằm gây nhầm lẫn (passing off) chỉ được áp dụng khi những nhân vật của công chúng có thể chứng minh họ đã chịu thiệt hại về kinh tế.

Bản sao AI nhìn chung có thể mở rộng nguồn thu và khả năng tiếp cận người hâm mộ, nhưng cũng khiến việc xác định ai có quyền sử dụng hình ảnh, nội dung nào được phép tạo ra và trách nhiệm thuộc về ai trở nên phức tạp hơn.

Sơn Tùng