Hà Nội nghiên cứu cơ chế nạo vét sông Hồng, sông Đà

Hà Nội đang nghiên cứu phương án nạo vét, cải tạo lòng sông Hồng, sông Đà nhằm cải thiện khả năng thoát lũ. Thành phố cũng đứng ra quản lý toàn bộ khoáng sản thu hồi, bảo đảm tăng thu ngân sách và không để thất thoát tài nguyên.

Tại Thông báo số 1016/TB-VP ngày 20/10/2026 của Văn phòng UBND thành phố Hà Nội, truyền đạt kết luận của Chủ tịch UBND thành phố tại cuộc họp ngày 13/10 với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành Trung ương, các địa phương liên quan và Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã cơ bản thống nhất chủ trương nghiên cứu phương án cải tạo lòng sông Hồng, sông Đà kết hợp tận thu sản phẩm theo đề xuất của Tập đoàn Vingroup. Tuy nhiên, việc triển khai phải được xem xét thận trọng, nhất là những vấn đề liên quan đến an toàn dòng chảy, cơ sở pháp lý và cơ chế quản lý nguồn khoáng sản thu hồi.

Quản lý chặt nguồn khoáng sản thu hồi từ nạo vét

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của thành phố là việc nạo vét, cải tạo lòng sông không chỉ nhằm khơi thông dòng chảy mà còn gắn với nhu cầu vật liệu san lấp cho các công trình, dự án trọng điểm đang triển khai trên địa bàn.

Hà Nội xác định ba mục tiêu cần hướng tới khi nghiên cứu phương án. Trước hết là ổn định lòng dẫn, nâng cao khả năng thoát lũ, tiêu thoát nước, bảo đảm an toàn đê điều và giao thông đường thủy. Cùng với đó, thành phố muốn chủ động tạo nguồn cung vật liệu san lấp, đáp ứng nhu cầu xây dựng hạ tầng. Mục tiêu còn lại là quản lý hiệu quả nguồn khoáng sản thu hồi, góp phần tăng thu ngân sách và tránh lãng phí tài nguyên.

Đối với nguồn vật liệu được tận thu, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu toàn bộ khoáng sản thu hồi trong quá trình thực hiện phải được tập kết, quản lý, khai thác, tận thu và sử dụng theo phương án được UBND thành phố chấp thuận, bảo đảm đúng quy định pháp luật. Để thực hiện yêu cầu này, Tập đoàn Vingroup và đơn vị tư vấn phải xác định rõ vị trí, khối lượng, chủng loại khoáng sản dự kiến thu hồi; nhu cầu sử dụng cũng như phương án tập kết, quản lý và khai thác. Đặc biệt, phương án phải có cơ chế kiểm soát khối lượng, giá trị sản phẩm, bảo đảm công khai, minh bạch, không để xảy ra thất thoát tài nguyên và ngân sách nhà nước.

Thành phố đồng thời yêu cầu phân định rõ hoạt động nạo vét, cải tạo lòng sông với hoạt động khai thác khoáng sản. Đây là nội dung cần được làm rõ ngay từ khâu xây dựng phương án, tránh tình trạng lợi dụng việc nạo vét để khai thác khoáng sản trái quy định.

Một vấn đề khác được đặt ra là cơ chế tài chính và quản lý nguồn thu từ vật liệu tận thu. Sở Tài chính được giao phối hợp với Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương nghiên cứu hình thức đầu tư, phương thức tổ chức thực hiện, đánh giá hiệu quả kinh tế cũng như trách nhiệm, nghĩa vụ của các bên tham gia.

Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng sẽ tham mưu phương án quản lý, sử dụng nguồn thu từ sản phẩm tận thu, bảo đảm hiệu quả, công khai, minh bạch và đúng thẩm quyền. Như vậy, nguồn khoáng sản thu hồi từ hoạt động nạo vét được đặt trong cơ chế quản lý theo phương án do UBND thành phố chấp thuận. Tuy nhiên, việc tổ chức khai thác, phân phối, sử dụng vật liệu và quản lý nguồn thu cụ thể vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu, làm rõ trước khi triển khai.

Nạo vét phải bảo đảm an toàn dòng chảy, đê điều

Bên cạnh bài toán tận thu khoáng sản, Hà Nội đặc biệt lưu ý những tác động có thể phát sinh khi can thiệp vào lòng sông Hồng, sông Đà. Đây là hai tuyến sông có vai trò quan trọng đối với công tác phòng, chống lũ, cấp nước, giao thông đường thủy và hoạt động sản xuất, sinh hoạt của người dân.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng đánh giá việc nghiên cứu cải tạo lòng sông là nhiệm vụ có quy mô lớn, tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực và địa phương. Đáng chú ý, phương án triển khai bằng nguồn kinh phí xã hội hóa hiện chưa có quy định, hướng dẫn cụ thể và chưa có tiền lệ thực hiện.

Vì vậy, Tập đoàn Vingroup và đơn vị tư vấn phải tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, làm rõ cơ sở pháp lý, phạm vi, quy mô, tính chất của phương án và thẩm quyền thực hiện. Các nội dung đề xuất phải phù hợp với quy hoạch và những quy định liên quan đến đê điều, phòng chống thiên tai, tài nguyên nước, khoáng sản và môi trường.

Về kỹ thuật, thành phố yêu cầu bổ sung số liệu khảo sát địa chất, địa hình, thủy văn; xây dựng các kịch bản nạo vét trong điều kiện mùa lũ, mùa cạn và các chế độ vận hành liên hồ chứa.

Các phương án phải đánh giá đầy đủ ảnh hưởng đến dòng chảy, khả năng thoát lũ, trữ nước, nguy cơ xói lở, bồi lắng và sự ổn định của lòng sông, bờ sông. Việc cải tạo lòng dẫn phải bảo đảm không gây tác động bất lợi đến khả năng thoát lũ, cấp nước và an toàn công trình. Đặc biệt, phạm vi đánh giá tác động không chỉ giới hạn trong địa bàn Hà Nội mà còn phải tính đến các khu vực thượng lưu, hạ lưu và những tỉnh lân cận.

Những ảnh hưởng có thể xảy ra đối với hệ thống đê, kè, cầu đường bộ, đường sắt, công trình thủy lợi, trạm bơm và công trình lấy nước dọc tuyến cũng phải được xem xét đầy đủ. Thành phố yêu cầu phương án nghiên cứu phải phù hợp với các quy hoạch liên quan, không chồng lấn hoặc xung đột với những dự án đã được cấp có thẩm quyền chấp thuận dọc sông Hồng, sông Đà.

Để tháo gỡ những vấn đề về cơ chế và thẩm quyền, Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan hướng dẫn Tập đoàn Vingroup hoàn thiện hồ sơ đề xuất, rà soát sự phù hợp với quy hoạch và các yêu cầu kỹ thuật chuyên ngành.

Trên cơ sở hồ sơ và ý kiến của các cơ quan liên quan, Sở Xây dựng được giao tham mưu UBND thành phố báo cáo, xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ về chủ trương, cơ chế, thẩm quyền, trình tự và thủ tục triển khai dự án. Theo thông báo kết luận, nhiệm vụ này phải hoàn thành trước ngày 25/10/2026.

Việc xin ý kiến cấp có thẩm quyền là cơ sở để thành phố xem xét các bước tiếp theo, trong bối cảnh phương án nạo vét kết hợp tận thu khoáng sản còn nhiều vấn đề cần làm rõ về pháp lý, kỹ thuật và cơ chế tổ chức thực hiện.