Dự kiến thi tuyển vào lớp 10 chỉ còn 2 môn Toán và Ngữ văn

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa đăng tải dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp để lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Trước đó, dự thảo đã được gửi lấy ý kiến các Sở Giáo dục và Đào tạo. Trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các địa phương và hoàn thiện dự thảo, Bộ tiếp tục công bố trên Cổng thông tin điện tử để lấy ý kiến rộng rãi toàn xã hội.

Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh có nhiều thay đổi về quản trị giáo dục, chuyển đổi số, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục và tổ chức chính quyền địa phương. Quy định mới hướng tới bảo đảm công bằng, cơ hội học tập của người học; đồng thời yêu cầu địa phương chủ động dự báo nhu cầu học tập, từ đó hoạch định mạng lưới trường lớp, đội ngũ, cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục.

Một trong những thay đổi quan trọng của dự thảo là chuyển cách tiếp cận từ "tuyển sinh" sang "tiếp nhận học sinh đầu cấp", áp dụng đối với lớp 1, lớp 6 và lớp 10.

Theo đó, việc tiếp nhận học sinh không chỉ được nhìn nhận là thủ tục thực hiện vào đầu năm học mà trở thành một nội dung của quản trị hệ thống giáo dục, gắn với nhu cầu học tập, dân cư, mạng lưới trường lớp, khả năng tiếp nhận và điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Đối với lớp 1, dự thảo quy định không thực hiện kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn trẻ em dưới bất kỳ hình thức nào để làm căn cứ tiếp nhận trẻ em vào lớp.

Đối với lớp 6, nguyên tắc chung cũng là không phân loại, tuyển chọn. Trường hợp cơ sở giáo dục được cấp có thẩm quyền giao thực hiện nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, học sinh có thành tích nổi bật để phục vụ mục tiêu phát triển giáo dục mũi nhọn của địa phương thì được tiếp nhận bằng phương thức xét tuyển theo quy định.

Cách tiếp cận này đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với trách nhiệm quản lý của địa phương. Các địa phương phải chủ động dự báo nhu cầu học tập, xác định khả năng tiếp nhận của từng cơ sở giáo dục, chuẩn bị mạng lưới trường lớp, đội ngũ, cơ sở vật chất và phương án bố trí học sinh, thay vì để tình trạng thiếu chỗ học phát sinh rồi mới xử lý.

Đối với lớp 10, dự thảo vẫn giữ các phương thức tiếp nhận hiện hành nhưng định hướng giảm tổ chức thi tuyển tại những nơi chưa thực sự cần thiết.

Theo dự thảo, Sở Giáo dục và Đào tạo căn cứ quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận của các cơ sở giáo dục, điều kiện bảo đảm chất lượng, mạng lưới trường lớp và điều kiện thực tế của địa phương để quyết định phương thức tiếp nhận học sinh vào lớp 10 đối với từng cơ sở giáo dục hoặc nhóm cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Đối với trường hợp tổ chức thi tuyển vào lớp 10, dự thảo quy định 2 môn thi là Toán và Ngữ văn. Nội dung thi không vượt quá yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông cấp Trung học cơ sở. Quy định 2 môn thi được đề xuất nhằm giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định để học sinh chủ động trong quá trình học tập, đồng thời giảm nguồn lực dành cho tổ chức kỳ thi.

Đối với trường Trung học phổ thông chuyên, học sinh phải thi các môn thi chung và một môn thi chuyên. Mỗi môn chuyên có một đề thi riêng theo chương trình môn học cấp Trung học cơ sở; nội dung thi phải bảo đảm yêu cầu tuyển chọn được học sinh có năng khiếu về môn chuyên đó.

Dự thảo cũng quy định các đối tượng thuộc diện chính sách được tuyển thẳng, ưu tiên, khuyến khích; đồng thời giao địa phương căn cứ điều kiện thực tế và các quy định pháp luật để xác định đối tượng tuyển thẳng, bảo đảm nguyên tắc và mục tiêu tiếp nhận học sinh đầu cấp.

Cùng với đổi mới phương thức tiếp nhận, dự thảo xác định dữ liệu là công cụ quan trọng để dự báo và bố trí chỗ học. Dữ liệu được sử dụng để xác định nhu cầu, địa bàn, quy mô học sinh, khả năng tiếp nhận của các cơ sở giáo dục và xây dựng phương án bố trí học sinh. Việc tiếp nhận được tổ chức trên môi trường số, khai thác và kết nối các cơ sở dữ liệu hợp pháp, qua đó hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại những thông tin, giấy tờ đã có và được xác thực trong cơ sở dữ liệu.

Dự thảo đồng thời đặt ra yêu cầu chuyển đổi số phải phục vụ người học, không để khó khăn về công nghệ hoặc sự cố hệ thống trở thành rào cản tiếp cận giáo dục. Khi hệ thống gặp sự cố phải có phương án tiếp nhận phù hợp; trường hợp người dân gặp khó khăn trong sử dụng môi trường số cũng phải có hình thức hỗ trợ.

Một điểm mới quan trọng là dự thảo không chỉ quy định việc học sinh đăng ký và được tiếp nhận, mà còn quy định cơ chế phân bổ, điều phối học sinh giữa các trường, điểm trường, phân hiệu khi cần thiết. Việc bố trí học sinh căn cứ vào nhu cầu, địa bàn cư trú, quy mô, khả năng tiếp nhận, cơ sở vật chất, đội ngũ, khoảng cách và điều kiện đi lại. Khi một cơ sở vượt khả năng tiếp nhận, phải chủ động có phương án điều phối phù hợp. Việc phân bổ, điều phối không được sử dụng để tuyển chọn hoặc loại học sinh đã đủ điều kiện tiếp nhận.