Vì một Việt Nam khỏe: Để thể thao thực sự trở thành một phần đời sống người dân

Một sự kiện thể thao cộng đồng có thể thu hút đông đảo số người tham gia, tạo không khí sôi nổi và lan tỏa thông điệp sống khỏe. Tuy nhiên, số người có mặt trong sự kiện ấy chưa hẳn đã phản ánh đầy đủ hiệu quả của phong trào.

Giá trị bền vững chỉ được hình thành khi người dân duy trì vận động sau sự kiện, biến tập luyện thành một phần thường xuyên của đời sống.

Không dừng ở những con số đẹp

Ngày 10/10/2026, phong trào toàn dân tập luyện thể thao với thông điệp "Mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên" được phát động trên phạm vi cả nước. Chương trình hướng tới việc tạo chuyển biến trong nhận thức và hành động, đưa tập luyện thể dục, thể thao trở thành thói quen tự giác hằng ngày của người dân.

Những sự kiện quy mô lớn có vai trò quan trọng trong việc khơi dậy tinh thần cộng đồng, truyền cảm hứng và khuyến khích người dân quan tâm hơn đến sức khỏe. Dù vậy, cần phân biệt 3 nhóm: Người tham gia sự kiện theo lời kêu gọi; người tập luyện định kỳ và người duy trì hoạt động thể chất lâu dài. Một người có mặt trong ngày phát động chưa chắc tiếp tục vận động vào tuần sau, trong khi người chạy bộ mỗi sáng có thể không tham gia bất kỳ sự kiện đông người nào.

Vì vậy, nếu chỉ thống kê số người dự lễ phát động, số giải đấu hay số lượt tham gia hoạt động cộng đồng, việc đánh giá mới phản ánh sức lan tỏa tức thời. Hiệu quả lâu dài phải được xem xét qua tần suất tập luyện, mức độ duy trì và khả năng tiếp cận các điều kiện vận động của người dân.

Theo Cục Thể dục thể thao Việt Nam, tỷ lệ người dân tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên tăng từ 34,4% năm 2020 lên 37,8% năm 2024 và đạt 38,2% năm 2025. Tỷ lệ gia đình tập luyện thể thao thường xuyên cũng đạt 28,8% năm 2025, tăng so với mức 25,8% năm 2020. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy phong trào có bước phát triển, nhưng cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục mở rộng số người duy trì vận động trong đời sống hằng ngày.

Những con số này cần được nhìn nhận cùng một câu hỏi là người dân có tiếp tục tập luyện sau khi sự kiện kết thúc hay không? Muốn trả lời, các địa phương cần theo dõi định kỳ thay vì chỉ tổng kết số người tham dự ngay trong ngày tổ chức. Đó là cơ sở để chuyển từ đánh giá quy mô phong trào sang đánh giá tác động thực tế đối với sức khỏe cộng đồng.

Vì sao người dân khó duy trì tập luyện?

Khoảng cách giữa sự hào hứng nhất thời và thói quen lâu dài bắt nguồn từ những rào cản trong đời sống. Trước hết là thời gian. Với người lao động làm việc theo ca, nhân viên văn phòng hay gia đình có con nhỏ, việc dành thời gian tập luyện đều đặn không dễ dàng. Hay nếu hoạt động chỉ diễn ra vào khung giờ cố định hoặc tại địa điểm xa nơi ở, người dân khó tham gia thường xuyên.

Điều kiện cơ sở vật chất cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định tập luyện. Không phải khu dân cư nào cũng có sân chơi, đường đi bộ an toàn, không gian vận động miễn phí hoặc câu lạc bộ phù hợp. Một địa điểm có thể đáp ứng việc tổ chức sự kiện đông người nhưng chưa chắc thuận tiện cho sinh hoạt thể thao hằng ngày. Khoảng cách di chuyển, chi phí thuê sân bãi và tình trạng quá tải vào giờ cao điểm đều có thể khiến người mới bắt đầu bỏ cuộc.

Bên cạnh đó, không ít người chưa biết lựa chọn môn thể thao phù hợp với độ tuổi, thể trạng và điều kiện kinh tế. Khi thiếu hướng dẫn chuyên môn, đặt mục tiêu quá cao hoặc không có lịch tập hợp lý, họ dễ mệt mỏi, mất động lực, thậm chí gặp chấn thương. Với người cao tuổi và người ít vận động lâu ngày, việc được hướng dẫn cách tập an toàn càng quan trọng.

Thói quen còn chịu ảnh hưởng từ môi trường xã hội. Một cá nhân có thể dễ dàng bỏ buổi tập nếu thiếu người đồng hành, nhưng sẽ có thêm động lực khi tham gia nhóm đi bộ, câu lạc bộ cầu lông hay lớp thể dục tại khu dân cư. Vì vậy, phát triển phong trào không thể chỉ dựa vào lời kêu gọi mỗi người tự giác rèn luyện. Cần tạo ra môi trường để việc tập luyện trở nên thuận tiện, có tính kết nối và phù hợp với nhịp sống.

Từ lễ phát động đến hệ thống tập luyện thường xuyên

Để chuyển phong trào thành thói quen, trước hết cần thay đổi cách tổ chức. Các sự kiện cộng đồng vẫn cần thiết để tạo sức lan tỏa, nhưng không nên là điểm kết thúc. Sau mỗi đợt phát động, địa phương cần có kế hoạch duy trì cụ thể: Tổ chức nhóm đi bộ theo khung giờ, mở lớp thể dục tại nhà văn hóa, duy trì lịch sinh hoạt câu lạc bộ hoặc kết nối người mới tham gia với các nhóm tập luyện sẵn có.

Người dân đến dự sự kiện nên được giới thiệu tới câu lạc bộ gần nơi ở, thay vì chỉ nhận tài liệu tuyên truyền hoặc lời kêu gọi chung chung. Mỗi hoạt động cần có địa điểm, lịch sinh hoạt và người phụ trách rõ ràng; thủ tục đăng ký đơn giản, chi phí phù hợp để người dân có thể tham gia lâu dài.

Thứ 2, cần phát triển mô hình linh hoạt theo từng nhóm đối tượng. Người cao tuổi có thể phù hợp với đi bộ, dưỡng sinh; trẻ em cần môi trường vận động vui vẻ, an toàn; người lao động cần hoạt động ngắn, thuận tiện trước hoặc sau giờ làm. Trong trường học, thể thao cần vượt ra ngoài những giờ học bắt buộc để trở thành hoạt động thường xuyên. Tại cơ quan, doanh nghiệp, có thể khuyến khích tập thể dục giữa giờ hoặc thành lập câu lạc bộ sau giờ làm. Ở khu dân cư, chính quyền cơ sở và các tổ chức đoàn thể cần phối hợp quản lý sân chơi, tổ chức nhóm tập luyện và huy động người có chuyên môn hỗ trợ.

Định hướng này phù hợp với Công điện số 69/CĐ-TTg ngày 7/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức phong trào "Mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên". Công điện yêu cầu các địa phương sau lễ phát động tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân duy trì tập luyện, gắn phong trào với xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, bảo đảm tính thường xuyên, thực chất và bền vững.

Thứ 3, cần đánh giá kết quả dựa trên mức độ duy trì. Các địa phương có thể theo dõi số người sinh hoạt định kỳ tại câu lạc bộ, tỷ lệ thành viên tiếp tục tham gia sau 1, 3 hoặc 6 tháng, tần suất sử dụng sân bãi và những lý do khiến người dân bỏ tập. Khảo sát định kỳ hoặc ứng dụng số đơn giản có thể hỗ trợ thu thập dữ liệu, giúp cơ quan quản lý nhận diện mô hình hiệu quả và phân bổ nguồn lực sát với nhu cầu. Một phong trào thành công không chỉ hiện diện trong những quảng trường đông người vào ngày phát động, mà còn ở công viên mỗi sáng, sân chơi khu dân cư mỗi chiều và các câu lạc bộ duy trì hoạt động qua nhiều tháng, nhiều năm. Khi người dân tự giác dành thời gian vận động và xem tập luyện như một phần bình thường của cuộc sống, phong trào mới thực sự tạo ra giá trị bền vững cho sức khỏe cộng đồng.