Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Việt Nam VFF: Ông là ai?

Khi Đại hội VFF khóa X (nhiệm kỳ 2026-2030) dự kiến diễn ra vào khoảng tháng 1/2027 tại Hà Nội, câu hỏi "ai ngồi ghế Chủ tịch" lại trở thành đề tài nóng. Nhưng nhìn lại lịch sử từ ngày bóng đá chuyên nghiệp ra đời, có lẽ câu hỏi đáng đặt hơn là: Chiếc ghế ấy đã đòi hỏi những gì?

Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) thành lập năm 1989, nhưng từ đó đến năm 2000, vị trí người đứng đầu bóng đá Việt Nam chưa bao giờ là đề tài thảo luận. Thời mà chúng ta hay gọi "bóng đá bao cấp" ấy, vai trò của VFF không khác mấy một "cánh tay nối dài" của cơ quan quản lý thể thao (Tổng cục thể thao hay Ủy ban TDTT) và vì thế mà Chủ tịch VFF giai đoạn từ 1989 đến 2000 đều do một quan chức Nhà nước được biệt phái sang, thậm chí là kiêm nhiệm cùng lúc 2 vai.

Không có mẫu số chung

Đòi hỏi mãnh liệt từ bóng đá thời kỳ hội nhập sâu với thế giới cũng như các yêu cầu bắt buộc của bóng đá chuyên nghiệp khiến chiếc ghế Chủ tịch VFF không chỉ trở nên quan trọng, mà còn mang tính biểu tượng. Đó là lúc mà câu hỏi "Ai làm Chủ tịch?" mang theo sự kỳ vọng của cả nền bóng đá. Vị trí Chủ tịch VFF không còn là một cái tên, mà còn khái quát cả định hướng phát triển kế tiếp của bóng đá Việt Nam. 

Cũng từ đó, không có mẫu số chung nào cho "gốc gác" của chiếc ghế Chủ tịch VFF. Từ khi V-League ra đời, ghế Chủ tịch đã đi qua những con người rất khác nhau. Khởi đầu, từ năm 2001, là ông Hồ Đức Việt là Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên. Sau đó lần lượt, bao gồm cả việc thay thế giữa nhiệm kỳ, là các ông  Mai Liêm Trực là Thứ trưởng Bộ Bưu chính Viễn thông; ông Nguyễn Trọng Hỷ đến từ Ủy ban Thể dục thể thao; ông Lê Hùng Dũng là Chủ tịch HĐQT Eximbank; ông Lê Khánh Hải là Thứ trưởng thường trực Bộ VH, TT&DL; ông Trần Quốc Tuấn đi lên từ chính bộ máy bóng đá, là Ủy viên Ban Chấp hành VFF từ khóa IV.

Chính trị gia, quan chức Nhà nước, doanh nhân, người làm bóng đá lâu năm: Thành công không đi theo một lý lịch cố định. Dấu ấn của mỗi người đều gắn với đòi hỏi của thời điểm mình đảm nhận. Thời ông Mai Liêm Trực, thị trường cần cách làm thương mại mới và VFF "mở cửa" cho sự tham gia của các doanh nghiệp. Thời ông Nguyễn Trọng Hỷ, bóng đá Việt Nam hội nhập mạnh hơn, với việc đồng đăng cai Asian Cup 2007 và chức vô địch AFF Cup 2008.

Đột phá quan trọng của VFF xuất hiện ở thời điểm mà ông Lê Hùng Dũng, một doanh nhân, làm Chủ tịch. Đó là giai đoạn mà Công ty VPF ra đời và bóng đá Việt Nam bắt buộc phải chuyển toàn bộ các CLB chuyên nghiệp sang "chế độ thị trường điều tiết".

Nhưng ở giai đoạn hưng thịnh nhất của bóng đá Việt Nam (2018 đến nay), thì vị trí Chủ tịch VFF lại ghi dấu ấn "người của ngành" với lần lượt là ông Lê Khánh Hải và Trần Quốc Tuấn. Mặc dù để bóng đá Việt Nam có những thành tựu lịch sử, cần cả một quá trình trước đó, nhưng rõ ràng, dấu ấn của những nhà làm chuyên môn vẫn nổi trội trong giai đoạn này.

Cả làng cầu nhìn vào ông Chủ tịch

Không ai có thể nói công thức nào bảo đảm thành công. Chỉ có thể nói mỗi sự thay đổi lớn đều đến từ một đòi hỏi khách quan chứ không đến từ ý muốn của một cá nhân. Nếu có một quy luật để tìm xem ai mới là người phù hợp, thì câu chuyện nằm ở thời gian.

Ông Hồ Đức Việt rút lui từ đầu năm 2003 vì điều kiện công tác, chưa đầy 2 năm sau khi đắc cử. Ông Lê Khánh Hải rời ghế trước khi nhiệm kỳ khép lại khi giữ trọng trách mới ở Văn phòng Chủ tịch nước. Phần cuối nhiệm kỳ của ông Lê Hùng Dũng phải ủy quyền điều hành cho ông Trần Quốc Tuấn vì lý do sức khỏe.

Một đặc điểm mang tính lịch sử của chiếc ghế Chủ tịch VFF là sự xuất hiện của các vị lãnh đạo kiêm nhiệm. Tuy nhiên, thực tế đã cho thấy những vị Chủ tịch "kiêm nhiệm" thường khó gắn bó lâu dài hoặc trải qua nhiệm kỳ trọn vẹn. Những chi tiết này cho thấy Chủ tịch VFF không phải vị trí danh dự.

Quản trị bóng đá đỉnh cao không thể là công việc "tay trái". Khối lượng công việc khổng lồ từ một nền bóng đá cần phát triển "nóng",  áp lực thành tích từ dư luận và các chuyển động quá nhanh của bóng đá thế giới đòi hỏi người đứng đầu VFF phải có sự chuyên tâm tối đa, bên cạnh uy tín và sự hỗ trợ của một bộ máy giúp việc chuyên nghiệp.

Nhìn suốt lịch sử "chiếc ghế nóng" lãnh đạo VFF để thấy tìm người xứng đáng, vừa vặn cho tầm nhìn mới của bóng đá Việt Nam, với các tham vọng vươn xa tại châu Á hay phát triển đào tạo trẻ, nâng chất lượng giải chuyên nghiệp, không đơn thuần nằm ở cái tên, vị thế hay mức độ ủng hộ.

Từ đó, hồ sơ lý tưởng của người đứng đầu khá rõ. Đó là người am hiểu chuyên môn, giao tiếp rộng, kết nối được các thành phần trong bóng đá lẫn ngoài xã hội. Người đó phải có uy tín, có năng lực điều hành và đủ thời gian để theo đuổi một lộ trình dài hơi.