Lễ hội chùa Keo tri ân Đức Phật, tưởng nhớ các bậc tiền nhân

Tối 19/10 (tức ngày 10 tháng 9 âm lịch), tại Khu Di tích Quốc gia đặc biệt chùa Keo (xã Vũ Tiên, tỉnh Hưng Yên), Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Hưng Yên khai mạc Lễ hội chùa Keo mùa Thu năm 2026. 

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Hưng Yên Trần Quốc Toản dự và khởi trống khai hội.

Điểm nhấn của đêm khai hội là chương trình nghệ thuật đặc biệt "Chùa Keo - Thần Quang linh tự". Chương trình kết hợp nghệ thuật truyền thống với công nghệ trình diễn hiện đại, tái hiện quá trình hình thành, gìn giữ và phát huy giá trị di sản chùa Keo; với 3 chương: “Huyền tích ngàn năm”, “Di sản lưu truyền” và “Uy linh tỏa sáng”.

Phát biểu khai hội, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội Phạm Văn Nghiêm nhấn mạnh, Hưng Yên là vùng đất văn hiến, nơi hội tụ và kết tinh nhiều lớp trầm tích lịch sử, văn hóa của dân tộc. Mỗi di tích, mỗi lễ hội, mỗi làng quê, mỗi phong tục, tập quán đều góp phần làm nên chiều sâu văn hóa và bản sắc của quê hương. Trong kho tàng di sản ấy, chùa Keo là một giá trị đặc biệt. Bảo tồn di sản chùa Keo không chỉ là giữ lại một công trình kiến trúc cổ mà còn là gìn giữ một không gian văn hóa, ký ức cộng đồng, những giá trị đạo lý, tín ngưỡng, nghệ thuật và lối sống được hun đúc qua nhiều thế hệ. Phát huy giá trị di sản chùa Keo cũng không chỉ dừng lại ở việc tổ chức lễ hội hằng năm. Đó là quá trình đưa giá trị di sản trở thành nguồn lực cho phát triển văn hóa, giáo dục truyền thống, xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, phát triển du lịch bền vững và góp phần quảng bá hình ảnh đất và người Hưng Yên đến với nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế.

Đây là dịp để thành kính tưởng niệm và tri ân Đức Phật, Đức Thánh tổ Dương Không Lộ - vị Quốc sư triều Lý, người đã có nhiều công lao đối với đạo pháp, với đất nước và nhân dân; đồng thời tưởng nhớ các bậc tiền nhân đã góp công, góp sức tạo dựng, gìn giữ và trao truyền những giá trị quý báu của chùa Keo qua các thế hệ.

Trưởng Ban Tổ chức lễ hội cho biết, Chùa Keo tên chữ là Thần Quang Tự (còn được gọi là Nghiêm Quang Tự). Nơi đây phụng thờ Đức Phật và Thiền sư Không Lộ. Thiền sư Không Lộ là người có công truyền bá Phật giáo vào nước ta từ thời nhà Lý, thế kỷ thứ XI, và có công xây dựng chùa Nghiêm Quang. Chùa Keo là ngôi chùa tiền Phật hậu Thánh, phía trước thờ Phật, phía sau phụng thờ Đức thánh Dương Không Lộ.

Chùa được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 1962. Đến năm 2012, chùa được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Toàn bộ kiến trúc chùa Keo được làm bằng gỗ quý với kỹ thuật cao, chạm trổ tinh xảo. Với những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng, lễ hội chùa Keo đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2017.

Dịp này, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội đề nghị các cấp, ngành, địa phương và cộng đồng tiếp tục phối hợp chặt chẽ để bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc; bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn giá trị truyền thống với yêu cầu của đời sống đương đại; lấy người dân làm chủ thể, lấy cộng đồng làm trung tâm của quá trình bảo tồn và phát huy di sản. Các giá trị văn hóa phải được gắn kết chặt chẽ, hài hòa, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm trong kỷ nguyên mới như tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về công tác bảo tồn, bảo tàng.

Lễ hội chùa Keo mùa Thu năm 2026 được tổ chức với quy mô cấp tỉnh, diễn ra trong 6 ngày, từ 19 đến 24/10 (tức ngày 10 đến 15/9 năm Bính Ngọ), gồm phần lễ và phần hội. Các nghi lễ truyền thống có lễ khai chỉ, rước kiệu Đức Thánh, dâng hương lễ Phật, Thánh, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, đêm hội hoa đăng. Phần hội có nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian như du thuyền hát hội, múa rối cạn, múa ếch vồ, chèo chải cạn, thi cờ tướng, têm trầu cánh phượng, giao lưu các câu lạc bộ chèo và Giải lân sư rồng tỉnh mở rộng.

Hằng năm, lễ hội được tổ chức hai kỳ, hội Xuân và hội Thu. Lễ hội mùa Xuân mang ý nghĩa cầu an, cầu phúc, gửi gắm những ước vọng tốt đẹp cho một năm mới bình an, thuận hòa. Lễ hội mùa Thu là lễ hội chính, lễ trọng trong năm, gắn với việc tưởng niệm ngày sinh, ngày hóa và tri ân công đức của Thánh tổ Không Lộ thiền sư...