Bóng bàn Việt Nam từ sự trở lại của một giải đấu danh giá

Giải bóng bàn quốc tế Cây vợt vàng (CVV) sẽ trở lại tại TP.HCM vào đầu tháng 11 tới, sau 6 năm không tổ chức vì nhiều lý do. Việc hồi sinh "thương hiệu" này là nỗ lực đáng quý của ngành thể thao TP.HCM, nhưng câu hỏi vẫn còn đó: giải sẽ trở lại để làm gì?

Vì có một thực tế: Nhiều giải đấu quốc tế ở Việt Nam sau một thời gian dài xây dựng thương hiệu lại đột nhiên biến mất cứ như thể quên mất mình sinh ra để làm gì?

Khởi xướng năm 1986 bởi báo Thể thao TP.HCM và Liên đoàn Bóng bàn TP.HCM, CVV qua hơn 30 lần tổ chức đã đi từ một sân chơi dành cho các tay vợt xuất sắc trong nước rồi trở thành giải có tên tuổi trong hệ thống thi đấu bóng bàn thế giới.

Ở thời đỉnh cao, CVV từng có sự tham dự của các tay vợt nằm trong tốp 30, tốp 40 thế giới đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore; từng là nơi khởi đầu của nhiều tên tuổi lừng lẫy như Ma Lin, nhà vô địch Olympic Bắc Kinh 2008, Liu Guozheng, hai lần vô địch đồng đội thế giới, hay Joo Sae Hyuk, á quân thế giới 2003.

Nhưng rồi cũng như rất nhiều giải quốc tế khác, CVV từ mùa thứ 20 trở về sau dần đánh mất chất lượng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ kinh phí sau khi hãng điện tử Samsung ngừng tài trợ. Thiếu tiền, khó tổ chức, chuyện cũng chẳng có gì đáng bàn nếu như CVV không từng đạt đến "đẳng cấp" được đưa vào hệ thống thi đấu kiểu "Tour" của bóng bàn châu Á, cái nôi bóng nhựa của cả thế giới.

Và đó chính là câu chuyện đáng bàn. Quãng thời gian hưng thịnh của CVV cũng chưa đủ để đưa bóng bàn Việt Nam vươn đến đẳng cấp châu Á. Thực tế thì chưa có chức vô địch nào thuộc về VĐV Việt Nam trong giai đoạn CVV được đưa vào hệ thống châu Á. Giải sinh ra để tạo cơ hội cho các tay vợt chúng ta cọ xát quốc tế, rồi qua đó, phát triển thành một thương hiệu. Rốt cuộc cả hai mục tiêu đều không thành. CVV thì không còn giữ vị thế, còn bóng bàn Việt Nam thì vẫn chủ yếu tranh chấp huy chương Đông Nam Á, nơi hiện cũng không còn ở thời đỉnh cao.

Điều đáng tiếc nằm ở đây: Chúng ta đã có một giải đấu còn lớn hơn danh tiếng VĐV nhưng không duy trì được. Việc VĐV bóng bàn Việt Nam không phát triển được đẳng cấp thì có thể là do nhiều yếu tố khác, nhưng CVV mất vị thế thì lại là vấn đề về tư duy của những người làm thể thao đỉnh cao.

Ban đầu, các giải quốc tế được xây dựng nhằm tạo cơ hội thi đấu, nhưng quá trình tổ chức, thì lại có xu hướng muốn VĐV Việt Nam giành chức vô địch. Có thể là để tăng sự thành công cho giải, có thể là để thu hút khán giả, nhưng điều này vô tình tạo ra sự mâu thuẫn: mời các VĐV/đội khách ngang tầm nhằm bảo đảm chiến thắng cho VĐV/đội nhà. Cũng vì không tách bạch được 2 yếu tố, việc nâng cao trình độ tổ chức, phát triển giải đấu bị xem nhẹ.

Không đâu xa, Vietnam Open ở môn cầu lông cho đến nay, sau hơn thập niên tổ chức, vẫn chỉ thuộc Series 100 của hệ thống nhà nghề. Ban đầu, các VĐV Việt Nam như Nguyễn Tiến Minh, Nguyễn Thùy Linh liên tiếp vô địch, nhưng 2 mùa gần đây, ngay cả những chiến thắng ấy cũng không còn và Vietnam Open đang đứng trước ngã ba đường: Không có động lực để phát triển lên Series 300 mà dừng ở mức 100 cũng chưa chắc có VĐV Việt Nam vô địch.

Trên thực tế, ngay cả chuyện VĐV Việt Nam chiến thắng ở các giải quốc tế cũng chưa bảo đảm việc khán giả sẽ đến sân hay giải đấu có thêm sức hút. Những Tour thi đấu của pickleball trong thời gian qua đang đối diện với điều này. Các tay vợt Việt Nam vẫn liên tiếp vô địch, nhưng liệu điều đó có làm thúc đẩy nội lực của môn thể thao này ở Việt Nam hay không, là chuyện hoàn toàn khác.

Trong xu thế hội nhập, nhất là khi VĐV Việt Nam khó khăn trong việc du đấu quốc tế, sở hữu một giải đấu hàng đầu ngay tại nhà là cách rẻ nhất để học. Điều này buộc những người làm thể thao phải thay đổi tư duy, tách bạch các mục tiêu, chấp nhận một hướng đi: giải đấu có thể "lớn" hơn tên tuổi của VĐV nhà. 

Khi đó, tự thân giải đấu sẽ làm đúng mục tiêu của mình: quảng bá hình ảnh, duy trì đẳng cấp quốc tế, nâng cao năng lực quản trị điều hành. Về lâu dài, điều này chỉ có lợi cho thể thao Việt Nam nhiều hơn.