Thu hẹp khoảng cách thực thi để thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Rào cản lớn nhất của đổi mới sáng tạo tại Việt Nam không hẳn nằm ở khoảng cách công nghệ mà ở khả năng đưa công nghệ ra thị trường, kết nối dự án với nguồn vốn và chuyển hóa tiềm năng thành giá trị kinh tế.

Thông điệp này được đặt ra tại Hội nghị Thượng đỉnh đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 (VIS 2026) khai mạc ngày 14/10 tại TP.HCM trong bối cảnh dòng vốn và chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển. Sự kiện do Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM phối hợp với InnoLab Asia tổ chức với chủ đề "Điểm bứt phá - Những dòng chảy đổi mới sáng tạo mới: Việt Nam ở tâm điểm của sự tái định hình toàn cầu".

Theo ông Huỳnh Công Thắng, Chủ tịch InnoLab Asia, Việt Nam đang đứng trước cơ hội từ làn sóng tái định hình toàn cầu nhưng thách thức là chuyển hóa tiềm năng thành năng lực cạnh tranh thực chất. Rào cản lớn nhất hiện nay là "khoảng cách thực thi", đòi hỏi mô hình kết nối 5 bên để đưa đổi mới sáng tạo từ hoạt động quảng bá ngắn hạn trở thành chiến lược dài hạn của doanh nghiệp.

Ông Thắng cho rằng, đổi mới sáng tạo cần xuất phát từ nhu cầu thị trường, tập trung giải quyết những bài toán cụ thể như ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp thông minh, tối ưu hóa năng lượng trong sản xuất và y tế dự phòng. Việt Nam cũng cần mở rộng hợp tác quốc tế, đa dạng hóa nguồn vốn dài hạn và phát triển nhân lực đủ năng lực đưa các giải pháp công nghệ vào thực tiễn.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM nhận định, những chuyển dịch của kinh tế toàn cầu đang làm thay đổi cấu trúc dòng vốn, phương thức quản trị và tiêu chuẩn cạnh tranh. Vì vậy, đổi mới sáng tạo cần gắn với khả năng thương mại hóa công nghệ và các cơ chế thể chế đồng hành. TP.HCM đang hướng tới mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo. Theo ông Tuyên, việc hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, ứng dụng công nghệ có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình này.

Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 mở ra các cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, mô hình mới. Đây là cơ sở để thành phố thu hút nguồn lực, thúc đẩy đưa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống.