Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW: AI và giải pháp cho thể thao học đường

Hơn 40% trường THCS và THPT ở Việt Nam không có một sân chơi thể thao đúng nghĩa (sân bóng, không nhà tập thể chất…) theo khảo sát của Tổ chức Y tế Thế giới được công bố trong Báo cáo Active Healthy Kids Việt Nam. Con số ấy lý giải vì sao 52,36% các em còn chơi thể thao ngoài giờ học, kết quả từ khảo sát của Viện Khoa học giáo dục Việt Nam với trên 524.000 trẻ em gái cấp THCS tại 34 tỉnh, thành.

Kết luận 70-KL/TW của Bộ Chính trị, ban hành năm 2024, đã nhắc đến điểm nghẽn này: công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học chưa đáp ứng được yêu cầu giáo dục toàn diện, trong khi nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, y học và công tác huấn luyện chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Nói cách khác: mục tiêu lớn nhất của chiến lược thể thao quốc gia, thể chất, thói quen vận động của người Việt, lại đang vướng ngay ở nơi hình thành thói quen ấy sớm nhất: trường học.

Thiếu sân, thiếu giờ, thiếu cả giáo viên chuyên trách, bài toán này không thể giải trong một sớm một chiều. Và đây là chỗ AI lại đang được giới nghiên cứu giáo dục thể chất Việt Nam nhìn đến như một lối ra khả thi hơn bài toán hạ tầng.

Các nghiên cứu tại Đại học Huế và một số trường Cao đẳng, Đại học trong nước đang thử nghiệm hướng đi này, đề xuất tích hợp thiết bị đeo thông minh, phần mềm, ứng dụng di động cho học sinh và bảng điều khiển cho giáo viên, giúp cá nhân hóa kế hoạch tập luyện, nhận diện kỹ thuật, đánh giá định lượng. Một học sinh ở ngôi trường không có đường chạy tiêu chuẩn vẫn có thể được AI theo dõi nhịp tim, quãng vận động, mức độ cải thiện thể lực qua từng tuần, thay cho bài kiểm tra thể lực một lần/năm vốn chẳng nói lên nhiều điều.

Giải pháp còn nằm ở chỗ kéo dài giờ tập ra khỏi 45 phút chính khóa. Một chatbot HLV ảo, nhắc nhở và gợi ý bài tập phù hợp với không gian sẵn có, một góc phòng, một khoảng sân nhỏ, có thể là cách thiết thực để kéo tỷ lệ 52% học sinh nữ chơi thể thao ngoài giờ học lên cao hơn, mà không cần đợi ngân sách xây thêm nhà thi đấu.

Câu chuyện có thể mở rộng ra hơn nếu chúng ta có giải pháp. Lịch sử thể thao Việt Nam đã từng ghi nhận những Hoàng Quý Phước, Nguyễn Duy Bằng … được chọn lọc từ thể thao học đường thông qua hệ thống thi đấu nhiều tầng lớp của cơ sở.

Đây là điều mà AI có thể thúc đẩy dưới góc độ dữ liệu thời gian thực, giúp việc tìm ra một đứa trẻ có tố chất không cần trông cậy vào mắt nhìn và kinh nghiệm của HLV tại một số trung tâm năng khiếu ít ỏi, nơi một đứa trẻ ở vùng sâu, vùng xa gần như không có cơ hội lọt vào tầm ngắm.

Một ứng dụng chấm điểm hay "sổ thể lực điện tử"  tạo ra một điểm dữ liệu. Hàng triệu điểm dữ liệu như vậy, gộp lại trên quy mô toàn quốc, sẽ là thứ mà ngành thể thao chưa từng có: một tấm lưới sàng lọc tài năng phủ tới tận lớp học, thay vì chỉ khoanh vùng ở khoảng 50 môn thể thao của những trung tâm năng khiếu tại các thành phố lớn như TP.HCM.

Thay vì đợi sự thay đổi từ cơ sở vật chất, thể thao học đường có thể tiến nhanh bằng cách đưa nhiều học sinh đến với thể thao, đam mê hơn dù đó chỉ là khởi đầu chứ không phải là phép màu. Và thay đổi đó càng trở nên hiện thực với quyết tâm chuyển đổi số như tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW.