MB triển khai công chứng điện tử đối với hợp đồng thế chấp

Số hóa ngân hàng lâu nay thường được nhìn thấy qua một ứng dụng trên điện thoại, một thao tác chuyển tiền hay một khoản vay được phê duyệt tự động. Nhưng phía sau những thao tác tưởng như rất đơn giản ấy vẫn tồn tại những khâu pháp lý buộc khách hàng phải trở lại với giấy tờ, văn phòng công chứng và những điểm giao dịch vật lý. Việc MB triển khai công chứng điện tử đối với hợp đồng thế chấp và đăng ký biện pháp bảo đảm toàn trình trên môi trường số đang đặt vấn đề ở một cấp độ khác: số hóa không chỉ là đưa dịch vụ lên mạng, mà là làm cho cả một quy trình có thể vận hành liền mạch trong môi trường số.

Xóa "điểm chạm vật lý" cuối cùng trong hành trình vay vốn

Một khoản vay được phê duyệt tự động có thể chỉ mất rất ít thời gian trên hệ thống ngân hàng. Nhưng nếu tài sản bảo đảm là bất động sản, khách hàng vẫn có thể phải thực hiện công chứng hợp đồng thế chấp, hoàn thiện hồ sơ và đăng ký biện pháp bảo đảm theo những quy trình có sự tham gia của nhiều chủ thể. Đây chính là khoảng trống mà MB đặt mục tiêu giải quyết.

Theo thông tin từ MB, trước khi triển khai công chứng điện tử, quy trình cấp tín dụng tự động đã được số hóa theo hướng "không giấy tờ, không quầy giao dịch, không chờ đợi", nhưng khâu công chứng và đăng ký biện pháp bảo đảm đối với tài sản bất động sản vẫn là một điểm chạm vật lý. Ngày 16/4/2026, MB thực hiện giao dịch công chứng điện tử hợp đồng thế chấp đầu tiên dành cho khách hàng vay vốn tại ngân hàng.

Điểm đáng chú ý ở đây không nằm đơn thuần ở chữ "điện tử". Giá trị của thay đổi nằm ở việc một mắt xích vốn phụ thuộc vào hồ sơ và sự hiện diện trực tiếp đang được kết nối vào chuỗi xử lý số.

Sau giao dịch đầu tiên, MB tiếp tục triển khai công chứng điện tử kết hợp đăng ký biện pháp bảo đảm toàn trình tại Hà Nội và TP.HCM. Ngân hàng cũng là một trong những đơn vị đầu tiên triển khai thành công giao dịch công chứng điện tử trực tuyến giữa hai đầu cầu Hà Nội và TP.HCM. Theo MB, cách làm này giúp loại bỏ việc di chuyển giữa các địa điểm, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý và tạo sự chủ động hơn cho khách hàng.

Nhìn rộng hơn, đây là một thay đổi đáng chú ý đối với cách tiếp cận chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính.

Một ứng dụng ngân hàng đẹp, một hệ thống phê duyệt tín dụng tự động hay một quy trình không giấy tờ mới chỉ giải quyết được từng khâu. Chuyển đổi số thực chất chỉ hình thành khi các khâu có liên quan có thể kết nối với nhau, dữ liệu được lưu chuyển đúng quy định và khách hàng không phải quay lại quy trình thủ công chỉ vì một "điểm nghẽn" nằm ở bên ngoài ngân hàng.

Với tín dụng có tài sản bảo đảm, điểm nghẽn đó càng rõ.

Bởi đây không chỉ là câu chuyện công nghệ. Công chứng và đăng ký biện pháp bảo đảm liên quan trực tiếp đến tính pháp lý của giao dịch, quyền và nghĩa vụ của các bên. Do đó, số hóa quy trình phải đi cùng với yêu cầu về xác thực, an toàn và khả năng kiểm soát.

Thực tế, khung pháp lý về đăng ký biện pháp bảo đảm cũng đang được hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện cho việc đăng ký trực tuyến. Nghị định 99/2022/NĐ-CP đã tạo cơ sở cho việc triển khai đăng ký trực tuyến trong lĩnh vực này; năm 2026, các quy định tiếp tục được hợp nhất, cập nhật.

Vì thế, việc MB phối hợp với các văn phòng công chứng và các cơ quan hành chính để đưa quy trình vào vận hành không chỉ là câu chuyện một ngân hàng tự xây dựng thêm một tính năng công nghệ. Đó là bài toán liên thông giữa ngân hàng, tổ chức công chứng và cơ quan quản lý nhà nước.

Từ một quy trình của ngân hàng đến một cách nghĩ mới về dịch vụ tài chính

Chuyển đổi số trong ngân hàng đã bước qua giai đoạn chỉ nói về "ngân hàng không chi nhánh". Thách thức hiện nay nằm ở việc những dịch vụ vốn gắn với nhiều thủ tục, nhiều chủ thể và yêu cầu pháp lý cao có thể được tái thiết kế như thế nào.

Công chứng điện tử trong giao dịch thế chấp là một ví dụ điển hình.

Nếu trước đây khách hàng có thể phải dành thời gian di chuyển, chuẩn bị hồ sơ, chờ đợi và thực hiện nhiều bước ở những địa điểm khác nhau, thì quy trình số hóa toàn trình hướng tới việc rút ngắn những khoảng thời gian không tạo thêm giá trị cho giao dịch.

Đối với khách hàng, đó là sự thuận tiện.

Đối với ngân hàng, đó còn là bài toán hiệu quả vận hành.

Đối với thị trường, ý nghĩa lớn hơn nằm ở khả năng hình thành những quy trình giao dịch minh bạch, có thể kiểm soát và được chuẩn hóa trên nền tảng số.

MB cho biết để triển khai được mô hình này, ngân hàng đã phối hợp với các văn phòng công chứng và trung tâm phục vụ hành chính công tại Hà Nội, đồng thời nhận được sự hỗ trợ từ các cơ quan nhà nước trong hướng dẫn về pháp lý, mẫu biểu và giải pháp công nghệ.

Chi tiết này cho thấy một vấn đề quan trọng: không một ngân hàng nào có thể tự mình hoàn tất chuyển đổi số nếu những mắt xích còn lại của quy trình vẫn vận hành theo cách cũ.

Một khoản tín dụng có thể bắt đầu trên ứng dụng ngân hàng, nhưng nếu phải kết thúc bằng một tập hồ sơ giấy, sự hiện diện trực tiếp của khách hàng và các bước xử lý thủ công, thì trải nghiệm số vẫn chưa thực sự toàn trình.

Bởi vậy, câu chuyện của MB đáng chú ý ở chỗ ngân hàng đang tìm cách mở rộng khái niệm "ngân hàng số" từ phạm vi sản phẩm sang phạm vi quy trình.

Đó cũng là tinh thần phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số đang được đặt ra ở cấp độ rộng hơn. Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng cho phát triển. Trong lĩnh vực ngân hàng, yêu cầu ấy không chỉ là đưa thêm nhiều sản phẩm lên môi trường trực tuyến, mà còn là tái cấu trúc phương thức cung cấp dịch vụ để giảm chi phí xã hội, tăng tính minh bạch và nâng cao hiệu quả.

Với MB, bước đi lần này còn cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý: số hóa từ những điểm khó nhất của quy trình.

Dễ nhất là số hóa những giao dịch vốn đã có thể thực hiện đơn giản trên nền tảng điện tử. Khó hơn là số hóa một quy trình có liên quan tới tài sản, pháp lý, công chứng, đăng ký và nhiều chủ thể cùng tham gia. MB đã bắt đầu từ phần khó đó.

Theo định hướng được ngân hàng công bố, thời gian tới MB sẽ tiếp tục bám sát chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, Sở Tư pháp và các trung tâm phục vụ hành chính công tại những địa phương khác để mở rộng công chứng điện tử đối với nghiệp vụ thế chấp tài sản bảo đảm trên phạm vi toàn hệ thống, đồng thời nghiên cứu mở rộng sang những nghiệp vụ khác.

Nếu làm được ở quy mô lớn, giá trị của mô hình sẽ không còn nằm ở việc một khách hàng tiết kiệm được một chuyến đi hay một khoảng thời gian chờ đợi. Khi hàng triệu giao dịch tài chính được xử lý nhanh hơn, ít giấy tờ hơn và có khả năng kiểm soát tốt hơn, những lợi ích nhỏ ở từng giao dịch có thể cộng lại thành hiệu quả đáng kể đối với nền kinh tế.

Đó có lẽ mới là thước đo quan trọng nhất của chuyển đổi số trong ngân hàng.

Công nghệ cuối cùng không phải để thay thế con người bằng những quy trình lạnh lùng hơn. Công nghệ có ý nghĩa khi nó loại bỏ những thao tác không cần thiết, giảm chi phí và thời gian, đồng thời làm cho giao dịch an toàn, minh bạch hơn.

Từ một hợp đồng thế chấp được công chứng điện tử ngày 16/4, MB đang thử nghiệm một cách tiếp cận rộng hơn: đưa cả những "điểm chạm cuối cùng" của quy trình tín dụng vào môi trường số.

Và khi một khoản vay có thể bắt đầu, được xử lý và hoàn tất trên một hành trình số liền mạch, khái niệm ngân hàng số khi ấy mới thực sự được đẩy thêm một bước.