Đội tuyển Việt Nam chỉnh lại thước ngắm

FIFA ASEAN Cup 2026 đã khép lại theo cách không ai mong đợi: Đội tuyển Việt Nam chỉ xếp thứ 4, sau Indonesia, Thái Lan và Malaysia; ghi được 5 bàn sau 4 trận, song đồng thời cũng để lọt lưới 5 bàn. Điều đáng nói, chúng ta không thể xuyên thủng mành lưới của Thái Lan và Malaysia trong những trận cầu quyết định.

Với 5 bàn thắng của hàng công ĐTQG Việt Nam thì 4 trong số này vào lưới Pakistan, 1 còn lại trong trận thắng Philippines.

Chưa giải đấu nào dưới thời HLV Kim Sang Sik, kể từ ASEAN Cup 2024, tuyến đầu của đội bóng lại có hiệu suất thấp như vậy. Tại ASEAN Cup 2024, chúng ta ghi đến 21 bàn thắng vào lưới các đối thủ, trong đó có 11 bàn tại vòng bảng, thêm 10 bàn nữa qua 4 trận đấu bán kết và chung kết với Singapore, rồi Thái Lan. Vẫn con số 21 bàn, thật trùng lặp, là ASEAN Cup 2026.

Ở giải đấu mà chúng ta bảo vệ thành công chức vô địch mới đây, Xuân Son, Đình Bắc cùng các đồng đội có 13 bàn thắng sau vòng bảng và chỉ để lọt lưới 1 bàn. Chúng ta ghi thêm 8 bàn thắng nữa chia đều cho mành lưới của Malaysia (bán kết) và Thái Lan ở chung kết. Xuân Son lần thứ 2 liên tiếp giành danh hiệu "Vua phá lưới".

Vai trò của Xuân Son rõ ràng quá quan trọng trên hàng công của đội tuyển Việt Nam và việc anh chấn thương ngay trận ra quân (thắng Philippines 1-0) rồi phải chia tay FIFA ASEAN Cup 2026, khiến sức công phá của đội bóng chúng ta giảm đi quá phân nửa. Bằng chứng là Đình Bắc và đồng đội đã bất lực trước hệ thống phòng ngự có tổ chức của Thái Lan và Malaysia, như đã nhắc.

Trong xây dựng chiến thuật tổng thể của đội bóng, làm chiến thuật cho hàng phòng ngự là phức tạp nhất. Theo đó, các tiền đạo phải là những người đầu tiên tham gia phòng ngự khi không có bóng và thủ môn, cùng các hậu vệ, đảm bảo khâu tổ chức lên bóng trước nhất. Với chiến thuật cho hàng tiền đạo, đơn thuần chỉ là chỉnh thước ngắm, rèn kỹ năng sút cầu môn.

Và sút (hay dứt điểm) cầu môn chính là điểm yếu muôn thuở của bóng đá Việt Nam, hay chính xác hơn là các tiền đạo Việt Nam, vắt qua nhiều giai đoạn khác nhau trong lịch sử. Kỹ năng này thậm chí còn có chiều hướng cùn đi và mai một dần ở kỷ nguyên V-League, khi vấn đề bàn thắng gần như được khoán trắng cho các ngoại binh, những người thường được xếp chơi gần cầu môn đối thủ.

Di chuyển tìm khoảng trống, hút bóng và dứt điểm cầu môn, là một bộ kỹ năng rất đặc biệt, phải tập luyện và tập luyện rất, rất nhiều. Có những tiền đạo giỏi tìm khoảng trống và bứt phá, ví như Văn Toàn, nhưng lại thiếu kỹ thuật sút cầu môn. Công Vinh và Công Phượng, Tuấn Hải... thường được xếp chơi khá xa khung gỗ; còn Tiến Linh thì có vẻ như hơi vụng về, hệt như đàn anh Anh Đức trước đây, dù cũng khai thác khoảng trống không tệ.

Theo đánh giá của các HLV, Đình Bắc chính là mẫu tiền đạo toàn diện nhất của bóng đá Việt Nam trong vài chục năm gần đây. Tuy nhiên, nếu đặt Bắc ở vị trí trung phong cắm, thì các bàn thắng mà anh có được thời gian qua, phần lớn chỉ tìm đến được mành lưới của các đội bóng yếu như Timor Leste, Campuchia hay Pakistan mà thôi. May là Bắc vẫn còn khá trẻ và hoạn lộ cơ bản là hanh thông.

Đội bóng có thể không thua, nếu chúng ta đảm bảo không lọt lưới, nhưng để giành chiến thắng, bắt buộc phải ghi được nhiều bàn thắng hơn đối thủ. Tức là, tuyến tấn công sẽ quyết định thành bại, cũng như tham vọng chinh phục của đội bóng. Đây chính là bài toán mà HLV Kim Sang Sik phải giải được trong thời gian tới, trong bối cảnh Xuân Son chấn thương và sa sút phong độ bởi những di chứng.

Một mình Đình Bắc hay phần nào đó thêm Hai Long là không đủ! FIFA ASEAN Cup 2026 mới đây chính là viện dẫn không thể rõ ràng hơn về điều này.