'Mô hình tủ thuốc cá nhân hóa' thu hẹp khoảng cách y tế học đường vùng xa

Dự án "Aware to Care" do học sinh Nguyễn Huy Thiên Bảo (lớp 11, Trường Dwight School Hanoi) khởi xướng mang đến giải pháp sơ cứu bám sát nhu cầu thực tế, kết hợp giáo dục sức khỏe cho hàng nghìn học sinh tại các điểm trường miền núi, khó khăn.

Trong công tác y tế học đường tại Việt Nam, sự chênh lệch về điều kiện cơ sở vật chất giữa khu vực đô thị và vùng xa vẫn là bài toán thực tế. Trong khi các trường học tại thành phố sở hữu phòng y tế đạt chuẩn với nguồn vật tư đầy đủ, nhiều điểm trường ở khu vực miền núi lại gặp hạn chế về dụng cụ sơ cứu, thuốc thiết yếu và kỹ năng chăm sóc sức khỏe ban đầu. Điều này khiến nhà trường và học sinh rơi vào thế bị động khi xảy ra các sự cố chấn thương hay bệnh lý thông thường.

Từ những chuyến đi thực địa đến ý tưởng y tế học đường

Ý tưởng về dự án bắt nguồn từ những chuyến công tác thiện nguyện mà Nguyễn Huy Thiên Bảo thường xuyên đồng hành cùng cha mẹ tới các vùng sâu, vùng xa ngay từ khi còn nhỏ. Những trải nghiệm thực tế đã giúp nam sinh nhận thức sớm về sự thiếu hụt điều kiện chăm sóc sức khỏe của trẻ em vùng cao.

Sự quan tâm đó tiếp tục phát triển khi Thiên Bảo tham gia các diễn đàn học thuật quốc tế. Em từng là đại biểu trẻ tuổi tham gia soạn thảo Tuyên bố Toàn cầu về Hiệp định Đại dịch 2024 tại Hội nghị Mô phỏng Tổ chức Y tế Thế giới (Global Model WHO) bên cạnh các nghiên cứu sinh tiến sĩ, trước khi văn kiện được Liên Hợp Quốc chính thức thông qua. 

Từ thực tế quan sát các đợt cứu trợ thông thường vốn chỉ phát vật tư cố định, ít chú trọng đến đặc điểm khí hậu hay mô hình bệnh tật theo mùa của từng địa phương, Thiên Bảo cùng các cộng sự đã xây dựng dự án "Aware to Care - Hiểu để thương" với trọng tâm là giải pháp "kho thuốc sơ cứu cá nhân hóa".

Chuyên môn hóa danh mục y tế học đường

Để đảm bảo tính chuẩn xác và an toàn về mặt y khoa, dự án đã kết nối và nhận được sự tư vấn, bảo trợ chuyên môn trực tiếp thuộc Hội đồng y bác sĩ Việt - Nhật.

Mỗi "kho thuốc cá nhân hóa" được thiết kế dựa trên kết quả khảo sát thực địa tại từng điểm trường tiếp nhận. Cấu trúc bàn giao bao gồm các nhóm thuốc thiết yếu được cấp phép (hạ sốt, giảm đau, hỗ trợ tiêu hóa), vật tư xử lý vết thương (băng gạc sát trùng, cồn y tế, dung dịch làm sạch), dụng cụ y tế cơ bản cùng bảng hướng dẫn quy chuẩn xử lý các tình huống cấp cứu khẩn cấp.

Nâng cao năng lực tự chăm sóc sức khỏe

Dự án xác định việc trang bị tủ thuốc chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là năng lực thực hành của học sinh và cán bộ y tế cơ sở. Vì vậy, nhóm dự án đã phối hợp với các bác sĩ chuyên khoa tổ chức tập huấn kỹ năng sơ cứu trực tiếp, kết hợp các buổi giao lưu trải nghiệm công nghệ và thể chất. 

Đến nay, chương trình đã trao tặng 5 kho thuốc chuyên biệt và huấn luyện kỹ năng cho hơn 1.500 học sinh tại các điểm trường thuộc tỉnh Tuyên Quang (Trường Tiểu học & THCS Bình Phú, Trường PTDTBT Tiểu học Kiên Đài, Trường PTDTBT THCS Kiên Đài), Quảng Trị (Trường THCS & THPT Hương Trạch) và Nha Trang - Khánh Hòa (Trường THCS Bùi Thị Xuân).

Đại diện ban giám hiệu một điểm trường tại Tuyên Quang nhận định, danh mục vật tư được phân loại chi tiết giúp bộ phận y tế nhà trường thao tác nhanh chóng, nâng cao hiệu quả sơ cứu ban đầu khi học sinh gặp sự cố tại trường.

Đáng chú ý, dự án vận hành theo mô hình "học sinh hỗ trợ học sinh" để tự chủ tài chính. Nhóm đã hợp tác với Trường THCS Đoàn Thị Điểm (Hà Nội) và Trường THCS Đằng Hải (Hải Phòng) tổ chức các lớp huấn luyện kỹ năng tranh biện, thuyết trình và Mô phỏng Liên Hợp Quốc (MUN) cho hơn 400 học sinh. Nguồn thu từ hoạt động chia sẻ kiến thức này được chuyển hóa thành kinh phí mua vật tư y tế và vận hành các chương trình thực địa.

Chia sẻ về tâm huyết dành cho dự án, Nguyễn Huy Thiên Bảo cho biết thông điệp cốt lõi xuyên suốt hành trình là "...mong muốn mỗi ngôi trường đều có thể chăm sóc sức khỏe học sinh kịp thời, đúng lúc và đúng cách". Mô hình "kho thuốc cá nhân hóa" không chỉ góp phần giảm bớt khoảng cách về điều kiện y tế học đường giữa các vùng miền, mà còn lan tỏa tinh thần chủ động chăm sóc sức khỏe và trách nhiệm cộng đồng trong thế hệ trẻ.