Đội tuyển Việt Nam phụ thuộc vào Xuân Son

Vấn đề của đội tuyển Việt Nam khi thiếu Xuân Son không đơn thuần nằm ở câu hỏi "ai sẽ ghi bàn thay anh", mà sâu xa hơn là cách vận hành của cả hệ thống tấn công.

Xuân Son là mẫu tiền đạo có khả năng tự tạo ra lợi thế. Anh có thể giữ bóng khi quay lưng về phía khung thành, thắng tranh chấp, kéo trung vệ đối phương khỏi vị trí, đe dọa khoảng trống phía sau hàng thủ và dứt điểm chỉ sau một nhịp xử lý.

Sự hiện diện của một tiền đạo như vậy buộc đối thủ phải điều chỉnh cả hệ thống phòng ngự. Các trung vệ không dám dâng quá cao, tiền vệ trụ phải lùi sâu hỗ trợ, trong khi hậu vệ biên cũng khó thoải mái bó vào trung lộ. Chỉ cần một mắt xích thay đổi vị trí, khoảng trống có thể xuất hiện ở khu vực khác.

Đó mới là giá trị lớn nhất của Xuân Son.

Anh không chỉ tạo ra bàn thắng mà còn khiến cấu trúc phòng ngự của đối phương mất cân bằng. Khi Xuân Son vắng mặt, vấn đề lập tức đảo chiều.

Nếu trung phong của đội tuyển Việt Nam không đủ khả năng ghim hai trung vệ đối phương, hàng thủ đối thủ có thể chủ động dâng cao. Nếu không tồn tại mối đe dọa ở khoảng trống phía sau, cự ly giữa hàng tiền vệ và hàng phòng ngự cũng được thu hẹp.

Khi đó, Hoàng Đức phải nhận bóng trong không gian chật hẹp hơn, các cầu thủ tấn công biên có ít cơ hội đối mặt một đối một, còn những pha phối hợp trung lộ dễ bị bóp nghẹt.

Đội tuyển Việt Nam vì thế vẫn có thể cầm nhiều bóng, nhưng phần lớn là kiểm soát ở những khu vực mà đối phương sẵn sàng nhường. Đây là khác biệt rất lớn.

Cầm bóng nhiều chưa đồng nghĩa với kiểm soát trận đấu. Một đội bóng chỉ thực sự kiểm soát khi buộc đối thủ phải phản ứng theo cách mình mong muốn.

Khi có Xuân Son, đội tuyển Việt Nam từng làm được điều đó nhờ sức mạnh và khả năng tạo đột biến của một cá nhân. Không có Xuân Son, đội tuyển phải tìm cách tạo ra hiệu ứng tương tự bằng hệ thống.

HLV Kim Sang Sik vì thế cần nhiều hơn một phương án thay người đơn thuần. Ông cần xây dựng những cơ chế mới để kéo giãn hàng phòng ngự đối phương: một tiền đạo lùi sâu kéo trung vệ rời vị trí, các tiền vệ băng cắt từ tuyến hai, hai cầu thủ biên tấn công vào half-space hoặc tăng cường pressing để giành bóng ở khu vực cao.

Nói cách khác, đội tuyển Việt Nam phải tự tạo khoảng trống bằng di chuyển và cấu trúc chiến thuật, thay vì phụ thuộc vào việc Xuân Son dùng sức mạnh cá nhân để tạo ra lợi thế. Đó mới là bài toán đáng chú ý.

Nếu một đội tuyển chỉ vận hành hiệu quả khi có đúng một mẫu tiền đạo trên sân, vấn đề không còn đơn thuần là thiếu một cầu thủ. Đó còn là dấu hiệu cho thấy hệ thống chưa đủ linh hoạt để thích nghi khi nhân sự thay đổi.