Nhìn lại Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội: Từ gặp gỡ tới hiểu biết và kết nối

Bốn ngày diễn ra Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần II năm 2026 đã biến Hoàng thành Thăng Long thành một không gian giao lưu đa sắc màu, nơi những giá trị văn hóa đa dạng cùng hiện diện, đối thoại và tìm thấy những điểm gặp gỡ. Từ việc giới thiệu bản sắc, Lễ hội mở ra những cơ hội để các nền văn hóa hiểu nhau hơn, từ đó hình thành những kết nối và hợp tác dài lâu.

Diễn ra từ 1 - 4/10, Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần II quy tụ 50 quốc gia và tổ chức quốc tế, với 45 không gian văn hóa, 35 gian hàng ẩm thực, chương trình của gần 20 nền điện ảnh và 19 đoàn nghệ thuật quốc tế với khoảng 220 nghệ sĩ đến từ 5 châu lục. Quy mô ấy cho thấy sức hút ngày càng lớn của một sự kiện mới. Nhưng điều đáng nói hơn là cách các nền văn hóa được đặt cạnh nhau trong một không gian chung.

Hà Nội - không gian gặp gỡ của các nền văn hóa

Hoàng thành Thăng Long những ngày đầu tháng 10 trở thành điểm gặp gỡ của những sắc màu văn hóa từ khắp 5 châu. Âm nhạc, nghệ thuật trình diễn, trang phục, ẩm thực, điện ảnh, thủ công... cùng hiện diện trong không gian của một di sản có chiều sâu lịch sử.

Phát biểu tại lễ khai mạc tối 1/10, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã khẳng định: Hoàng thành Thăng Long là không gian giàu ý nghĩa để các nền văn hóa gặp gỡ, giao lưu và cùng nhau gìn giữ, trao truyền, sáng tạo, lan tỏa thông điệp "Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai".

"Di sản là ký ức của mỗi dân tộc, là kết tinh của trí tuệ, lao động và sáng tạo qua hàng nghìn năm lịch sử. Nhưng di sản không chỉ thuộc về quá khứ. Các giá trị di sản hiện diện trong hiện tại và là nguồn lực quan trọng để kiến tạo tương lai" - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo cũng nhấn mạnh ý nghĩa của việc tổ chức Lễ hội tại Hoàng thành Thăng Long. Theo ông, di sản không tồn tại bằng cách đứng yên mà sống khi được con người thấu hiểu, tiếp nối và chia sẻ. Bởi vậy, việc đưa những nền văn hóa khác nhau đến một di sản của Hà Nội cũng là cách để di sản tiếp tục sống trong một đời sống mới.

Từ khác biệt đến những điểm tương đồng

Quả thật, từ những cuộc gặp gỡ trực tiếp, phía sau những khác biệt về văn hóa, người tham dự lễ hội có thể nhận ra những điểm chung trong đời sống, mối quan tâm và những giá trị mà các cộng đồng cùng chia sẻ.

Không gian Ba Lan tại Lễ hội là một ví dụ. Ở đó, Đại sứ Ba Lan Joanna Skoczek giới thiệu những họa tiết truyền thống, sản phẩm thủ công, nghệ thuật cắt giấy, thiết kế và một tủ sách với khoảng 130 cuốn sách Ba Lan đã được dịch sang tiếng Việt. Với bà, sách cũng là một cách xây dựng những "cây cầu kết nối giữa 2 dân tộc". Những cây cầu ấy có thể bắt đầu từ việc một người Việt Nam cầm trên tay một cuốn sách Ba Lan, thử làm một sản phẩm cắt giấy, biết thêm về Chopin hay Maria Curie - hoặc đơn giản là bước vào một không gian văn hóa và nhận ra một đất nước vốn xa về địa lý lại không quá xa về những câu chuyện con người.

Từ những cuộc gặp gỡ rất cụ thể ấy, vai trò của Hà Nội như một không gian giao lưu văn hóa cũng được nhìn thấy rõ hơn. "Tôi thấy Hà Nội đang phát huy rõ vai trò của một đô thị văn hóa. Đây là một không gian thú vị, bởi Việt Nam vốn giàu bản sắc và giờ đây đã dành không gian để các quốc gia khác giới thiệu văn hóa của mình. Qua đó, chúng ta có thể nhận ra những điểm tương đồng trong lịch sử, văn hóa, thiết kế, đồng thời hiểu hơn nét riêng của từng quốc gia" - Đại sứ Ba Lan Joanna Skoczek chia sẻ - "Những hoạt động như vậy rất có ý nghĩa với người dân và du khách, cho thấy Hà Nội vừa có nhiều điều để giới thiệu, vừa là một thành phố rộng mở với các nền văn hóa khác".

Có mặt tại sự kiện, ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, nhận xét: "Nghị quyết 80-NQ/TW năm 2026 về phát triển văn hóa Việt Nam cho thấy Việt Nam đang đặt văn hóa ở vị trí ưu tiên trong chiến lược phát triển. Ở cấp độ toàn cầu, Việt Nam cũng đi đầu thúc đẩy Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững tại UNESCO và Liên Hợp Quốc".

"Một trong những sứ mệnh quan trọng của UNESCO là thúc đẩy giao lưu văn hóa, tăng cường hiểu biết lẫn nhau và xây dựng hòa bình. Đó cũng chính là điều chúng ta đang thực hiện ở đây: Các quốc gia mang văn hóa của mình đến để cùng tìm hiểu và hiểu nhau hơn" - ông Jonathan Baker cho biết thêm.

Trò chuyện với Thể thao và Văn hóa (TTXVN), nghệ sĩ Mayoanna Michelle Basse Solís của đoàn vũ công Mitote kể về việc tìm thấy sự gần gũi từ những sản phẩm thủ công. Cô cho biết các nghệ sĩ trong đoàn ấn tượng với kỹ thuật dệt của Việt Nam và nhận ra những nét tương đồng với nghề thủ công Mexico, dù 2 quốc gia cách nhau nửa vòng trái đất. Từ phát hiện ấy, các nghệ sĩ đến từ Mexico muốn tìm hiểu thêm cách môi trường tự nhiên, cảnh quan, hệ động thực vật của Việt Nam góp phần tạo nên màu sắc, hoa văn và ngôn ngữ riêng của sản phẩm thủ công.

"Các cuộc gặp gỡ giữa những nghệ sĩ rất quan trọng, bởi nghệ thuật có thể kết nối những con người đến từ các nền văn hóa khác nhau" - Mayoanna Michelle Basse Solís chia sẻ.

Còn Cha Young Nam, huấn luyện viên Đội biểu diễn Taekwondo quốc gia Hàn Quốc, cũng nhận ra những nét gần gũi trong trải nghiệm tại Hà Nội. Cô ấn tượng với cách thành phố dung hòa giữa chiều sâu lịch sử và nhịp sống hiện đại, điều cô cho rằng cũng hiện diện trong đời sống văn hóa Hàn Quốc.

"Hàn Quốc cũng là nơi những giá trị văn hóa truyền thống và hiện đại được kết hợp hài hòa, vì vậy tôi cảm thấy Việt Nam và Hàn Quốc giống như những quốc gia anh em. Tôi cũng có dịp xem các tiết mục của đoàn Việt Nam và nhiều đoàn nghệ thuật đến từ các quốc gia khác" - cô nói - "Đặc biệt, tôi rất ấn tượng với các tiết mục của Việt Nam bởi màu sắc rực rỡ nhưng vẫn giữ được nét truyền thống trong âm nhạc và các động tác múa. Tôi cảm thấy đây là một trải nghiệm rất ý nghĩa".

Như chia sẻ của Cha Young Nam, sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại cũng được thể hiện ngay trong các tiết mục tại Lễ hội. Đoàn Hàn Quốc giới thiệu taekwondo kết hợp với K-pop và các yếu tố của K-Culture. Trong khi đó, qua các tiết mục của Việt Nam, cô ấn tượng với cách những nét truyền thống vẫn được gìn giữ trong âm nhạc và múa.

Hướng tới một điểm hẹn văn hóa quốc tế

Không gian của Lễ hội lần thứ hai không chỉ giới hạn tại Hoàng thành Thăng Long. Các hoạt động được mở rộng tới phố đi bộ Hồ Gươm, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam và những không gian công cộng khác, đưa các hoạt động giao lưu văn hóa đến gần hơn với người dân và du khách. Tại đó, các cuộc diễu hành với sự tham gia của những đoàn nghệ thuật quốc tế, cùng các chương trình biểu diễn, điện ảnh, thời trang, ẩm thực tạo thêm nhiều cơ hội để công chúng tiếp xúc và tìm hiểu văn hóa các quốc gia.

Theo bà Nguyễn Phương Hòa, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Phó Trưởng ban Thường trực BTC, Lễ hội hướng tới khát vọng đưa Hà Nội có sự hiện diện xứng đáng trên bản đồ văn hóa, nghệ thuật thế giới. Sau 2 kỳ tổ chức, mục tiêu ấy đang được mở rộng: Xây dựng Hà Nội trở thành nơi hội tụ của các nền văn hóa thế giới, đồng thời tạo thêm những cơ hội để văn hóa Việt Nam đi ra thế giới.

Như vậy, từ Hoàng thành Thăng Long, một di sản của Hà Nội, những sắc màu văn hóa đã cùng hội tụ và lan tỏa. Nếu những kết nối ấy tiếp tục được nối dài bằng các chương trình trao đổi, dự án sáng tạo và hợp tác cụ thể, Hà Nội có thể trở thành một điểm hẹn thường xuyên của các nền văn hóa, nơi Việt Nam giới thiệu mình với thế giới và đón nhận thế giới bằng tinh thần cởi mở, đối thoại và cùng sáng tạo.