Tri ân những đóng góp của Vương triều nhà Mạc trong lịch sử dân tộc

Ngày 2/10 (tức 22/8 âm lịch), tại Di tích quốc gia đặc biệt Khu tưởng niệm các Vua nhà Mạc, Đảng ủy – Hội đồng nhân dân – Ủy ban nhân dân – Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Kiến Hưng, thành phố Hải Phòng đã tổ chức Lễ kỷ niệm 485 năm ngày mất của Thái Tổ Mạc Đăng Dung (22/8/1541-22/8/2026 âm lịch). 

Đây là dịp để các thế hệ hôm nay ôn lại truyền thống, thành kính tưởng nhớ, tri ân những đóng góp to lớn của Mạc Thái Tổ và Vương triều nhà Mạc trong lịch sử dân tộc, hướng về nguồn cội, tôn trọng các giá trị lịch sử, tri ân các bậc tiền nhân đã có công lớn tạo lập giang sơn và phát huy tinh thần cống hiến, khát vọng xây dựng quê hương đất nước trong kỷ nguyên mới.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Kiến Hưng Phạm Văn Định nêu rõ, cùng với sự phát triển của thành phố, Kiến Hưng hôm nay đang đứng trước những cơ hội phát triển quan trọng khi nằm trong khu kinh tế trọng điểm phía Nam của thành phố Hải Phòng. Địa phương đang triển khai nhiều dự án lớn như xây dựng hạ tầng Khu công nghiệp, Cụm công nghiệp Tân Trào; tuyến đường giao thông huyết mạch nối tỉnh lộ 354 với đường bộ ven biển. Với truyền thống lịch sử văn hóa của vùng đất địa linh nhân kiệt, Kiến Hưng đang nỗ lực, khát vọng dựng xây quê hương giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với các bậc tiền nhân.

Sau diễn văn kỷ niệm là nghi thức đánh trống khai lễ. Tiếp đó, các đại biểu và nhân dân nghe tấu chúc văn tưởng niệm thân thế, sự nghiệp Thái tổ Mạc Đăng Dung và dâng hương tri ân các tiên đế, tiên vương vương triều Mạc. Lễ kỷ niệm cũng là dịp để quảng bá di tích Vương triều Mạc và phát huy những giá trị văn hóa độc đáo của vùng đất Dương Kinh xưa.

Kiến Hưng nay – vùng đất Dương Kinh xưa, là vùng quê giàu truyền thống lịch sử và văn hóa, nơi đã hun đúc nên những giá trị quý báu về lòng yêu quê hương, đất nước, tinh thần hiếu học, ý chí vượt khó, sự quả cảm và khát vọng vươn lên. Tên tuổi Thái tổ Mạc Đăng Dung ghi dấu ấn đặc biệt. Mạc Đăng Dung sinh năm 1483, quê tại làng Cổ Trai, vùng đất Nghi Dương xưa. Với sức khỏe, tài năng và bản lĩnh, ông bước vào con đường võ nghiệp, được triều Lê trọng dụng và trở thành một nhân vật có ảnh hưởng lớn trong đời sống chính trị Đại Việt đầu thế kỷ XVI.

Trong bối cảnh xã hội có nhiều biến động, nhiều cuộc nổi dậy và xung đột diễn ra, Mạc Đăng Dung từng bước tập hợp lực lượng, nắm giữ binh quyền và đến năm 1527 lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Minh Đức, mở đầu Vương triều Mạc. Đến năm 1529, ông nhường ngôi cho con trưởng là Mạc Đăng Doanh, tức Mạc Thái Tông và lui về làm Thái thượng hoàng, tập trung xây dựng Dương Kinh, kinh đô thứ hai tại quê hương. Từ đây, vùng đất Cổ Trai - Dương Kinh không chỉ là quê hương phát tích của một vương triều, mà còn trở thành một trung tâm chính trị, kinh tế; là kinh đô hướng biển đầu tiên của Đại Việt.

Vương triều Mạc trị vì ở Thăng Long 65 năm (1527-1592), trải qua 5 đời vua: Mạc Đăng Dung, Mạc Đăng Doanh, Mạc Phúc Hải, Mạc Phúc Nguyên và Mạc Mậu Hợp. Nếu tính cả thời kỳ nhà Mạc tiếp tục tồn tại ở Cao Bằng sau năm 1592 thì lịch sử nhà Mạc kéo dài khoảng 150 năm. Nhà Mạc đã xây dựng một triều đại thịnh trị với tư tưởng, cách làm tiến bộ trên nhiều các lĩnh vực: kinh tế, văn hóa xã hội, ngoại giao... 65 năm trị vì của nhà Mạc cũng là thời kỳ bờ cõi tạm yên, nhân dân được an lạc, thái bình; Phật giáo được phục hồi và phát triển; khoa cử được coi trọng; Triều Mạc đã tổ chức được 22 khoa thi, lấy đỗ 485 tiến sĩ, trong đó có 11 trạng nguyên. Xuất thân khoa bảng dưới triều Mạc, có nhiều nhân vật nổi tiếng như Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Giáp Hải, Hà Nhậm Đại, Hoàng Sĩ Khải...

Thái tổ Mạc Đăng Dung văn võ song toàn, dùng võ công định đoạt thiên hạ, dùng nhân đức để trị quốc an dân, lấy văn giáo để rèn luyện nhân tài, lấy tư duy đổi mới để phát triển nông, công, thương, tín, xây dựng một xã hội đất nước giàu mạnh, ấm no.

Ghi nhận công lao to lớn của Đức Thái tổ và Vương triều Mạc, tháng 9/2009, Khu tưởng niệm Vương triều Mạc đã được khởi công xây dựng trên diện tích 10,5ha. Năm 2016, nơi đây được xếp hạng là Di tích lịch sử cấp thành phố và năm 2024 cụm di tích nhà Mạc được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt. Năm 2020, thanh long đao (hiện lưu giữ tại Khu tưởng niệm Vương triều Mạc); tượng Thái tổ Mạc Đăng Dung và phù điêu Thái hoàng thái hậu Vũ Thị Ngọc Toàn được công nhận là Bảo vật quốc gia. Sự ghi nhận, tôn vinh đó tiếp tục khẳng định Vương triều Mạc có vị trí và đóng góp tích cực, xứng đáng trong dòng chảy lịch sử của dân tộc.