Thể thao Việt Nam: Từ chưa tốt, bao giờ đến tốt nhất

Tính đến chiều ngày hôm qua (1/10), số lượng huy chương của đoàn thể thao Việt Nam (TTVN) không có nhiều thay đổi. Trong khi việc "săn vàng" vẫn đang là nhiệm vụ gần như phải "nín thở" chờ đợi thì một con số đáng quan tâm khác là số lượng HCB vẫn ở mức tối thiểu ở phần lớn thời gian thi đấu của Đại hội. Chiếc HCB ấy đến từ một nội dung cá nhân, nội dung tán thủ của võ sỹ wushu Đinh Văn Tâm.

Khác hẳn SEA Games, nơi chúng ta "đếm Vàng" để tranh đua ngôi đầu toàn đoàn, thì tại ASIAD, màu của những tấm huy chương nằm trong mục tiêu "vượt qua chính mình". Để thay đổi đẳng cấp, từ khu vực lên châu lục, vấn đề đầu tiên phải giải quyết đó là thành tích thi đấu phải tốt hơn chính bản thân của VĐV, sau đó mới nói đến chuyện làm tốt hơn đối thủ. Chu kỳ tổ chức ASIAD lên đến 4 năm/lần, biến số về thành tích đối thủ là rất khó xác định, nên chuyện cải thiện năng lực bản thân, mới là điều đáng nói.

Bắn súng là trường hợp rõ nhất. Xạ thủ Phạm Quang Huy, đương kim vô địch ASIAD nội dung 10m súng ngắn hơi nam, chỉ đạt 570 điểm vòng loại, xếp thứ 28 trong 60 xạ thủ và không vào chung kết. Ở nội dung hỗn hợp, Quang Huy cùng Trịnh Thu Vinh đạt 578 điểm, vượt kỷ lục vòng loại ASIAD cũ là 577 điểm nhưng vẫn không lọt vào nhóm 4 đôi tranh huy chương. Kết quả đủ để vượt mốc kỷ lục cũ nhưng vẫn chưa thể đi tiếp cho thấy mặt bằng bắn súng châu Á đã được nâng lên đáng kể.

Chưa tính đến các biến số về phong độ, thời điểm, trọng tài, may mắn bốc thăm… thì thành tích ở chu kỳ trước, kể cả chức vô địch ASIAD hay vị trí cao tại Olympic, không bảo đảm kết quả khi mặt bằng cạnh tranh liên tục thay đổi.  Các cơ hội tranh chấp những vị trí cao nhất (HCV hay HCB) ngày càng ít với VĐV Việt Nam không hẳn vì chúng ta thi đấu dưới sức mà vì ASIAD có trình độ rất cao, phân nửa số môn thi đấu tại sân chơi này thậm chí có mức độ cạnh tranh còn cao hơn Olympic, mà cầu lông là một ví dụ.

Phạm Quang Huy, đương kim vô địch ASIAD nội dung 10m súng ngắn hơi nam, chỉ đạt 570 điểm vòng loại, xếp thứ 28 trong 60 xạ thủ và không vào được chung kết, một bước lùi rõ rệt so với chính anh 4 năm trước. Nguyễn Huy Hoàng về đích với 7 phút 57 giây 39 ở 800m tự do, không đủ để bảo vệ tấm HCĐ từng giành được ở kỳ Đại hội trước. Đội tiếp sức 4x400m hỗn hợp của điền kinh rời Nhật Bản mà không có huy chương. Đây không phải những VĐV vô danh. Đây là những cái tên từng đứng trong nhóm đầu châu lục, và chính sự sa sút của họ so với mốc cũ của bản thân mới là tín hiệu đáng lo hơn cả việc không có thêm vàng.

Đây là thực tế cần được nhìn nhận một cách sòng phẳng. TTVN đang triển khai các chương trình đầu tư trọng điểm phục vụ cho chiến lược mang tầm nhìn 2045, tuy nhiên cần phải thừa nhận cái mốc tưởng là "tầm nhìn" ấy có khi vẫn còn ngắn nếu căn cứ vào chu kỳ thi đấu ASIAD từ năm 2018 đến nay. Gần 10 năm, qua 2 kỳ Á vận hội, sự thay đổi của TTVN là không rõ ràng, vậy thì thêm 10 năm và 10 năm nữa, liệu có khác không?

Tương tự, hãy thử đặt câu hỏi: Làm sao chúng ta có một Puripol hay Kunlavut như Thái Lan khi mà chính các thông số nội tại, kỷ lục quốc gia, thành tích cá nhân tốt nhất, độ ổn định phong độ qua từng chu kỳ, cũng chưa cải thiện? Chúng ta vẫn đang dựa nhiều vào các nội dung thi đấu tập thể và đặc biệt là lợi thế VĐV nữ, nhưng điều đó liệu còn kéo dài và phần còn lại của các thay đổi liệu có đến kịp lúc nếu căn cứ trên tốc độ phát triển hiện tại?