Điều gì giúp Việt Nam vươn lên Top 2 thế giới về mức cải thiện năng lực phát triển du lịch?

Việt Nam đứng thứ 2 thế giới về mức cải thiện Chỉ số năng lực phát triển du lịch (TTDI) giai đoạn 2024-2026. Đằng sau bước tiến 7 bậc trên bảng xếp hạng không chỉ là sự phục hồi của dòng khách, mà còn phản ánh những chuyển động về hạ tầng, kết nối, nguồn lực văn hóa và điều kiện phát triển của ngành du lịch.

Theo Báo cáo Chỉ số năng lực phát triển du lịch (TTDI) năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), Việt Nam đạt 4,15 điểm, đứng thứ 52/110 nền kinh tế, tăng 7 bậc so với năm 2024. Đáng chú ý, điểm số TTDI của Việt Nam tăng 6,3% trong giai đoạn 2024-2026, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 2 trong nhóm các nền kinh tế có mức cải thiện điểm số lớn nhất, chỉ sau Albania với 7,0%. Con số này càng đáng chú ý khi mức tăng điểm trung bình của 110 nền kinh tế được WEF đánh giá chỉ là 2,1%.

Từ phục hồi du lịch đến cải thiện năng lực nền tảng

TTDI không phải là bảng xếp hạng đơn thuần về lượng khách quốc tế, doanh thu hay mức chi tiêu. Đây là bộ chỉ số đánh giá những điều kiện tạo nền tảng cho một ngành du lịch phát triển bền vững và có khả năng chống chịu trong dài hạn. Nói cách khác, TTDI đặt câu hỏi không chỉ là một quốc gia đón được bao nhiêu khách, mà còn là quốc gia đó có những điều kiện gì để thu hút, phục vụ và duy trì dòng khách trong tương lai.

Theo WEF, giai đoạn 2024-2026 chứng kiến sự cải thiện của nhiều yếu tố nền tảng trên phạm vi toàn cầu, trong đó nổi bật là các nguồn lực văn hóa, cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch, kết nối hàng không và các nguồn lực phục vụ du lịch công vụ. Đây cũng là những lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến Việt Nam.

Từ vị trí thứ 59 năm 2024, Việt Nam vươn lên thứ 52 trong bảng xếp hạng năm 2026. Mức tăng 6,3% về điểm số cho thấy sự thay đổi không chỉ nằm ở kết quả đầu ra của ngành du lịch, mà còn ở những điều kiện cấu thành năng lực phát triển.

Đáng chú ý, tốc độ cải thiện của Việt Nam cao gấp khoảng ba lần mức tăng điểm trung bình toàn cầu mà WEF ghi nhận.

Tốc độ cải thiện năng lực nền tảng về du lịch của Việt Nam cao gấp khoảng ba lần mức tăng điểm trung bình toàn cầu mà WEF ghi nhận - Ảnh: Du lịch Việt Nam 

Văn hóa và hạ tầng: những nguồn lực đang tạo thêm sức cạnh tranh

Một trong những điểm WEF nhấn mạnh trong chu kỳ đánh giá mới là sự gia tăng các nguồn lực văn hóa và cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch. Đây cũng là những yếu tố ngày càng quan trọng trong cạnh tranh điểm đến.

Việt Nam sở hữu hệ thống tài nguyên văn hóa đa dạng, từ di sản vật thể, phi vật thể đến các đô thị lịch sử, lễ hội, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực và đời sống cộng đồng. Khi được chuyển hóa thành sản phẩm và trải nghiệm du lịch, những nguồn lực này không chỉ tạo sức hút với du khách mà còn góp phần làm sâu sắc hơn giá trị của điểm đến.

Cùng với đó là quá trình cải thiện hạ tầng và khả năng kết nối. Hàng không, giao thông, lưu trú, dịch vụ và các hệ thống phục vụ du khách là những mắt xích quyết định khả năng tiếp cận và trải nghiệm tại điểm đến.

Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch quốc tế ngày càng dựa nhiều hơn vào chất lượng trải nghiệm, một điểm đến có tài nguyên hấp dẫn nhưng kết nối hạn chế sẽ khó chuyển hóa đầy đủ tiềm năng thành năng lực cạnh tranh. Bởi vậy, sự cải thiện TTDI có thể được nhìn nhận như một chỉ dấu cho thấy năng lực "đón khách" của Việt Nam đang được mở rộng từ tài nguyên sang hệ thống điều kiện phục vụ du lịch.

Tuy nhiên, chính báo cáo của WEF cũng cho thấy phía sau những tín hiệu tích cực là một loạt thách thức mà Việt Nam và các điểm đến khác phải đối mặt. Trong giai đoạn 2024-2026, mức cạnh tranh về giá giảm tại khoảng 3/4 số nền kinh tế được xếp hạng. Trong khi đó, đầu tư cho du lịch chưa theo kịp nhu cầu, tình trạng thiếu nhân lực và khoảng cách kỹ năng tiếp tục gây sức ép lên triển vọng phát triển của ngành.

Điều này đặt ra một vấn đề lớn hơn: tăng năng lực phát triển không đồng nghĩa với chỉ tăng số lượng du khách. WEF lưu ý rằng sự gia tăng hoạt động du lịch và chi tiêu của du khách không tự động chuyển thành những lợi ích kinh tế - xã hội rộng hơn cho cộng đồng địa phương. Tình trạng quá tải và tập trung du khách tại một số điểm đến vẫn cao hơn trước đại dịch, tạo sức ép lên cộng đồng, cơ sở hạ tầng và tài nguyên tự nhiên. Vì thế, bài toán của giai đoạn tiếp theo không chỉ là làm thế nào để Việt Nam tiếp tục tăng hạng, mà là làm thế nào để năng lực được cải thiện ấy chuyển thành giá trị thực chất và lâu dài.

Phát biểu về triển vọng của ngành, bà Ramya Krishnaswamy, Trưởng Ban Kinh tế trải nghiệm, Du lịch và Lữ hành của WEF, nhấn mạnh chặng đường tiếp theo không chỉ nằm ở việc thu hút thêm du khách, mà ở việc tạo ra giá trị lớn hơn thông qua đầu tư vào con người, cơ sở hạ tầng và tăng cường hợp tác công - tư, để du lịch mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng, doanh nghiệp và điểm đến.

Từ vị trí thứ 59 lên thứ 52 và đứng thứ 2 thế giới về mức cải thiện điểm số, Việt Nam đang có một bước tiến đáng chú ý trong năng lực phát triển du lịch. Nhưng ý nghĩa lớn hơn của kết quả này nằm ở chỗ: năng lực cạnh tranh của một điểm đến không chỉ được đo bằng số người đến, mà bằng khả năng biến tài nguyên, hạ tầng, con người và kết nối thành những giá trị bền vững.

Và đó cũng là thước đo quan trọng hơn cho chặng đường phát triển tiếp theo của du lịch Việt Nam.