Ngày Thế giới phòng chống bệnh dại 28/9: Cảnh báo nguy cơ tổn thương nặng và nhiễm trùng từ vết chó cắn

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống bệnh dại (28/9) với chủ đề năm 2026 “Cùng nhau mạnh mẽ hơn – Stronger Together”, các bác sĩ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương phát đi cảnh báo về những mối nguy từ vật nuôi. Bên cạnh nguy cơ mắc bệnh dại, vết chó cắn còn có thể gây chấn thương phần mềm nghiêm trọng, gãy xương và nhiễm trùng, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người hạn chế khả năng vận động.

Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tiếp tiếp nhận hai bệnh nhân cao tuổi nhập viện trong tình trạng tổn thương phức tạp do chó cắn.

Trường hợp thứ nhất là cụ bà 73 tuổi tại Hà Nội. Gia đình cho biết nhà nuôi 2 con chó nặng khoảng 20kg vừa đẻ. Trong lúc bệnh nhân dọn dẹp khu vực ổ chó con, chó mẹ bất ngờ chồm lên tấn công. 

Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện hơn 10 vết cắn trên cơ thể, trong đó vùng tay trái có 7 vết thương. Vết cắn sâu ở cẳng tay làm gãy hở xương quay, kèm theo các tổn thương lớn ở mông và gối phải.

BSCKII Vũ Giang An, Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung cho biết bệnh nhân bị chấn thương nặng, không chỉ ở phần mềm mà còn có nguy cơ mất máu, sốc và nhiễm trùng. Do vết thương nhiễm bẩn, ê-kíp điều trị tiến hành tiêm dự phòng dại, dùng kháng sinh, theo dõi sát và không đóng kín vết thương ngay để kiểm soát viêm nhiễm.

Trường hợp thứ hai là bệnh nhân N.T.K, 76 tuổi, ở Hà Nội, đã bị liệt khoảng 6 năm và phần lớn thời gian nằm tại giường. Người bệnh bị chó tấn công ngay khi đang nằm, gần như không có khả năng tự vệ. Lực cắn và giằng xé khiến toàn bộ da và tổ chức mỡ dưới da ở cẳng tay trái bị bóc tách, làm lộ lớp cân cơ trên diện rộng, với chiều dài khoảng 20-25 cm và nơi rộng nhất khoảng 10 cm.

ThS.BS Lê Trung Thành, Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung chia sẻ sau khi sơ cứu, cắt lọc tổ chức tổn thương và điều trị giảm sưng viêm khoảng một tuần, các bác sĩ mới có thể tiến hành khâu thưa từng bước để thu nhỏ vết thương. Bệnh nhân đồng thời được tiêm phòng bệnh dại và uốn ván.

Theo các chuyên gia y tế, răng động vật cùng lực cắn và giằng xé có thể làm đè dập mô mềm, đứt gân, tổn thương mạch máu, thần kinh, thậm chí gây gãy xương hoặc lóc da trên diện rộng.

Ngoài tổn thương do vết cắn, vi khuẩn từ khoang miệng động vật có thể theo vết cắn xâm nhập sâu vào cơ thể, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, đặc biệt với những vết thương dập nát, nhiễm bẩn. Tùy mức độ tổn thương và tình trạng vết thương, bác sĩ có thể để hở hoặc khâu thưa, trì hoãn việc đóng kín nhằm kiểm soát nhiễm trùng.

Song song với xử trí chấn thương, người bị chó, mèo cắn cần được đánh giá nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại để có chỉ định tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại phù hợp. Do bệnh dại gần như luôn gây tử vong khi đã xuất hiện triệu chứng, việc dự phòng sau phơi nhiễm cần được thực hiện càng sớm càng tốt.

Các bác sĩ khuyến cáo người dân chủ động phòng ngừa bằng cách tiêm phòng dại đầy đủ cho chó, mèo; đeo rọ mõm cho vật nuôi khi đưa ra ngoài và thận trọng khi tiếp xúc với chó mẹ đang nuôi con.

Gia đình có người cao tuổi, người hạn chế khả năng vận động hoặc trẻ nhỏ cần tăng cường giám sát, tránh để những người này tiếp xúc tự do với vật nuôi, đặc biệt trong những tình huống có thể khiến chó bị kích động.

Khi bị chó, mèo cắn hoặc cào, cần nhanh chóng rửa kỹ vết thương dưới vòi nước sạch với xà phòng trong vài phút. Không tự ý đắp lá, đắp các loại thuốc hoặc chất không rõ nguồn gốc lên vết thương. Sau sơ cứu, người bị thương cần đến cơ sở y tế để được đánh giá mức độ tổn thương, xử trí vết thương và tư vấn tiêm vắc xin phòng bệnh dại, huyết thanh kháng dại và phòng uốn ván theo chỉ định.