ASIAD 2026: Chờ điền kinh Việt Nam bứt phá

Sân điền kinh Nagoya City Mizuho Park sẽ sáng đèn từ ngày 24/9, khi điền kinh bắt đầu vào những ngày thi đấu chính thức. 25 tuyển thủ điền kinh Việt Nam sẽ tham dự với mục tiêu sẽ có tối thiểu 1 HCV.

Tại ASIAD 20, điền kinh Việt Nam không chỉ gánh vác trách nhiệm về một giai đoạn chuyển giao thế hệ, mà còn là chỉ dấu cho một nền thể thao đang chuyển mình trong nội tại để tiến vào kỷ nguyên mới. Điền kinh, chứ không phải bất kỳ hi vọng vàng nào khác, luôn là phép thử trung thực nhất cho diện mạo của thể thao Việt Nam (TTVN) sau hai thập niên tìm kiếm vị thế mới trên bản đồ châu lục.

Bóng đá có thể thắng nhờ một khoảnh khắc lóe sáng. Nhưng đường chạy, hố nhảy hay đường piste không có chỗ cho sự may rủi, ở đó, mọi centimet và mọi phần trăm giây đều là kết quả của một quá trình huấn luyện được đo đếm bằng khoa học. Chính vì vậy, thành tích điền kinh luôn là thước đo chính xác nhất cho những nỗ lực tái thiết và khát vọng khẳng định vị thế của thể thao Việt Nam trên bản đồ thể thao châu Á.

Lịch sử gần đây của điền kinh Việt Nam tại đấu trường châu lục là một đường chạy gập ghềnh. Tại ASIAD 18 năm 2018, Bùi Thị Thu Thảo mang về tấm HCV nhảy xa nữ với thành tích 6m55, cột mốc vàng hiếm hoi trong lịch sử điền kinh nước nhà ở đấu trường châu Á. Nhưng đến ASIAD 19 năm 2023, nội dung này không có huy chương. Tổ tiếp sức 4x400m nữ cũng đi theo quỹ đạo tương tự: từng giành HCĐ tại ASIAD 18, nhưng ở kỳ Đại hội tại Hàng Châu chỉ về đích ở vị trí thứ tư với thành tích kém hơn.

Sau kỳ ASIAD 19 đầy tiếc nuối khi không thể mang về tấm huy chương nào, đến với Nagoya năm nay, điền kinh Việt Nam tranh tài ở 16 nội dung và sự kỳ vọng lớn nhất dồn vào các nội dung chạy tiếp sức với tổ tiếp sức 4x400m nữ  trở thành niềm hy vọng số một sau khi xuất sắc đăng quang tại Giải vô địch tiếp sức châu Á 2026, sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng tấm HCV danh giá. Trong khi đó, tổ tiếp sức 4x400m nam từng thiết lập kỷ lục quốc gia 3 phút 02 giây 60 để giành HCV châu lục.

Ở các nội dung cá nhân, gương mặt kỳ cựu Nguyễn Thị Oanh, người có lần thứ 3 liên tiếp dự ASIAD, tham dự mang ý nghĩa tinh thần cho toàn đội. Hi vọng tranh chấp huy chương sẽ hướng đến Tạ Ngọc Tưởng ở cự ly 400m nam hay bộ đôi Trần Thị Loan và Hà Thị Thúy Hằng ở nội dung nhảy xa nữ, nhóm nội dung được kỳ vọng có thể "đổi màu" huy chương. Về cơ bản,  điền kinh vẫn đang duy trì khả năng tranh chấp ở các nội dung sở trường.

Trong tổng số 50 nội dung chính thức của môn điền kinh tại ASIAD 20, đoàn Việt Nam chỉ đăng ký tranh tài ở 16 nội dung. Con số khiêm tốn này cho thấy để cạnh tranh sòng phẳng ở một đấu trường châu lục, còn một quãng đường rất dài. Điền kinh Việt Nam hiện chỉ mới tập trung cho các nội dung thế mạnh, vẫn chưa xây dựng được chiều sâu lực lượng cho nhiều nội dung cơ bản khác.

Nhưng đó không phải là điều quan trọng.  Điền kinh (cùng với bóng đá) là một trong 2 môn thể thao tại Việt Nam có riêng cho mình một bảng chiến lược mang tầm nhìn dến 2045. Từng là một môn thể thao bị xem là khó vươn đến đẳng cấp thế giới do các khó khăn về điều kiện tập luyện cũng như chất lượng đầu tư, nhưng chính điền kinh là một trong số ít môn Việt Nam rất nhanh vươn lên đứng đầu Đông Nam Á, từng có HCV ở châu Á lẫn ASIAD. Nó cho thấy tầm quan trọng của công tác huấn luyện, khả năng ứng dụng công nghệ để thay đổi thành tích.

Nói cách khác, điền kinh là biểu tượng cho việc luôn có thể vượt qua giới hạn của TTVN. Trong một môn thể thao mà yếu tố khoa học chiếm tỷ trọng rất lớn, mỗi thành công, bước tiến của điền kinh trở thành nguồn cảm hứng đặc biệt về mặt tinh thần, đồng thời cũng là cách trực quan nhất để thúc đẩy việc đầu tư cho công tác chuyển đổi số, ứng dụng khoa học trong toàn bộ nền thể thao nói chung.