Câu chuyện ASIAD 2026: Fariba Hashimi và hành trình đạp xe ra khỏi bóng tối

Fariba Hashimi đã hụt tấm HCV ASIAD 2026 đầy tiếc nuối khi chỉ chậm hơn Guo Li đúng một khoảng cách mà mắt thường không thể nhận ra. Hai cua-rơ cùng cán đích sau 2 giờ 50 phút 05 giây, và phải nhờ đến ảnh photo-finish, ban tổ chức mới xác định được bánh trước của VĐV Trung Quốc nhỉnh hơn.

Một khoảng cách tính bằng milimét đã quyết định màu huy chương. Nhưng nếu nhìn vào cả hành trình của Fariba Hashimi, tấm HCB xe đạp đường trường nữ ở ASIAD 2026 không phải một thất bại. Nó giống như một dấu chấm than được đặt xuống cuối một câu chuyện mà ở đó, cô đã phải chiến đấu rất lâu chỉ để có quyền được đạp xe.

Từ những viên đá bên đường...

Fariba Hashimi sinh ra ở Faryab, miền Bắc Afghanistan. Khi còn là một cô gái tuổi thiếu niên, cô bắt đầu đạp xe cùng chị gái Yulduz. Với nhiều người, đó có thể là điểm khởi đầu của một sự nghiệp thể thao. Với Hashimi, đó là khởi đầu của một cuộc đấu tranh.

Cô phải cải trang thành nam giới để tập luyện, phải che giấu thân phận, phải đạp xe trong sự dè chừng và phải chấp nhận nguy cơ bị phát hiện. Những lời lăng mạ chưa phải điều tồi tệ nhất. Có những ngày, đá được ném về phía cô khi cô đang trên đường tập. Một cô gái đạp xe trên đường, trong mắt người khác, đã trở thành một hành động đủ để bị trừng phạt.

Hashimi không quên những ngày tháng ấy. Cũng bởi vậy, khi đứng trên bục huy chương ASIAD 2026, cô không nói quá nhiều về khoảng cách chỉ vài milimét khiến mình mất HCV. Cô nói về những người phụ nữ đã không có cơ hội đứng ở vị trí của mình. "Tôi sinh ra ở một đất nước nơi những phụ nữ có ước mơ bị tấn công", Hashimi nói. Câu nói ấy có sức nặng hơn bất kỳ lời tiếc nuối nào về một tấm HCV.

Bởi đằng sau nó là cả một xã hội mà quyền được mơ ước của phụ nữ từng trở thành điều xa xỉ. Từ năm 2021, sau khi Taliban trở lại nắm quyền, những hạn chế đối với phụ nữ trong giáo dục, đời sống công cộng và thể thao càng khiến con đường của những cô gái như Hashimi trở nên hẹp hơn. Và cô đã chọn cách ra đi.

Năm 2021, Hashimi cùng chị gái rời Afghanistan. Với sự hỗ trợ của cộng đồng xe đạp quốc tế và cựu vô địch thế giới người Italy Alessandra Cappellotto, cô tới Italy, bắt đầu lại cuộc đời ở một nơi xa lạ. Nhưng có một thứ Hashimi không bỏ lại: Chiếc xe đạp và giấc mơ.

... đến đường đua ASIAD

Hashimi từng phải cải trang thành nam giới để được đạp xe, nhưng chính chiếc xe đạp lại trở thành phương tiện giúp cô thoát khỏi những giới hạn của quê hương.

Ở Italy, Hashimi được tập luyện trong môi trường chuyên nghiệp hơn. Cô trở thành cua-rơ chuyên nghiệp, cùng chị gái Yulduz dự Olympic Paris 2024 và tiếp tục hướng tới Los Angeles 2028. Hai chị em đã đi một chặng đường dài, từ những con đường ở Faryab đến sân khấu Olympic. Và tại ASIAD 2026, Fariba Hashimi đứng trước cơ hội lớn nhất trong sự nghiệp.

Cuộc đua đường trường nữ ở Shinshiro khép lại bằng một màn nước rút gần như không thể phân định. Hashimi và Guo Li cùng được ghi nhận thời gian 2 giờ 50 phút 05 giây. Bảng điện tử không tìm ra người thắng cuộc. Khán giả cũng không thể nhìn bằng mắt thường để xác định ai đã cán đích trước. Cuối cùng, công nghệ lên tiếng. Bánh trước xe của Guo Li nhỉnh hơn một chút. HCV thuộc về cua-rơ Trung Quốc, còn Hashimi nhận HCB.

Hashimi không đến ASIAD với một đội ngũ hậu cần hùng hậu. Cô thậm chí không có thợ kỹ thuật riêng. Thành viên duy nhất đi cùng từ liên đoàn Afghanistan chủ yếu làm nhiệm vụ lái xe. Cô phải tự sửa xe, tự rửa xe và tự chuẩn bị cho cuộc đua. "Tôi là thợ của chính mình", Hashimi nói.

Một câu nói bình dị nhưng đủ để mô tả cả sự nghiệp của cô. Hashimi đã quá quen với việc tự mình giải quyết những vấn đề tưởng như không thể. Khi không được phép đạp xe như một cô gái, cô cải trang thành nam giới. Khi quê hương không còn an toàn, cô ra đi. Khi thiếu điều kiện thi đấu, cô tự sửa xe. Và khi đối thủ mạnh hơn, cô đạp đến tận những mét cuối cùng.

Một tấm huy chương không chỉ dành cho Fariba

Hashimi hiểu rõ hơn ai hết rằng HCB ASIAD không thể thay đổi ngay lập tức cuộc sống của hàng triệu phụ nữ Afghanistan. Nhưng một hình ảnh có thể thay đổi cách người ta nhìn về họ.

Một cô gái từng phải giả trai để tập thể thao giờ đứng trên bục huy chương lớn nhất châu Á. Cô mặc màu áo Afghanistan, cầm tấm HCB và nói về những người phụ nữ khác. "Tấm huy chương bạc này có thể cho thấy rất nhiều sự kiên cường của phụ nữ Afghanistan", Hashimi chia sẻ.

Hashimi không nói rằng cô đã chiến thắng tất cả và cũng không phủ nhận sự mất mát của mình. Cô chỉ cho thấy một điều giản dị: Hoàn cảnh có thể lấy đi rất nhiều thứ, nhưng không nhất thiết lấy đi được khát vọng. Với Hashimi, điều quan trọng hơn là thế hệ sau có phải chịu đựng điều tương tự hay không. "Tôi hy vọng thế hệ tiếp theo sẽ đến đây và đại diện cho đất nước của họ mà không phải sợ hãi", cô nói.

Và Fariba Hashimi chưa muốn dừng lại Los Angeles 2028 đang ở phía trước. Một cuộc đua khác, một đường đua khác, có thể là một kết quả khác. Nhưng có một điều sẽ không thay đổi: Fariba Hashimi sẽ tiếp tục đạp xe. Lần này, cô không còn phải chạy trốn những viên đá phía sau. Cô đang đạp về phía giấc mơ ở phía trước.