Asiad 2026: Từ Hiroshima đến Nagoya, đi tìm giới hạn của chính mình

Ngày 8/10/1994, tại Hiroshima, võ sĩ 23 tuổi Trần Quang Hạ đã vượt qua chủ nhà Nhật Bản ở bán kết, rồi đánh bại đối thủ Indonesia với tỷ số 4-2 trong trận chung kết, mang về tấm HCV ASIAD đầu tiên trong lịch sử thể thao Việt Nam thống nhất.

32 năm sau, khi ASIAD trở lại với Nhật Bản, thể thao Việt Nam (TTVN) đến với tâm thế hoàn toàn khác, của một nền thể thao sẵn sàng chinh phục các giới hạn.

44 năm kể từ lần đầu góp mặt tại ASIAD 1982, TTVN đã có 11 môn từng giành HCV, một con số không nhỏ đối với một nền thể thao không có bất kỳ môn truyền thống nào được đưa vào  chương trình thi đấu chính thức của Đại hội. Từ chỗ chỉ có một nhóm nhỏ xạ thủ đến New Dehli và đoạt 1 HCĐ năm 1982, bây giờ là Nagoya với gần 400 VĐV, dự 70% số môn thi đấu Đại hội. Một bước tiến khổng lồ. Một bằng chứng cho quá trình đầu tư trải rộng, một sự quan tâm thực chất từ Nhà nước lẫn xã hội trong suốt bốn thập kỷ.

Dù chỉ mới giành được 21 HCV, nhưng 80% trong số đó thuộc về những môn chính thức của Olympic. Xuất phát sau do bối cảnh của chiến tranh, nhưng TTVN đã tiến một bước dài trên đường hội nhập. Tiêu biểu như môn bắn súng, từ chiếc HCĐ của xạ thủ Nguyễn Quốc Cường ở ASIAD 1982, đến HCV Olympic 2016 và mới nhất, là HCV của Phạm Quang Huy ở ASIAD 19.

Nhưng trong hành trình chinh phục ấy, chúng ta vẫn còn ở xa đích đến. So với các quốc gia cùng khu vực Đông Nam Á, thứ hạng của TTVN còn khiêm tốn, chưa thể vào tốp 3 về số HCV ở mỗi kỳ ASIAD như tại đấu trường SEA Games. Thứ hạng ở bảng chung cuộc Á vận hội cũng vậy, vẫn chỉ có một lần duy nhất đứng hạng 15 châu Á. Không thể bằng lòng với chính mình, TTVN đã có cuộc vận động mạnh mẽ, quyết liệt với hàng loạt các quyết sách của lãnh đạo Đảng, Chính phủ để thay đổi toàn diện những chính sách tác động đến chất lượng thi đấu của VĐV. Đó chính là nền tảng để kiến tạo một tầm nhìn mới về thành tích quốc tế, bắt đầu từ Nagoya 2026.

Tại Aichi-Nagoya 2026, câu chuyện thành bại của đoàn TTVN sẽ không chỉ được đo bằng việc có vượt qua cột mốc 5 HCV từng lập tại Jakarta 2018 hay không. Câu hỏi lớn hơn, đó là: Giới hạn thực sự của một nền thể thao đang phát triển như Việt Nam nằm ở đâu, khi so với những đối thủ đã và đang bỏ xa chúng ta cả về bề rộng lẫn chiều sâu đầu tư?

Câu hỏi đó không dễ trả lời chỉ thông qua một kỳ Đại hội, nhưng không thể né tránh. Khi tất cả các tiêu chuẩn về chế độ tập luyện, cơ chế tiền thưởng đều được nâng lên phù hợp với các thách thức từ sân chơi châu lục, thì đến lúc cần phải biết rõ hơn những gì chúng ta còn thiếu. Công nghệ hay chất lượng con người? Mức độ đầu tư hay phương pháp đào tạo nhân lực? Năng lực, thể chất VĐV hay sự thiếu hụt của giáo trình huấn luyện? Biết càng rõ các giới hạn, thì mới có thêm cơ sở để thực hiện chiến lược mang tầm nhìn 2045 mà Chính phủ đã phê duyệt.

32 năm trước, một võ sĩ trẻ bước ra sàn đấu Hiroshima với tâm thế "chỉ cần có huy chương đã là thành công ngoài mong đợi". Đó là tâm thế của một nền thể thao đang tìm chỗ đứng. Nhưng ở Nagoya năm nay, TTVN đang ở vạch xuất phát của một kỷ nguyên mới: xác lập vị thế.

Trong kế hoạch của lãnh đạo ngành thể thao, chúng ta đang có ít nhất 5 môn nhận nhiệm vụ "có HCV", phía sau đó là gần chục môn khác "có thể tạo bất ngờ". Năm 2019, bắn súng từng lần đầu tiên "trắng tay HCV" ở SEA Games nhưng chỉ 3 năm sau, lại lần đầu đoạt HCV ASIAD.

Không có gì là không thể với quyết tâm và tinh thần ngoan cường của VĐV Việt Nam. Và đó sẽ làm niềm tin để tại Nagoya 2026, TTVN sẽ thiết lập các cột mốc mới, vừng chắc hơn, làm điểm tựa cho cuộc vươn mình giàu tham vọng.

Tiến lên Việt Nam.