30 giây chọn chuyên khoa: Bốc đồng hay tích lũy cả 6 năm?

Bảng điện tử tại Hội trường Lớn Trường Đại học Y Hà Nội chiều nay đã dừng nhảy số, sóng livestream tắt máy và 780 chỉ tiêu bác sĩ nội trú đã chính thức có chủ. Điểm cao gọi trước, điểm thấp gọi sau, mỗi thí sinh có đúng 30 giây để bước lên chốt tương lai. Quy trình sòng phẳng, trực quan và minh bạch tuyệt đối.

Thế nhưng, chính những con số nhảy liên tục trên màn hình lại phơi bày sự phân hóa mạnh mẽ: các chuyên ngành "hot" cạn sạch chỉ tiêu chỉ sau vài lượt bấm đầu, trong khi những chuyên ngành thiết yếu nhưng áp lực cao phải chờ đến cuối ngày. Phía sau 30 giây ấy là cuộc đối thoại nảy lửa giữa các thế hệ bác sĩ nội trú: Liệu đây là một phút bốc đồng theo thị trường hay sự tích lũy có tính toán suốt 6 năm đèn sách?

Nỗi đau chuyên ngành "lép vế" và sự đứt gãy chuẩn bị.

Ở góc nhìn của thế hệ đi trước, một BSNT Truyền nhiễm thế hệ 7X xót xa khi thấy các ngành trụ cột rơi vào cảnh nhận người thụ động. Bác sĩ này lo ngại cơ chế chọn nguyện vọng theo thứ hạng điểm số vô tình biến buổi chọn ngành thành một "phiên đấu giá" theo thị hiếu thị trường, khiến các chuyên ngành yếu thế chạnh lòng dù ở đâu cũng cần người giỏi.

Nỗi lo ấy gắn liền với tính liên tục của tay nghề lâm sàng. Để theo đuổi một chuyên khoa sâu, sinh viên thường phải theo thầy, cắm chốt tại khoa phòng từ năm thứ 3, thứ 4. Nếu chỉ vì 30 giây hết chỉ tiêu mà chuyển vội sang một ngành xa lạ, người học buộc phải bắt đầu lại từ vạch số 0. Ba năm nội trú ngắn ngủi khi ấy có khi chỉ đủ để "thoát ngây ngô", rất khó để kịp làm chủ tay nghề cứu người.

Góc nhìn người trẻ: "Cây quyết định" và bi kịch cưỡng ép

Thế nhưng, 30 giây lựa chọn có thực sự đồng nghĩa với sự bốc đồng?

Một BSNT Hồi sức cấp cứu (thế hệ 8X) lại xem đây là bước tiến công bằng: không đỗ ngành này không có nghĩa là kém cỏi, và cơ chế mở giúp những người có thực lực không bị bỏ lại phía sau chỉ vì trượt một nguyện vọng cố định.

Là người từng trải qua cảm giác này ở thứ hạng 200, một BSNT Ngoại khoa thế hệ 9X nhìn nhận cơ chế hai mặt:

Mặt tích cực: 30 giây thực chất là lúc kích hoạt "cây quyết định" dự phòng mà sinh viên đã tính toán sẵn sau 6 năm học, chứ không hoàn toàn nhắm mắt chọn bừa.

Mặt trái nghiệt ngã: Không ít người vì tiếc tấm vé nội trú mà tặc lưỡi chọn đại, để rồi rơi vào cảnh chật vật thích nghi, thậm chí bỏ dở giữa chừng để làm lại từ đầu. Dù vậy, cũng có người đủ bản lĩnh từ bỏ tấm vé này để kiên định tìm con đường khác đến với chuyên ngành mình đam mê.

"Chuyên ngành nào cũng cần có ngôi sao"

Điềm đạm hơn cả là góc nhìn của một nữ BSNT Ngoại khoa thế hệ 8X: Chuyện phân hóa là bình thường và cuộc chơi cần có thứ hạng, nhưng điều quan trọng nhất là "chuyên ngành nào cũng phải có ngôi sao" thay vì để xảy ra tình trạng lệch chuẩn nhân tài.

Y học không phải là sân khấu độc diễn của những "ngành hoa hậu". Một ca đại phẫu thành công không chỉ dựa vào bàn tay phẫu thuật viên, mà cần bản lĩnh của bác sĩ gây mê hồi sức, cặp mắt tinh tường của bác sĩ chẩn đoán hình ảnh và những phân tích thầm lặng của bác sĩ truyền nhiễm, giải phẫu bệnh. Rút cạn nhân tài ở các ngành trụ cột sẽ khiến cả guồng quay y tế chông chênh.

Tấm vé chỉ là vạch xuất phát

Nhắn nhủ tới những bác sĩ trẻ chưa chọn được ngành như ý, TS.BS Dương Đức Hùng - Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho rằng không nên quá thất vọng, bởi mỗi ngã rẽ đều mở ra cơ hội khoa học mới.

Theo ông, tấm bằng nội trú không thể thay thế cho cả một đời tự học. Ba năm nội trú chỉ là bước đệm để bước vào giai đoạn dấn thân chuyên môn với trách nhiệm cao hơn, và tinh thần tự học bền bỉ mới là gốc rễ của người thầy thuốc.

30 giây trên sân khấu có thể định đoạt một ngã rẽ, nhưng một bác sĩ giỏi cần cả đời nghề để chứng minh lựa chọn ấy là đúng. Bảng điện tử đã tắt, tấm vé nội trú mới chỉ là vạch xuất phát. Đẳng cấp của một người thầy thuốc không nằm ở việc chọn được ngành "hot" hay không, mà nằm ở bản lĩnh, kỷ luật tự thân và y đức trong suốt hành trình cứu người phía trước.