Nghị quyết số 27-NQ/TW: Đưa Đồng bằng sông Hồng trở thành vùng động lực của cả nước

Với tốc độ tăng trưởng cao, quy mô kinh tế lớn, công nghiệp chế biến, chế tạo ngày càng hiện đại, cùng sự phát triển mạnh của logistics, hạ tầng và các trung tâm đổi mới sáng tạo, Đồng bằng sông Hồng đang khẳng định vị thế là một trong những không gian phát triển năng động nhất cả nước. 

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị xác định mục tiêu phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng "là vùng phát triển nhanh, bền vững, bao trùm; là vùng động lực của cả nước, có các trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và kinh tế số quốc gia. Thủ đô Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; hội tụ tinh hoa văn hoá, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng".

Đồng bằng sông Hồng - một trong những vùng kinh tế năng động nhất nước

Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, Đồng bằng sông Hồng gồm 6 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình. Đồng bằng sông Hồng có vị trí chiến lược, nằm ở trung tâm của vùng Bắc Bộ, có Thủ đô Hà Nội, hệ thống cảng biển, sân bay, các trung tâm công nghiệp, đô thị lớn và mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện.

Trong những năm qua, Đồng bằng sông Hồng duy trì tốc độ tăng trưởng cao, từng bước khẳng định vai trò là một trong những vùng kinh tế năng động nhất nước. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện đại, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ chất lượng cao, logistics, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng giữ vai trò quan trọng. Các địa phương trong vùng cũng đang hình thành những trung tâm sản xuất quy mô lớn, tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời phát huy lợi thế về cảng biển, cửa ngõ giao thương quốc tế, du lịch, đô thị và nguồn nhân lực.

Năm 2025, cả nước có 6 địa phương có tốc độ tăng trưởng hai con số, trong đó có 4 địa phương thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng là Quảng Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình và Bắc Ninh (2 địa phương còn lại là Phú Thọ và Quảng Ngãi). Đây cũng là những địa phương có sự chuyển dịch rõ nét trong mô hình tăng trưởng, từ dựa nhiều vào các ngành truyền thống sang phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, logistics và các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, 5 trong 6 địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng đạt tốc độ tăng trưởng GRDP trên 10%, gồm Ninh Bình (11,4%), Hải Phòng (11,3%), Quảng Ninh (11,1%), Hưng Yên (10,7%) và Bắc Ninh (10,5%). Hà Nội đạt 8,22%.

Dù GRDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,22%, thấp hơn một số địa phương trong vùng, Hà Nội vẫn giữ vai trò là trung tâm kinh tế, dịch vụ và điều phối phát triển của vùng. Khu vực dịch vụ tiếp tục là động lực chủ yếu, cùng sự phục hồi của công nghiệp chế biến, chế tạo và đà tăng của ngành xây dựng. Với quy mô kinh tế chiếm 12,4% GDP cả nước, Hà Nội có lợi thế lớn để phát triển các ngành dịch vụ chất lượng cao, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Cùng với đó, việc đẩy nhanh các dự án hạ tầng kết nối, trong đó có Vành đai 4 và các công trình giao thông quan trọng, đang mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối với các địa phương, qua đó củng cố vai trò đầu mối liên kết của Thủ đô trong toàn vùng.

Không chỉ dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng, các địa phương trong vùng còn có quy mô kinh tế rất lớn, đóng góp vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Khu vực này chiếm 30,3% GDP cả nước, trong đó Hà Nội chiếm 12,4%, Hải Phòng 5,7%, Bắc Ninh 4,1%, Ninh Bình 2,7%, Hưng Yên 2,5% và Quảng Ninh 2,3%.

Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), kết quả 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, Đồng bằng sông Hồng không chỉ là vùng có tốc độ tăng trưởng cao nhất mà còn đang hình thành một mô hình phát triển mới, có sự kết hợp của 3 động lực: công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao; logistics và hạ tầng kết nối; đổi mới sáng tạo và dịch vụ hiện đại. Nếu tiếp tục duy trì được đà phát triển này, Đồng bằng sông Hồng sẽ từng bước trở thành "cực tăng trưởng công nghiệp-logistics-đổi mới sáng tạo phía Bắc", đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2026-2030.

Từ liên kết hành chính đến một không gian phát triển thống nhất

Để phát huy hơn nữa tiềm năng, lợi thế của từng vùng, thúc đẩy liên kết và khai thác hiệu quả không gian phát triển mới của các địa phương và vùng sau sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong thời kỳ mới.

Nghị quyết số 27-NQ/TW đặt mục tiêu: "Tái cấu trúc, quản lý và khai thác hiệu quả không gian phát triển vùng đồng bộ với không gian phát triển quốc gia trên cơ sở phát huy tối đa ưu điểm nổi trội, lợi thế cạnh tranh, bản sắc văn hoá của từng vùng và từng địa phương…". Một trong những điểm mới có ý nghĩa quan trọng của Nghị quyết là chuyển tư duy từ phép cộng các nền kinh tế địa phương sang phát triển một nền kinh tế vùng thống nhất, có phân công, liên kết và bổ trợ. Qua đó, khắc phục đầu tư dàn trải, trùng lặp, cục bộ và khai thác hiệu quả không gian phát triển mới.

Với Đồng bằng sông Hồng, yêu cầu này càng có ý nghĩa bởi đây là không gian có mật độ đô thị, công nghiệp, cảng biển, sân bay, trung tâm dịch vụ và nguồn nhân lực chất lượng cao lớn. Nếu mỗi địa phương tiếp tục phát triển theo quy hoạch riêng, sự cạnh tranh về nguồn lực, đất đai, đầu tư, hạ tầng và thị trường có thể làm gia tăng đầu tư trùng lặp, trong khi những lợi thế bổ trợ chưa được khai thác đầy đủ.

Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền cho rằng lâu nay liên kết vùng vẫn chủ yếu được triển khai theo địa giới hành chính. Mỗi địa phương tự quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chuẩn bị nguồn lực và thu hút đầu tư, thậm chí cùng theo đuổi những mục tiêu và ngành nghề tương tự dù điều kiện, tiềm năng khác nhau. Nghị quyết số 27-NQ/TW tạo ra bước chuyển về tư duy khi đặt các địa phương trong một hệ sinh thái phát triển thống nhất, trong đó mỗi nơi được phân vai theo chức năng, lợi thế và vị trí trong chuỗi giá trị chung.

Theo hướng đó, Hà Nội có thể phát huy mạnh hơn vai trò trung tâm tài chính, thương mại, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực chất lượng cao; Hải Phòng phát huy lợi thế cảng biển, logistics và công nghiệp; Quảng Ninh gắn kinh tế biển, công nghiệp và dịch vụ; Bắc Ninh tiếp tục nâng cao vị thế trong công nghiệp điện tử, bán dẫn và các ngành công nghệ cao; Hưng Yên phát triển công nghiệp hỗ trợ, logistics và các ngành sản xuất có giá trị gia tăng cao; Ninh Bình phát huy đồng thời lợi thế công nghiệp, dịch vụ, du lịch và kinh tế di sản.

Sự phân công đó nhằm tạo ra sự chuyên môn hóa và bổ trợ. Như phân tích của Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền, không phải địa phương nào cũng nhất thiết phải tăng trưởng hai con số hoặc có cùng một cơ cấu kinh tế; điều quan trọng là mỗi địa phương thực hiện tốt vai trò của mình trong chuỗi giá trị và đóng góp vào hiệu quả chung của vùng.

Về mục tiêu cụ thể đối với toàn vùng Đồng bằng sông Hồng, Nghị quyết số 27-NQ/TW nêu rõ: đến năm 2030, vùng phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 11%/năm; GRDP bình quân đầu người khoảng 12.000-12.500 USD; kinh tế số chiếm khoảng 35% GRDP; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt khoảng 60%; tốc độ tăng năng suất lao động bình quân khoảng 8,5%/năm; tuổi thọ trung bình tính từ lúc sinh là 76 tuổi; thời gian sống khỏe là 68 năm; tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) giảm 1-1,5%; tỷ lệ bao phủ BHYT: toàn dân; chỉ số phát triển con người HDI 0,83%.

Định hướng phát triển cụ thể

Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, Nghị quyết số 27-NQ/TW đã đưa ra những định hướng phát triển cụ thể cho mỗi vùng. Trong đó vùng Đồng bằng sông Hồng tập trung phát triển công nghiệp văn hoá, điện tử, công nghệ số, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, sản xuất ô tô, công nghiệp hỗ trợ, các dịch vụ thương mại, logistics, tài chính, ngân hàng, du lịch, viễn thông, đào tạo chất lượng cao, y tế chuyên sâu.

Xây dựng khu vực Hải Phòng-Quảng Ninh trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, tầm quốc tế. Vùng động lực phía Bắc đi đầu trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, xã hội số; là trung tâm kinh tế, văn hoá, giáo dục, đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; có ngành dịch vụ hiện đại, chất lượng cao; các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu (bao gồm thành phố Hà Nội và các địa bàn gắn với các tuyến đường vành đai, trục quốc lộ, cao tốc qua thành phố Hải Phòng và các tỉnh Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ, Ninh Bình, Hưng Yên, Quảng Ninh; trong đó, thành phố Hà Nội là cực tăng trưởng).

Xây dựng các tuyến đường bộ cao tốc kết nối Hà Nội với các địa phương trong và ngoài vùng, tuyến đường bộ ven biển, đường vành đai 4, vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội, kết nối các cảng hàng không quốc tế đến các đô thị lớn. Tiếp tục đầu tư phát triển đường sắt đô thị, không gian ngầm tại Hà Nội; các tuyến đường sắt mới từ Hà Nội kết nối các cảng biển, cửa khẩu quốc tế lớn. Hoàn thành cảng hàng không quốc tế Gia Bình (Bắc Ninh); nâng cấp, mở rộng cảng hàng không quốc tế Cát Bi (Hải Phòng); nghiên cứu nâng cấp, mở rộng cảng hàng không quốc tế Nội Bài vào sau năm 2030. Hoàn thành tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; nghiên cứu triển khai đầu tư tuyến đường sắt Hà Nội-Đồng Đăng (Lạng Sơn) và chuẩn bị đầu tư tuyến Móng Cái-Hạ Long (Quảng Ninh)-Hải Phòng trong giai đoạn 2026-2030.

Hình thành mạng lưới đô thị xanh, thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu. Phát triển hệ thống đô thị vệ tinh, đô thị công nghiệp-dịch vụ-cảng biển-du lịch-đại học. Phát triển Thủ đô Hà Nội theo hướng "Văn hiến-Văn minh Hiện đại"; thành phố Hải Phòng thành đô thị biển xanh, thông minh, đáng sống. Đầu tư phát triển một số địa phương trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Theo Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền, cơ chế liên kết vùng cần chuyển từ cách thức mỗi địa phương tự quyết định sang nguyên tắc các địa phương cùng tham gia quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi. Các dự án liên vùng cần có đầu mối, nguồn lực, tiến độ và trách nhiệm cụ thể; nguồn lực nhà nước nên tập trung vào những dự án có khả năng kết nối và tạo sức lan tỏa, qua đó dẫn dắt nguồn vốn tư nhân và hình thành các chuỗi giá trị mới.

Nghị quyết số 27-NQ/TW tiếp tục cụ thể hóa và làm sâu sắc hơn định hướng của Đảng về phát triển vùng, trong đó liên kết vùng được đặt trong yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển và phân công rõ hơn vai trò của từng địa phương. Phát huy đúng lợi thế, đồng thời tăng cường kết nối về hạ tầng, nguồn lực, công nghệ và chuỗi giá trị sẽ giúp Đồng bằng sông Hồng khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, nâng cao sức cạnh tranh và tạo sức lan tỏa, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành vùng động lực của cả nước.