Công nghệ dẫn dắt tương lai, học sinh dẫn dắt chính mình tại Alfred Nobel

Từ tiếng trống khai trường đến những trải nghiệm công nghệ, trí tuệ nhân tạo, STEM…, nhiều trường học tại Hà Nội lựa chọn những phương thức trải nghiệm mới, tạo nền tảng vững chắc cho các thế hệ học sinh sáng tạo cùng AI. Nhân dịp khai giảng chủ đề về công nghệ dẫn dắt tương lai đang đặt câu chuyện của năm học 2026-2027 trong một chuyển động lớn hơn: công nghệ có thể mở rộng giới hạn của việc học, nhưng chính mỗi học sinh mới là người quyết định mình sẽ đi đến đâu.

Sáng 5/9, khi hàng triệu học sinh trên cả nước bước vào năm học mới, tại Hệ thống Giáo dục Liên cấp Alfred Nobel, lễ khai giảng không chỉ đánh dấu sự bắt đầu của một hành trình học tập mới. Đó còn là một thông điệp về tương lai. Một tương lai mà trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và những phương thức học tập mới đang thay đổi rất nhanh cách con người tiếp cận tri thức. Trong bối cảnh ấy, câu hỏi đặt ra cho giáo dục không còn đơn giản là: Học sinh cần biết thêm những gì? Mà là: Các em sẽ sử dụng những công cụ mới ấy như thế nào để trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình? Đó là câu chuyện Alfred Nobel lựa chọn để bắt đầu năm học 2026-2027 với chủ đề "ELEVATE – NÂNG TẦM".

Khi công nghệ không chỉ là một môn học

Trong các hoạt động giáo dục, STEM, khoa học, công nghệ và những trải nghiệm sáng tạo ngày càng trở thành một phần quan trọng để học sinh học bằng cách làm, bằng khám phá và bằng việc giải quyết những vấn đề thực tế.

Các hoạt động liên quan đến STEM, AI và Robotics cũng được triển khai với mục tiêu giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề - những năng lực ngày càng quan trọng trong thời đại công nghệ.

Điều đáng nói là công nghệ ở đây không được đặt như một "đích đến". Nó là công cụ để mở rộng khả năng của con người.

Thầy Nguyễn Hữu Dũng – Giám đốc Điều hành Hệ thống Giáo dục Liên cấp Alfred Nobel chia sẻ: "Một chiếc máy tính có thể giúp học sinh tìm kiếm thông tin nhanh hơn. AI có thể giúp các em tiếp cận một lượng tri thức khổng lồ. Một phòng học được trang bị công nghệ có thể tạo ra nhiều cách thức tương tác hơn. Nhưng không có công nghệ nào có thể thay thế hoàn toàn một câu hỏi do chính học sinh đặt ra, một ý tưởng do chính các em hình thành hay một lựa chọn xuất phát từ suy nghĩ và trách nhiệm của mỗi cá nhân. Vì thế, công nghệ càng phát triển, vai trò của con người trong giáo dục càng trở nên quan trọng. Và ở Alfred Nobel, chúng tôi chú trọng vấn đề công nghệ đồng hành với sự sáng tạo riêng của các em học sinh".

"AI có thể đưa ra câu trả lời, nhưng ai đặt câu hỏi?"

Đây có lẽ là một trong những vấn đề lớn nhất của giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo. Một học sinh hôm nay có thể dễ dàng tiếp cận những câu trả lời mà trước đây phải mất nhiều giờ tìm kiếm. Nhưng nếu câu trả lời ngày càng trở nên dễ dàng, năng lực đặt câu hỏi sẽ trở thành một giá trị đặc biệt.

Biết hỏi.

Biết nghi ngờ.

Biết kiểm chứng.

Biết phân tích.

Biết nhìn một vấn đề từ nhiều góc độ.

Và quan trọng hơn, biết sử dụng tri thức để tạo ra một điều có ích cho con người.

Học sinh phải là chủ thể của quá trình phát triển. Công nghệ có thể giúp một em học nhanh hơn nhưng giáo dục phải giúp em nghĩ sâu hơn. Công nghệ có thể giúp một em tạo ra một sản phẩm nhưng giáo dục phải giúp em hiểu vì sao mình tạo ra sản phẩm ấy và nó có ý nghĩa gì đối với cuộc sống. Công nghệ có thể mở ra vô số con đường nhưng giáo dục phải giúp một người trẻ biết mình muốn đi con đường nào. Đó chính là khoảng cách giữa "biết sử dụng công nghệ" và "làm chủ công nghệ".

"Nâng tầm" không phải là chạy đua với người khác

Trong lễ khai giảng năm nay, Nhà giáo, Nhà thơ Hoàng Thị Ngọc Mai - Chủ tịch Hội đồng quản trị Hệ thống Giáo dục Liên cấp Alfred Nobel - nhấn mạnh một quan điểm xuyên suốt: "Alfred Nobel School không đặt mục tiêu tạo ra những học sinh giống nhau. Alfred Nobel School mong muốn tạo ra môi trường để mỗi học sinh khám phá giá trị riêng của bản thân và vươn tới phiên bản tốt nhất của chính mình."

Thông điệp này khiến "Nâng tầm" trở thành một khái niệm rất khác với cuộc chạy đua thành tích. Không phải hôm nay em phải giỏi hơn bạn bên cạnh. Không phải một học sinh phải đạt một khuôn mẫu được định sẵn để được coi là thành công. Mà câu hỏi quan trọng hơn là: Em của năm học này đã tốt hơn em của năm học trước chưa? Một bước tiến nhỏ cũng là một bước tiến. Một học sinh từng sợ phát biểu nhưng hôm nay đã dám đứng lên nói điều mình nghĩ - đó là "nâng tầm". Một em từng chưa biết mình yêu thích điều gì nhưng bắt đầu tìm thấy niềm say mê với khoa học, nghệ thuật hay công nghệ - đó là "nâng tầm". Một học sinh biết sử dụng AI không phải để làm thay bài tập mà để tìm thêm góc nhìn, kiểm chứng thông tin và phát triển ý tưởng của mình - cũng là "nâng tầm". Bởi vậy, tiêu chí quan trọng nhất không nằm ở việc đứng ở đâu trong một bảng xếp hạng. Mà là đã đi được bao xa so với chính mình. Học sinh là trung tâm của mọi sự phát triển.

Công nghệ thay đổi nhanh, nhưng con người vẫn là điều cần được nâng tầm

Năm học mới mở ra trong một thế giới mà những điều tưởng như chỉ thuộc về khoa học viễn tưởng đang trở thành một phần của đời sống. AI có thể viết, dịch, phân tích, tạo hình ảnh, hỗ trợ lập trình. Robot có thể thực hiện những nhiệm vụ từng cần đến con người. Những nghề nghiệp mới xuất hiện, trong khi nhiều công việc cũ đang thay đổi.

Đứng trước những biến chuyển ấy, giáo dục không thể chỉ dạy học sinh cách sử dụng một công nghệ cụ thể.

Bởi công nghệ hôm nay có thể nhanh chóng trở nên cũ vào ngày mai.

Điều cần bền vững hơn là khả năng học tập suốt đời.

Một học sinh biết cách học sẽ không sợ một công nghệ mới.

Một học sinh biết đặt câu hỏi sẽ không bị động trước một thế giới đầy thông tin.

Một học sinh có tư duy phản biện sẽ biết rằng không phải mọi câu trả lời do máy móc đưa ra đều đúng.

Một học sinh có nhân cách sẽ hiểu rằng không phải điều gì có thể làm được bằng công nghệ cũng đồng nghĩa với điều đó nên được làm.

Đó mới là năng lực của tương lai.

"Tỏa sáng" bằng cách làm thế giới tốt đẹp hơn

Nhà giáo, Nhà thơ Hoàng Thị Ngọc Mai gửi tới học sinh trong năm học mới một lời nhắn: "Năm học 2026–2027, tôi mong mỗi Anser hãy dám ước mơ lớn hơn, học hỏi sâu hơn, sống tử tế hơn và bước xa hơn giới hạn của chính mình. Tỏa sáng không phải bằng việc đứng trên người khác, mà bằng việc làm cho thế giới xung quanh tốt đẹp hơn."

Công nghệ không phải để con người chạy nhanh hơn người khác. Công nghệ là để con người có thêm khả năng giải quyết những vấn đề của cuộc sống. Một học sinh có thể dùng công nghệ để tạo ra một sản phẩm giúp người khiếm thị tiếp cận thông tin dễ dàng hơn.

Một hành động tử tế được thực hiện hôm nay.

Đó cũng là ý nghĩa của thông điệp: "Your journey is yours. Your potential is limitless. Your time is now." (Hành trình là của riêng bạn. Tiềm năng của bạn là vô hạn. Thời điểm của bạn chính là lúc này)

Gần 20 năm qua, Alfred Nobel đã đi cùng nhiều thế hệ học sinh. Nếu những năm đầu của hành trình là câu chuyện về một nền tảng giáo dục vững chắc, thì hôm nay, công nghệ đang mở ra một không gian rộng lớn hơn để những nền tảng ấy được phát huy. Nhưng dù công nghệ thay đổi đến đâu, điểm xuất phát và đích đến cuối cùng vẫn là con người. Không phải tạo ra những học sinh giống nhau để cùng hướng tới một chuẩn thành tích. Mà tạo ra một môi trường để mỗi học sinh có thể tìm thấy thế mạnh của mình, nuôi dưỡng trí tò mò, dám sáng tạo, biết làm chủ công nghệ và từng bước vượt qua giới hạn của chính mình.

Công nghệ có thể dẫn dắt tương lai nhưng những con người biết tư duy, biết sáng tạo, biết yêu thương và có trách nhiệm mới là những người làm nên tương lai ấy. Và có lẽ, đó cũng là cách hiểu đầy đủ nhất về "Nâng tầm": không phải nâng một đứa trẻ lên cao hơn người khác, mà giúp em cao hơn chính mình của ngày hôm qua - để khi bước vào tương lai, em không chỉ đủ năng lực thích ứng với thế giới mới, mà còn có khả năng góp phần tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn.