Bóng đá Việt Nam và bệnh... thành tích!

Sau thất bại 0-3 trước U20 CHDCND Triều Tiên trong ngày ra quân tại Vòng loại U20 châu Á 2027, thầy trò HLV Yutaka Ikeuchi hứng chịu nhiều chỉ trích. Điều này thật không công bằng, thậm chí ở góc độ nào đó còn gây chia rẽ và đi ngược với lợi ích chung.

Từ vài năm qua, bóng đá trẻ Việt Nam thường xuyên gặt hái thành công. Từ hat-trick vô địch U23 Đông Nam Á (2023, 2024 và 2025), đến chiếc HCV SEA Games 2025, lọt vào bán kết U23 châu Á 2026 và gần nhất là chuỗi các trận đấu ấn tượng của U17 Việt Nam để giành quyền dự FIFA U17 World Cup 2026 tại Qatar vào tháng 11 tới, nơi mà HLV Roland và các học trò nằm chung bảng đấu với Mali, New Zealand và Bỉ.

Lật mở lại, kể từ sau suất chơi FIFA U20 World Cup 2017 (từ việc giành quyền vào bán kết U19 châu Á 2016 trước đó) và đặc biệt kể từ "Thường Châu tuyết trắng", rồi những chiếc HCV SEA Games đầu tiên trong lịch sử nền bóng đá (2019 và 2022) hay như việc lọt vào bán kết ASIAD 18 (cũng là lần đầu tiên trong lịch sử)..., mà thế hệ 95-97-99 đem lại, có thể thấy suốt 10 năm qua, bóng đá trẻ Việt Nam ở giai đoạn cực thịnh nhất trong lịch sử.

Chỉ một vài năm dưới thời HLV Philippe Troussier (2023-2024) chúng ta thất bại, song nó vẫn là tiền đề để bóng đá Việt Nam tái chiếm thành công ngay sau đó, với đỉnh điểm là 2 lần liên tiếp vô địch ASEAN Cup 2024 và 2026 của ĐTQG với HLV Kim Sang Sik.

Có lẽ một bộ phận người hâm mộ đã và đang say trong men chiến thắng, sinh những đòi hỏi đôi khi rất vô cớ, ví như "mắng mỏ" đội bóng U20 của HLV Yutaka Ikeuchi và cá nhân ông thầy người Nhật Bản, như đã nhắc ở trên.

Bóng đá trẻ đôi khi thiếu tính ổn định và còn phải cầu cho được lứa, chứ không có khái niệm bất chiến tự nhiên thành. Ở đấu trường Đông Nam Á, có thể xua quân ra là lấy huy chương, nhưng châu Á là câu chuyện khác.

Ông Yutaka Ikeuchi (đội tuyển U20) hay HLV Cristiano Roland với U17 quốc gia và thậm chí cả HLV Kim Sang Sik... là những chuyên gia nước ngoài, được đưa về để nâng cấp năng lực chinh phục của nền bóng đá các cấp độ ĐTQG, chứ không phải để kìm hãm hay kiểm soát tốc độ phát triển của bóng đá Việt Nam. Thực tế, họ đã và đang làm được rất nhiều việc cho chúng ta, ít nhất ở biểu đồ thành tích.

Việc chỉ trích một đội bóng trẻ chỉ sau một vài trận đấu không như mong đợi, thậm chí là qua thất bại của cả một chiến dịch Vòng loại như U20 châu Á 2027, là quá hà khắc. Sai thì sửa để tiến lên, thứ quý nhất của người trẻ là khát vọng và còn nhiều các cơ hội để thay đổi.

Người ta nói rằng, đội hình với Lê Phát, Quang Kiệt hay Gia Bảo..., những tuyển thủ trẻ không thể thua bạc nhược đến vậy. Xin thưa, Triều Tiên là nền bóng đá từng nhiều lần tham dự VCK World Cup, chứ đâu phải hạng xoàng?! Tại bảng đấu có cả Iran, việc giành vé dự VCK U20 châu Á 2027 là rất gian nan, thậm chí chỉ có tỷ lệ % rất nhỏ. Chúng ta phải có một cái nhìn tổng thể như thế và công tâm hơn, chứ không chỉ biết đòi hỏi và đòi hỏi.

Chúng ta phát triển và gặt hái những thành tựu nhất định, vậy chẳng lẽ các nền bóng đá khác dừng lại?

Bóng đá Việt Nam bao năm qua có một nghịch lý gần như chưa thể giải quyết, đó là căn bệnh thành tích. Nếu Gia Bảo và Quang Kiệt đã là các tuyển thủ quốc gia, có người vừa trở về từ ASEAN Cup 2026 (như Quang Kiệt) thì kéo họ lại U20 quốc gia để làm gì? Tất nhiên, tài năng của trung vệ trẻ Quang Kiệt không phải là xuất chúng (anh vừa mắc sai lầm dẫn đến bàn thua trong trận đấu với U20 Triều Tiên), thậm chí Kiệt còn khá vụng về, nhưng cũng không thể đối xử với các tuyển thủ quốc gia như vậy.

Trước đây, bóng đá trẻ Việt Nam vốn thiếu sân chơi và thậm chí là thiếu quỹ các trận đấu, khả năng cạnh tranh vị trí trên đội 1 gần như bằng không, nên một cầu thủ tài năng tương đối có thể đá liên tiếp cho mấy lứa "U". Đó cũng là giai đoạn vị thành tích (từ cấp CLB đến các ĐTQG) của nền bóng đá vốn vẫn bị xem là khiêm tốn về tầm vóc... Nhưng, thời thế nay khác rồi và những người làm bóng đá cũng sẽ phải nghĩ khác đi, làm khác đi.

Và chúng ta, người xem hay người hâm mộ thuần túy, vốn dĩ cũng chỉ là giới ngoại đạo. Họ chỉ yêu bóng đá thắng, song nếu bạn không đứng cạnh đội bóng khi thất bại, mà ngược lại còn chỉ trích, thì bạn cũng không nên chia sẻ vinh quang cùng đội bóng.

Bóng đá trẻ là gốc rễ, là tiền đề tiến đến bóng đá chuyên nghiệp. Các đội tuyển trẻ là những tế bào của ĐTQG. Đây là mối quan hệ khăng khít. Tuy nhiên, cấu trúc của nền bóng đá còn ít nhất một khâu cực kỳ quan trọng mang tính quyết định. Đó là hệ thống thi đấu quốc gia, bao gồm các giải bóng đá chuyên nghiệp và ngoài chuyên nghiệp Việt Nam. Đây mới là cái phễu lớn nhất quan trọng để sàng lọc. Cuối tuần này, V-League 2026/2027 trở lại rồi!

Hãy là người hâm mộ văn minh!