Hà Nội chủ động các phương án phòng, chống ngập lụt trong mùa mưa bão ở khu vực ngoại thành

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết và nguy cơ mưa bão dồn dập trong mùa mưa lũ năm 2026, các địa phương khu vực ngoại thành Hà Nội đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp ứng phó. 

Nhờ thực hiện nghiêm túc phương châm "4 tại chỗ" và nguyên tắc "6 rõ", các địa phương chủ động bảo vệ an toàn hệ thống đê điều, tính mạng, tài sản của người dân và ổn định sản xuất nông nghiệp.

Chủ động nguồn lực ứng phó khi nước dâng

Vốn được xem là một trong những "rốn lũ" của Hà Nội khi thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lớn và lũ rừng ngang từ thượng nguồn đổ về, xã Trần Phú luôn đối mặt với nguy cơ ngập úng mỗi khi bước vào mùa mưa bão. Rút kinh nghiệm từ những năm trước, địa phương đã triển khai sớm các phương án phòng, chống thiên tai với mục tiêu chủ động ứng phó, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản. Những ngày này, cùng với việc theo dõi diễn biến thời tiết, xã Trần Phú đang khẩn trương rà soát toàn bộ phương án phòng, chống thiên tai. Từ việc kiểm tra các tuyến đê, hồ chứa, công trình thủy lợi đến xây dựng kịch bản ứng phó theo từng cấp độ thiên tai, mọi nhiệm vụ đều được phân công cụ thể. Các lực lượng, phương tiện và công tác hiệp đồng cũng được chuẩn bị sẵn sàng theo phương châm "4 tại chỗ".

Theo ông Nguyễn Mạnh Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Trần Phú, ngay từ đầu năm, địa phương đã chủ động xây dựng phương án chi tiết cho từng lĩnh vực, đặc biệt chú trọng phương châm "4 tại chỗ", chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện ngay từ cơ sở. "Rút kinh nghiệm năm 2025, chúng tôi đã tổ chức hội nghị hiệp đồng với các cơ quan, đơn vị như Trường Sĩ quan Đặc công 113, Tiểu đoàn 31 của Lữ đoàn 28, Nhà máy A31 của Quân chủng Phòng không – Không quân... khi có tình huống xảy ra trên địa bàn, các đơn vị đó kịp thời hỗ trợ đối với xã và Ban Chỉ huy Quân sự để có lực lượng hỗ trợ và cùng xử lý các tình huống xảy ra trên địa bàn trong kịch bản nước dâng cao", ông Nguyễn Mạnh Hà nhấn mạnh.

Cùng với đó, trước nguy cơ bão lũ diễn biến bất thường, xã Trần Phú chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó theo cấp độ rủi ro thiên tai. Đối với kịch bản bão mạnh đổ bộ (Cấp độ 3), xã dự kiến sơ tán tại chỗ 4.752 người (1.188 hộ). Trường hợp xảy ra mưa lớn kết hợp lũ rừng ngang khiến mực nước sông Bùi lên 8 m tại Yên Duyệt, xã tính toán phương án di dời 11.991 người (2.997 hộ) thuộc các thôn nguy cơ ngập sâu như Yên Trình, Thuần Lương, Mỹ Thượng, Mỹ Hạ... đồng thời sẵn sàng phối hợp sơ tán sang địa bàn xã Phú Nghĩa nếu vượt quá năng lực tiếp nhận.

Ghi nhận của phóng viên tại thôn Khôn Duy và thôn Mỹ Lương, những năm trước đã có hàng trăm hộ dân phải di dời do nước dâng cao. Năm nay, kê cao tài sản, chuẩn bị phương tiện và sẵn sàng sơ tán đã trở thành kinh nghiệm của nhiều hộ dân sau nhiều mùa mưa lũ.

Chỉ tay về phía vệt bùn còn mờ trên tường nhà (cách mặt sân chừng 50 cm), bà Nguyễn Thị Liễu (80 tuổi, trú tại thôn Mỹ Lương) nói: "Qua những đợt ngập trước, gia đình tôi luôn chủ động kê cao tài sản để hạn chế thiệt hại. Năm nay, chúng tôi cũng chuẩn bị trước đồ ăn và nước sạch đề phòng nước dâng cao".

Ông Phùng Quang Dự, Trưởng thôn Khôn Duy cho biết, thôn đã thành lập lực lượng xung kích, đồng thời tuyên truyền để người dân chủ động kê kích tài sản, chuẩn bị phương tiện, sẵn sàng ứng phó khi mưa lũ xảy ra. Nhằm đảm bảo phản ứng nhanh và hiệu quả nhất khi xảy ra sự cố, xã Trần Phú đã ký kết hiệp đồng với các đơn vị cung ứng vật tư trên địa bàn để sẵn sàng nguồn đất, cát, đá, sỏi ứng cứu các tuyến đê xung yếu khi có lệnh. Bên cạnh đó, địa phương đã thành lập Đội xung kích phòng, chống thiên tai gồm 150 người là cán bộ, chiến sĩ, lực lượng dân quân cơ động, dân quân thường trực và lực lượng an ninh cơ sở. Đây là lực lượng nòng cốt, được đào tạo tinh nhuệ, luôn sẵn sàng có mặt tại các điểm nóng để khắc phục hậu quả thiên tai, cứu hộ tài sản và hỗ trợ di dời nhân dân.

"Chúng tôi đã tiếp nhận và trang bị hệ thống xuồng máy, bè, phao cứu sinh cùng các dụng cụ cứu hộ chuyên dụng từ cơ quan cấp trên và đơn vị bảo đảm. Trước mùa mưa bão, Ban Chỉ huy xã thường xuyên tổ chức rà soát toàn bộ các tuyến đê, các vùng có nguy cơ ngập sâu như khu vực Khuôn Duy và các điểm xung yếu khác để kịp thời điều chỉnh, bổ sung phương án sơ tán dân cùng tài sản đến nơi an toàn", Thượng úy Nguyễn Hồng Đức, Ban Chỉ huy Quân sự xã Trần Phú thông tin.

Tăng sức chống chịu các tuyến đê trọng yếu

Xã Chuyên Mỹ, cửa ngõ phía Nam Thủ đô với địa hình đồng bằng trũng thấp, hệ thống đê điều dài khoảng 16,2 km (gồm 11,1 km đê sông Nhuệ và 5,1 km đê sông Duy Tiên) đóng vai trò "xương sống" trong công tác ứng phó thiên tai. Ngay khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, nhằm bảo vệ an toàn cho hơn 44.800 nhân khẩu cùng diện tích sản xuất nông nghiệp, UBND xã đã ban hành Kế hoạch Phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026–2030 và Phương án ứng phó bão mạnh, siêu bão. Đặc biệt, địa phương đã kiện toàn Đội xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã với 200 thành viên và thành lập các Tổ xung kích từ 15–20 người tại 16/16 thôn trong xã. Các lực lượng ứng trực được trang bị sẵn sàng 3.000 bao tải, 500 cây cọc tre, 150 áo phao và phao tròn cứu sinh cùng nhiều vật dụng khác.

Theo ông Vũ Văn Hữu, Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ, ngay từ đầu mùa mưa bão, việc huy động tối đa nguồn nhân lực và vật lực tại chỗ giúp xã Chuyên Mỹ chủ động hơn trong công tác phòng, chống thiên tai. Cụ thể, đối với 5 điểm sạt đê điều xuất hiện từ mùa mưa bão năm trước, địa phương đã áp dụng hiệu quả phương châm "4 tại chỗ" để xử lý triệt để 4 điểm.

"Đối với 1 điểm sạt còn lại, tại thôn Gia Phú của xã. Đây là điểm xung yếu thường xuyên, sau khi tu sửa xong thì đã có hiện tượng bị sạt trở lại. UBND xã Chuyên Mỹ tiếp tục phối hợp với Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển thủy lợi Sông Nhuệ tập trung lực lượng, phương tiện để xử lý dứt điểm, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hệ thống đê điều và đời sống nhân dân", ông Vũ Văn Hữu nói.

Ông Trần Văn Thuần, Trưởng thôn Tân Dân cho biết, tuyến đê sông Nhuệ chạy qua địa bàn xã Chuyên Mỹ đóng vai trò là cửa ngõ thoát nước trọng yếu cho khu vực phía Tây thành phố. Do đặc điểm dòng chảy xiết, lượng nước đổ về lớn và dồn dập mỗi khi xảy ra mưa bão, đê sông Nhuệ luôn đối mặt với nguy cơ sạt lở bất ngờ. Để chủ động ứng phó, dưới sự chỉ đạo của UBND xã Chuyên Mỹ, thôn Tân Dân đã thành lập các tổ tự quản thường xuyên tuần tra, kiểm tra các điểm xung yếu trong những ngày mưa lớn.

"Chúng tôi còn xây dựng và vận hành hiệu quả các nhóm Zalo và theo dõi Fanpage của địa phương. Đây không chỉ là kênh thông tin tuyên truyền chính thống mà còn đóng vai trò là cầu nối trực tiếp hai chiều giữa người dân và cán bộ xã, thôn, đặc biệt trong mùa mưa bão", ông Trần Văn Thuấn chia sẻ.

Vận dụng linh hoạt các phương án sản xuất

Cùng với nhiệm vụ bảo vệ đê điều và an toàn dân sự, công tác chống úng ngập bảo vệ sản xuất nông nghiệp được các xã vùng trũng triển khai sát sao. Ông Nguyễn Mạnh Hà cho biết, xã Trần Phú chuẩn bị 1,2 tấn thóc giống dự phòng (chiếm 20% nhu cầu toàn xã) với các giống ngắn ngày như PC6, TBR279, TH3-3, TH3-5; vận động người dân gieo mạ dự phòng từ 5–10% diện tích vụ Mùa (902 ha) trong tình huống nước dâng cao ảnh hưởng sản xuất. Đặc biệt, nếu xảy ra úng ngập lâu ngày không thể phục hồi lúa, địa phương sẽ có phương án hướng dẫn bà con chuyển sang làm đất để trồng cây vụ Đông sớm hoặc nuôi trồng thủy sản nhằm đảm bảo sinh kế.

Trong khi đó, theo thông tin từ UBND xã Chuyên Mỹ, trước diễn biến phức tạp của thời tiết, địa phương tiếp tục phối hợp với các đơn vị thủy lợi Phú Xuyên và sông Nhuệ chủ động vận hành tiêu kiệt nước đệm trên hệ thống kênh trục A27, A28 trên địa bàn; sẵn sàng kịch bản "chôn" nước tại hệ thống ao, đầm nội đồng khi mưa lớn kéo dài, hạn chế thấp nhất nguy cơ ảnh hưởng tính mạng và tài sản của người dân.

Nhờ sự chuẩn bị chủ động, bài bản từ thể chế, kịch bản cho đến vật tư "4 tại chỗ", các địa phương ngoại thành Hà Nội đang tập trung cao độ nhằm giữ vững an toàn công trình thủy lợi, hạn chế tối đa thiệt hại, bảo đảm an toàn để người dân yên tâm sản xuất trong mùa mưa bão năm 2026.