VTV đặc biệt: Hành trình ngoại giao 99 ngày trên đất Pháp của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Sau 80 năm, chuyến thăm lịch sử tới Pháp của Chủ tịch Hồ Chí Minh được tái hiện sống động trong phim tài liệu Hồ Chí Minh: Bản lĩnh ngoại giao năm 1946, qua những tư liệu quý như hồ sơ theo dõi của an ninh Pháp, báo chí đương thời, hiện vật có bút tích của Người và hồi ký của những thành viên từng tháp tùng phái đoàn.

Trong lịch sử ngoại giao Việt Nam, chuyến thăm Pháp năm 1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một sự kiện đặc biệt. Đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Người trên cương vị nguyên thủ quốc gia, diễn ra khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa ra đời hơn nửa năm và đang đứng trước những thử thách lớn.

Theo thông tin từ ê kíp sản xuất VTV đặc biệt, ngày 31/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh lên đường sang Pháp. Chuyến đi kéo dài 99 ngày, trong đó Người lưu lại với tư cách thượng khách của Chính phủ Pháp. Mục tiêu của chuyến đi là đàm phán, thương thuyết với Chính phủ Pháp, tìm kiếm giải pháp hòa bình để bảo vệ nền độc lập non trẻ của Việt Nam.

Điều đặc biệt của chuyến đi còn nằm ở hoàn cảnh lịch sử. Năm 1929, Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh - từng bị Tòa án của thực dân Pháp ở Nghệ An tuyên án tử hình vắng mặt. 17 năm sau, Người trở lại nước Pháp với tư cách Chủ tịch của một quốc gia vừa giành được độc lập sau hơn 80 năm dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Trong khi đó, ở trong nước, chính quyền cách mạng còn non trẻ, khó khăn chồng chất từ những vấn đề quốc gia đại sự đến đời sống, học hành của người dân đều cần sự chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của Người. Cuộc kháng chiến ở Nam Bộ đang diễn ra, nguy cơ chiến tranh lan rộng ra cả nước hiện hữu. Trong bối cảnh phải tranh thủ từng thời khắc để vừa kháng chiến, vừa chuẩn bị thực lực cho những tình huống khó khăn hơn, việc Chủ tịch Hồ Chí Minh thực hiện một chuyến đi xa và kéo dài như vậy càng cho thấy ý nghĩa đặc biệt của sứ mệnh ngoại giao năm 1946.

Bộ phim Hồ Chí Minh: Bản lĩnh ngoại giao năm 1946 đặt ra những câu hỏi về lý do Người quyết định sang Pháp, vì sao chuyến đi kéo dài tới 99 ngày, những hoạt động Người đã thực hiện và kết quả của hành trình ngoại giao này.

Gần 400 cuộc gặp trong 99 ngày

Trong hành trình trên đất Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh có gần 400 cuộc gặp với các chính khách, thủ lĩnh các đảng phái chính trị, đại diện giới văn hóa, xã hội và kiều bào. Các cuộc tiếp xúc diễn ra trên nhiều phạm vi, từ những hoạt động ngoại giao chính thức đến các cuộc gặp gỡ với nhiều tầng lớp xã hội.

Qua những hoạt động này, bộ phim khắc họa hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh kiên định với mục tiêu bảo vệ độc lập, bình tĩnh và linh hoạt trong đối thoại, đồng thời chủ động tìm kiếm sự đồng thuận, thiện chí từ những lực lượng yêu chuộng hòa bình.

Chuyến thăm năm 1946 cũng được nhìn nhận như sự mở đầu cho đường hướng đối ngoại coi trọng đối thoại hòa bình để giải quyết các vấn đề quốc tế mà Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn theo đuổi trong những năm Người đứng đầu Đảng, Nhà nước và Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Một trong những điểm đáng chú ý của bộ phim là việc khai thác các tài liệu lưu trữ của phía Pháp. Trong thời gian ở Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh và từng thành viên trong đoàn luôn nằm trong sự theo dõi của cơ quan an ninh Pháp. Từng hoạt động, cử chỉ của đoàn được ghi chép và lưu giữ trong hồ sơ theo dõi.

Những hồ sơ này, cùng các bài viết của báo chí Pháp đương thời, giúp bộ phim đưa ra góc nhìn về cách cơ quan an ninh, truyền thông và xã hội Pháp nhìn nhận Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại thời điểm đó.

Đặc biệt, bộ phim lần đầu công bố một số hiện vật, tài liệu có bút tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm Pháp năm 1946. Những tư liệu gốc góp phần bổ sung những lát cắt cụ thể cho câu chuyện ngoại giao cách đây 80 năm.

Từ những cuộc đàm phán đến hình ảnh đời thường của Người

Bộ phim không chỉ tập trung vào các hoạt động ngoại giao mà còn khai thác những câu chuyện đời thường của phái đoàn qua hồi ký của những người từng tháp tùng Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó có thư ký, bác sĩ riêng và người quay phim.

Từ những hồi ức này, đời sống của phái đoàn trong chuyến đi đặc biệt được tái hiện với những chi tiết về cách Người làm việc, ứng xử với cộng sự và những người đã đồng hành trong hành trình.

Những câu chuyện này cũng làm rõ vai trò của các thành viên trong đoàn - những người góp phần không thể thiếu vào hành trình ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhưng ít được nhắc tới. Các tư liệu về thư ký, bác sĩ riêng, người quay phim và những thành viên khác của phái đoàn được bộ phim khai thác như một phần của câu chuyện lịch sử.

Qua các hồi ký và tư liệu được tìm lại, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện lên không chỉ trong những sự kiện ngoại giao mà còn qua cách Người làm việc, ứng xử với những người xung quanh. Những chi tiết đời thường góp phần làm rõ hơn phong thái giản dị, khiêm nhường và nhân cách của Người.

Chuyến thăm Pháp năm 1946 vì thế được bộ phim tiếp cận từ nhiều góc độ, từ những cuộc thương thuyết nhằm bảo vệ nền độc lập non trẻ đến những tư liệu cho thấy cách Chủ tịch Hồ Chí Minh ứng xử trong một hành trình đặc biệt. Trong hoàn cảnh phải đối diện với nhiều sức ép trên đất nước của đối phương, Người vẫn kiên định lựa chọn con đường hòa bình và giữ vững mục tiêu bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc.

80 năm sau chuyến đi lịch sử, những tư liệu được giới thiệu trong bộ phim tiếp tục gợi suy ngẫm về lựa chọn và phong cách ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh: kiên định về mục tiêu, linh hoạt trong phương pháp, coi trọng đối thoại, hòa bình và nỗ lực bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc.

VTV đặc biệt "Hồ Chí Minh: Bản lĩnh ngoại giao năm 1946 do Ban Truyền hình đối ngoại, Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện, thời lượng 47 phút. Phim lên sóng lúc 20h10 ngày 31/8/2026 trên VTV1 và 20h ngày 2/9/2026 trên VTV4.