ASEAN Cup 2026: 'Việt Nam cộng Brazil' thì có gì sai?

Việc Phó Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Thái Lan (FAT) Charnwit Polcheewin nhận xét rằng "đội hình này thực chất là Việt Nam cộng Brazil" trước thềm chung kết ASEAN Cup 2026, xét cho cùng, giống một lời mỉa mai hơn là một lập luận có sức nặng.

Bởi nếu những cầu thủ ấy đáp ứng đầy đủ điều kiện nhập quốc tịch Việt Nam và đủ điều kiện thi đấu theo quy định của FIFA, chẳng có lý do gì để biến nguồn gốc Brazil của họ thành một dấu hỏi. Bóng đá hiện đại đã thay đổi, và Việt Nam không phải quốc gia đầu tiên sử dụng những cầu thủ sinh ra ở nước khác để tăng sức mạnh cho đội tuyển.

Brazil không phải "độc quyền" của đội tuyển Brazil

Điểm yếu nhất trong phát biểu của ông Charnwit nằm ở việc dường như coi nguồn gốc Brazil của các cầu thủ như một bằng chứng cho sự thiếu "thuần Việt" của đội tuyển Việt Nam.

Nhưng bóng đá thế giới từ lâu đã không vận hành theo cách đó. Deco, Pepe, Liedson hay Matheus Nunes đều có gốc Brazil nhưng từng khoác áo Bồ Đào Nha. Marcos Senna, Diego Costa và Rodrigo Moreno từng đại diện cho Tây Ban Nha. Jorginho, Emerson Palmieri, Amauri hay Jose Altafini cũng là những trường hợp cầu thủ gốc Brazil thi đấu cho Italy.

Nếu cứ sinh ra tại Brazil thì bắt buộc phải thi đấu cho Brazil, lịch sử các đội tuyển quốc gia đã không có những cái tên nói trên. Vấn đề nằm ở chỗ họ có đủ điều kiện đại diện cho quốc gia mới hay không, chứ không phải họ sinh ra ở đâu. FIFA có những quy định cụ thể về tư cách thi đấu quốc tế của cầu thủ. Một khi cầu thủ đáp ứng điều kiện về quốc tịch và các yêu cầu liên quan, việc họ khoác áo một đội tuyển khác là hoàn toàn hợp pháp. Việt Nam cũng không đứng ngoài hệ thống ấy.

Nguyễn Xuân Son, Đỗ Hoàng Hên hay Nguyễn Tài Lộc không được đưa vào đội tuyển bằng một "đặc cách" nào dành riêng cho Việt Nam. Họ được nhập quốc tịch theo pháp luật Việt Nam và thi đấu theo những quy định mà bóng đá quốc tế đặt ra. Nếu có vi phạm, FIFA hoàn toàn có quyền không công nhận tư cách thi đấu. Nhưng khi không có vi phạm, việc gọi đội tuyển Việt Nam là "Việt Nam cộng Brazil" chẳng khác nào cố biến một quy định hợp pháp thành một vấn đề đạo đức. Đó là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Hơn nữa, Đông Nam Á cũng đang chứng kiến xu hướng tương tự. Malaysia sử dụng những cầu thủ gốc Brazil như Paulo Josue, Endrick, bên cạnh Sergio Aguero hay Mohamadou Sumareh. Singapore có Kyoga Nakamura và Song Ui-yong. Indonesia cũng sở hữu nhiều cầu thủ nhập tịch và cầu thủ mang dòng máu nước ngoài.

Ngay cả Thái Lan, dù vẫn giữ quan điểm không sử dụng cầu thủ hoàn toàn không có gốc gác Thái Lan, cũng không thể nói mình đứng ngoài xu hướng quốc tế hóa đội tuyển. Manuel Bihr (gốc Đức), Oussama Thiangkham (gốc Morocco) hay Patrik Gustavsson (gốc Thụy Điển) đều mang nguồn gốc nước ngoài.

Vậy tại sao khi Việt Nam sử dụng cầu thủ nhập tịch, câu chuyện lại được đẩy thành một vấn đề về "lòng tự hào dân tộc"?

Câu chuyện về màu cờ sắc áo ở ASEAN Cup 2026

Tranh luận về chính sách nhập tịch là điều hoàn toàn bình thường. Người hâm mộ Việt Nam cũng có thể đặt câu hỏi liệu việc sử dụng quá nhiều cầu thủ nhập tịch có làm thay đổi bản sắc đội tuyển hay không. Nhưng đó phải là một cuộc tranh luận về chiến lược phát triển bóng đá, chứ không thể trở thành cái cớ để phủ nhận tư cách của những cầu thủ đã hợp pháp trở thành công dân Việt Nam.

Nguyễn Xuân Son là trường hợp rõ nhất.

Tại ASEAN Cup 2024, anh chỉ bắt đầu thi đấu từ trận cuối vòng bảng gặp Myanmar nhưng lập tức tạo ảnh hưởng khủng khiếp: ghi 7 bàn, giành danh hiệu Vua phá lưới và Cầu thủ xuất sắc nhất giải, góp công lớn giúp Việt Nam đăng quang. Đến ASEAN Cup 2026, Xuân Son tiếp tục là một trong những cầu thủ quan trọng nhất của đội tuyển. Anh ghi 5 bàn, trong đó có 3 bàn vào lưới Malaysia ở bán kết, đồng thời tiếp tục chứng minh rằng sự hiện diện của mình không phải một chiêu trò ngắn hạn.

Đỗ Hoàng Hên cũng đã ghi bàn, trong khi Nguyễn Tài Lộc đóng vai trò khá quan trọng trong cách vận hành chiến thuật của đội tuyển. Nhưng điều quan trọng nhất không nằm ở những con số ấy. Một cầu thủ khi khoác lên mình chiếc áo đội tuyển Việt Nam, hát quốc ca Việt Nam và thi đấu vì chiến thắng của Việt Nam thì không thể bị xem đơn giản là "Brazil" chỉ vì nơi sinh. Màu áo mới là thứ họ đại diện trên sân.

Xuân Son có thể sinh ra ở Brazil, nhưng khi anh ăn mừng bàn thắng trong màu áo Việt Nam, bàn thắng ấy thuộc về đội tuyển Việt Nam. Khi anh chấn thương trong trận chung kết ASEAN Cup 2024 và phải rời sân trên cáng, đó là một cầu thủ của Việt Nam đã chiến đấu cho Việt Nam.

Cũng vì thế, nếu muốn tranh luận về cầu thủ nhập tịch, hãy tranh luận một cách sòng phẳng: Việt Nam có đang phụ thuộc quá nhiều vào nguồn cầu thủ này hay không? Chính sách nhập tịch có phù hợp với định hướng phát triển bóng đá trẻ hay không? Đó mới là những câu hỏi đáng bàn. Còn việc một cầu thủ Brazil trở thành công dân Việt Nam, đáp ứng đủ điều kiện của FIFA và khoác áo đội tuyển Việt Nam thì không có gì đáng để mỉa mai.

Thậm chí, phát biểu "Việt Nam cộng Brazil" có thể được nhìn theo một cách khác: nếu đó là một đội tuyển đủ mạnh để Thái Lan phải tìm cách đối phó, thì hãy đánh bại họ trên sân thay vì tranh luận về nơi họ sinh ra.

Ông Charnwit nói Thái Lan không e ngại Việt Nam và sẵn sàng đối đầu với bất kỳ đối thủ nào. Đó mới là thái độ đáng được chờ đợi ở một trận chung kết. Bởi đến khi bóng lăn trên sân Rajamangala, chẳng còn ý nghĩa gì với việc một cầu thủ sinh ra ở Brazil hay Việt Nam. Một bên là những cầu thủ khoác áo Việt Nam, bên kia là những cầu thủ khoác áo Thái Lan.

Không có "Việt Nam cộng Brazil". Chỉ có Việt Nam. Và trên sân cỏ, câu trả lời thuyết phục nhất luôn là màu cờ sắc áo cùng những gì cầu thủ cống hiến cho đội tuyển ấy.