Hà Nội chuyển thế chủ động, sẵn sàng ứng phó mưa lớn, chống úng ngập

Trước diễn biến mưa lớn được dự báo còn phức tạp trong cao điểm mùa mưa, Hà Nội đã và đang chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp từ vận hành hệ thống thoát nước, huy động nhân lực, phương tiện đến xử lý các điểm nghẽn, công trình thi công có nguy cơ ảnh hưởng dòng chảy, nhằm hạn chế thấp nhất tình trạng úng ngập.

Đặc biệt, thay vì chờ mưa xảy ra mới xử lý, thành phố đang chuyển mạnh sang thế chủ động phòng ngừa, chuẩn bị từ sớm, ứng trực từ trước và xử lý ngay tại các điểm có nguy cơ phát sinh úng ngập, bảo đảm an toàn giao thông và đời sống nhân dân.

Cụ thể, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn vừa ký ban hành Công văn số 4244/UBND-ĐT về việc chủ động các giải pháp đảm bảo tiêu thoát nước, chống úng ngập do ảnh hưởng mưa lớn trên địa bàn Thành phố. Theo đó, UBND thành phố yêu cầu các sở, ban, ngành; UBND các xã, phường và các đơn vị có liên quan, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động, nghiêm túc thực hiện Quyết định số 2280/QĐ-UBND của UBND Thành phố về phê duyệt Kế hoạch Bảo đảm thoát nước, chống úng ngập khu vực nội thành thành phố mùa mưa năm 2026.

Đồng thời, UBND thành phố Hà Nội giao Sở Xây dựng theo dõi chặt chẽ các bản tin dự báo, cảnh báo mưa lớn; căn cứ diễn biến mưa, mực nước trên hệ thống sông, hồ, kênh, mương và tình hình thực tế để chủ động chỉ đạo, điều hành công tác thoát nước theo từng tình huống.

Bên cạnh đó, Sở Xây dựng Hà Nội chỉ đạo Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố, Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội và các đơn vị duy trì thoát nước tổ chức ứng trực 24/24 giờ, tập trung lực lượng, phương tiện, thiết bị tại các khu vực, điểm có nguy cơ úng ngập như tại các khu vực: Quảng trường Ba Đình; đường Nguyễn Phong Sắc; Khu đô thị Nam Thăng Long; đường Võ Chí Công…; kịp thời xử lý các sự cố, điểm ngập phát sinh, hạn chế thấp nhất thời gian và mức độ úng ngập.

Sở Xây dựng Hà Nội chỉ đạo vận hành hợp lý các trạm bơm thoát nước, cửa phai điều tiết, hồ điều hòa; chủ động hạ thấp mực nước đệm trên hệ thống trước khi có mưa nhằm tăng khả năng điều tiết, tiêu thoát nước khi mưa lớn; Đôn đốc các đơn vị duy trì thoát nước chủ động chuẩn bị, huy động đầy đủ máy bơm di động, phương tiện, thiết bị cơ giới, máy phát điện, thiết bị thông tắc, bơm hút nước và các phương tiện cần thiết khác để xử lý kịp thời các điểm úng ngập cục bộ.

Song song với đó, Sở Xây dựng Hà Nội chỉ đạo kiểm tra, xử lý các hành vi gây cản trở tiêu thoát nước; đôn đốc các chủ đầu tư, đơn vị thi công có phương án xử lý, khẩn trương thanh thải bờ vây, rào chắn, vật cản làm ảnh hưởng đến dòng chảy khi có mưa lớn; trường hợp công trình thi công gây ảnh hưởng đến tiêu thoát nước, yêu cầu thực hiện các biện pháp khắc phục, kể cả tạm dừng thi công theo quy định.

UBND thành phố Hà Nội cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với Sở Xây dựng chỉ đạo, điều hành vận hành hệ thống tiêu thoát nước khu vực nông thôn và đô thị trên địa bàn thành phố; chỉ đạo các Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển thủy lợi và các đơn vị quản lý công trình thủy lợi chủ động vận hành các trạm bơm tiêu, hệ thống sông, kênh, mương theo quy trình; thực hiện hạ mực nước, tạo dung tích tiêu để hỗ trợ thoát nước đô thị.

Ngoài ra, UBND các xã, phường chủ động xây dựng và tổ chức thực hiện phương án bảo đảm thoát nước, chống úng ngập trên địa bàn theo phân cấp; phối hợp đồng bộ với hệ thống thoát nước do thành phố quản lý. Tăng cường duy tu, duy trì hệ thống thoát nước theo phân cấp; kiểm tra, khơi thông các tuyến mương, cống, rãnh, hồ điều hòa thuộc phạm vi quản lý; xử lý các điểm nghẽn gây ảnh hưởng đến tiêu thoát nước. Chủ động thông tin, cảnh báo cho người dân tại các khu vực có nguy cơ úng ngập; khuyến cáo người dân hạn chế di chuyển qua các khu vực ngập sâu, nguy hiểm khi có mưa lớn.

Các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng thuộc thành phố và các chủ đầu tư chỉ đạo nhà thầu thi công khẩn trương thanh thải rào chắn, vật cản của các hệ thống thoát nước, tuyến cống, mương và các hạng mục đã hoàn thành; thực hiện bàn giao các công trình đã đủ điều kiện để đưa vào quản lý, vận hành phục vụ thoát nước đô thị. Đối với công trình đang thi công, phải thực hiện nghiêm phương án dẫn dòng; chủ động tổ chức ứng trực, kịp thời thanh thải, phá dỡ bờ vây, rào chắn cản trở thoát nước khi có mưa lớn, không để công trình thi công làm cản trở dòng chảy, gây úng ngập khu vực lân cận.

Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố tăng cường kiểm tra các vị trí có nguy cơ úng ngập; kiểm tra, đôn đốc công tác duy tu, duy trì bảo đảm lòng cống, rãnh thông thoáng. Chủ động tổng hợp thông tin về các điểm úng ngập, tình hình diễn biến ngập để phục vụ cảnh báo, hướng dẫn người dân và điều hành công tác thoát nước. Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội và các đơn vị duy trì thoát nước tập trung lực lượng tại các điểm úng ngập trên các trục giao thông chính, các tuyến đường có mật độ giao thông cao và các khu vực địa hình trũng thấp.

Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội và các đơn vị duy trì thoát nước cũng chủ động vận hành các trạm bơm, cửa phai điều tiết theo quy trình; phối hợp điều tiết hạ thấp mực nước đệm trên hệ thống sông, hồ điều hòa trước và trong thời gian mưa. Khi xảy ra úng ngập cục bộ, bố trí công nhân trực tại các vị trí ngập để mở ga, tua rác miệng ga thu, khơi thông dòng chảy, cảnh báo nguy hiểm; điều động ngay máy bơm di động, xe hút, phương tiện cơ giới và thiết bị cần thiết để xử lý. Khi có mưa rất to, huy động toàn bộ lực lượng, phương tiện, thiết bị; kiểm tra, thu dọn tấm chắn, rác, vật cản tại miệng thu, cửa xả và các vị trí làm thu hẹp dòng chảy.

UBND thành phố Hà Nội giao công an Thành phố phối hợp với Sở Xây dựng, UBND các phường, xã và các đơn vị duy trì thoát nước bố trí lực lượng ứng trực, tổ chức phân luồng từ xa, điều tiết giao thông tại các điểm úng ngập; kịp thời cảnh báo, hướng dẫn người và phương tiện lưu thông, bảo đảm an toàn giao thông khi xảy ra mưa lớn. Sở Công Thương, Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội chủ động bảo đảm cung cấp điện ổn định cho các trạm bơm thoát nước, đặc biệt các trạm bơm đầu mối và các trạm bơm có công suất lớn; phối hợp xử lý kịp thời các sự cố về điện, bảo đảm các trạm bơm sẵn sàng vận hành trong thời gian mưa lớn.

Có thể thấy, chống úng ngập ở Hà Nội đang từng bước chuyển từ tư duy "chống ngập khi mưa" sang "quản trị rủi ro ngập úng". Trong đó, công trình hạ tầng là nền tảng; vận hành, duy tu là yếu tố quyết định hiệu quả trước mắt; còn dự báo, dữ liệu và công nghệ sẽ giúp thành phố chủ động hơn trước những diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan. Mưa lớn vẫn là thách thức khó tránh đối với một đô thị lớn như Hà Nội nhưng với việc chuẩn bị lực lượng từ sớm, bố trí phương tiện tại các "điểm nóng", vận hành linh hoạt hệ thống tiêu thoát nước, xử lý các điểm nghẽn và tiếp tục đầu tư những công trình chống ngập căn cơ, thành phố đang từng bước nâng cao khả năng chống chịu của đô thị.