Huyền thoại Disney Eric Goldberg và tương lai của hoạt hình vẽ tay

Trong số các nhân vật vừa được vinh danh là Huyền thoại Disney, trường hợp Eric Goldberg không chỉ là ghi nhận về đóng góp lớn lao của ông cho Disney mà còn mang ý nghĩa đặc biệt đối với tương lai của hãng phim.

"Giữa thời đại công nghệ phát triển như vũ bão, hoạt hình vẽ tay sẽ đi về đâu?" là câu hỏi mà Goldberg có thể cho lời đáp.

Sáng tạo không giới hạn

Có lẽ Jared Bush - Giám đốc sáng tạo của Xưởng phim hoạt hình Walt Disney - đã giúp mọi người hiểu rõ nhất về tầm quan trọng của Eric Goldberg khi giới thiệu ông lên sân khấu Huyền thoại Disney.

"Tất cả người hâm mộ Disney đều biết tới câu nói nổi tiếng của Walt Disney: "Đừng bao giờ quên rằng tất cả đều bắt đầu từ 1 chú chuột". Nhưng chúng ta cũng biết rằng, thực tế, chính những người tạo ra chú chuột đó, Walt Disney và các nghệ sĩ, người kể chuyện cộng sự của ông, đã khởi xướng nên tất cả" - ông Bush nhắc lại - "Tất cả họ đều là những người tiên phong cho loại hình nghệ thuật mới gọi là hoạt hình. Và trong thế kỷ qua, hàng ngàn nghệ sĩ đã bước chân vào xưởng phim hoạt hình Disney, cầm bút chì hoặc thổi hồn vào từng pixel, kể nên những câu chuyện vượt thời gian. Và giờ đây, tôi vô cùng vinh dự được tôn vinh một trong những nghệ sĩ vĩ đại nhất từng cầm bút vẽ, Eric Goldberg".

"Thông qua các tác phẩm của mình, ông không chỉ tiếp nối di sản của Disney mà còn tạo ra cả kho tàng tác phẩm mang giá trị di sản của riêng mình" - Bush nói tiếp, sau khi sơ lược về hành trình cộng tác với Disney và những nhân vật mang tính biểu tượng mọi thời đại mà Goldberg đã tạo ra.

Sau đó, trong vòng tay chào đón của những nhân vật mình tạo ra, Goldberg bước ra sân khấu. Ông

gửi lời cảm ơn tới gia đình, đồng nghiệp và nhất là Walt Disney khi đã tạo ra nền tảng và sự khích lệ để ông có cơ hội và nguồn cảm hứng sáng tạo hoạt hình.

"Gần đây, mọi người thường hỏi tôi cảm thấy thế nào khi trở thành Huyền thoại Disney. Tôi cảm thấy vô cùng vinh dự và khiêm nhường khi được đứng trong hàng ngũ những tên tuổi xuất chúng mà tôi đã ngưỡng mộ từ lâu" - ông phát biểu.

Goldberg cũng không quên đưa ra lời chiêm nghiệm đầy khích lệ với tất cả những người yêu hoạt hình: "Khi ta tin rằng 1 con voi có thể bay, 1 con rối có thể là 1 cậu bé thực sự, và 1 con chuột có thể làm khuynh đảo thế giới, thì tức là không có giới hạn nào cho sự sáng tạo".

Vai trò quan trọng

Eric Goldberg sinh năm 1955 tại Pennsylvania, Mỹ. Niềm say mê hoạt hình đến với ông từ rất sớm. Ngồi trong phòng khách xem những bộ phim hoạt hình của chính Walt Disney, cậu bé Goldberg nhỏ xíu đã biết rằng mình muốn trở thành 1 nghệ sĩ.

Ông bắt đầu vẽ hoạt hình từ năm 4 tuổi, sau đó theo học minh họa, làm phim và hoạt hình tại Pratt Institute - trường nghệ thuật và thiết kế danh tiếng tại New York. Từ giữa thập niên 1970, ông chính thức hoạt động chuyên nghiệp, làm việc tại các xưởng phim ở Mỹ và Anh. Tài năng giúp ông nhanh chóng tiến từ vị trí trợ lý lên đạo diễn.

Năm 1982, Goldberg cùng vợ thành lập Pizazz Pictures - xưởng phim hoạt hình tại London, chuyên thực hiện các sản phẩm quảng cáo. Trong những năm tiếp theo, ông vừa điều hành công ty vừa trực tiếp làm đạo diễn, đưa Pizazz trở thành xưởng phim hoạt hình thành công với nhiều giải thưởng trong ngành.

Giữa khi Goldberg đã có sự nghiệp vững vàng và công ty quảng cáo riêng, lời mời từ Disney đã đưa ông sang 1 hướng khác hẳn.

Năm 1990, Disney tiếp cận Goldberg và đặc biệt mời ông tham gia 1 dự án hoạt hình đang được phát triển. Disney sau này coi việc tuyển được ông là "thành công lớn", bởi dù đó mới là lần đầu hợp tác với Disney, cảm quan thiết kế của ông đã có ảnh hưởng tới diện mạo chung của tác phẩm.

Goldberg sau đó trở về Mỹ và gia nhập Xưởng phim hoạt hình Walt Disney vào năm 1991, khởi đầu cho mối duyên kéo dài hơn 3 thập niên giữa ông và Disney. Với tài năng hơn người, ông nhanh chóng vượt xa vai trò của 1 họa sĩ hoạt hình thông thường, dần trở thành một trong những gương mặt sáng tạo chủ chốt, đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng từ họa sĩ giám sát, thiết kế nhân vật cho tới đạo diễn.

Thành tựu nghề nghiệp của Goldberg sau đó được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng, nổi bật là Winsor McCay năm 2011 - giải thưởng thành tựu trọn đời dành cho những cá nhân có đóng góp đặc biệt đối với nghệ thuật hoạt hình.

Sau hơn nửa thế kỷ làm nghề và hơn 3 thập niên gắn bó với Disney, Goldberg đã đi từ 1 tài năng được hãng chủ động mời về thành một trong những nghệ sĩ hoạt hình kỳ cựu và có ảnh hưởng lớn ở Xưởng phim hoạt hình Walt Disney.

Tâm huyết với vẽ tay

Trong hơn 1 thập niên sau khi Disney gần như ngừng sản xuất hoạt hình 2D vẽ tay, Eric Goldberg vẫn ở lại hãng và trở thành một trong những người tích cực nhất trong việc gìn giữ kỹ thuật này. Ông chính là người liên tục thúc đẩy Disney đào tạo 1 thế hệ họa sĩ mới về hoạt hình truyền thống.

Cuối cùng, năm 2021, Disney đã mở chương trình đào tạo hoạt hình 2D mới đầu tiên sau hơn 1 thập niên. Chương trình kéo dài 12 tháng, có trả lương, đào tạo học viên về hoạt họa nhân vật, hiệu ứng và công đoạn hoàn thiện nét vẽ.

Goldberg tham gia với vai trò cố vấn. Nói cách khác, những kỹ năng của hoạt hình truyền thống được ông trực tiếp truyền lại cho thế hệ kế tiếp, đúng như cách loại hình nghệ thuật này vẫn được duy trì từ trước tới nay.

Trong cuộc phỏng vấn năm 2022, Goldberg nói thẳng về nỗ lực này: "Tôi đã vận động từ rất lâu để đào tạo nên những người làm hoạt hình vẽ tay. Khi phim CG (đồ họa máy tính) ngày càng trở nên phổ biến, ý tưởng đó ngày càng ít được hãng coi trọng. Nhưng giờ đây, chúng tôi đã có 1 môi trường và nhóm người hiểu rằng đây là một phần di sản của Disney".

Goldberg luôn cho rằng hoạt hình vẽ tay và hoạt hình CG có những thế mạnh biểu cảm khác nhau. Một hãng phim hoạt hình khỏe mạnh cần cả 2 và chúng nên bổ sung cho nhau thay vì cạnh tranh để loại bỏ nhau. Giờ đây, quan điểm ấy dường như ngày càng được Disney chính thức thừa nhận.

Một cách lý giải cho sức mạnh riêng của hoạt hình vẽ tay có thể tìm thấy trong khái niệm "khuếch đại thông qua sự đơn giản hóa" mà tác giả Scott McCloud trình bày trong cuốn Understanding Comics (1993). Theo cách hiểu này, hình ảnh càng được cách điệu và giản lược thì đôi khi khán giả lại càng dễ đồng cảm, bởi nhân vật không bị giới hạn bởi những đặc điểm quá cụ thể của 1 gương mặt thực.

Bản thân Goldberg chịu ảnh hưởng lớn từ họa sĩ biếm họa Al Hirschfeld - người nổi tiếng với khả năng sử dụng rất ít đường nét nhưng vẫn làm nổi bật cá tính của nhân vật. Nhờ vậy, nhân vật của Goldberg có thể biến đổi đa dạng nhưng khán giả vẫn lập tức nhận ra đó là cùng 1 nhân vật.

Goldberg cũng không hoàn toàn quay lưng với công nghệ. Ông cũng từng sử dụng Meander - công cụ vẽ hoạt hình kỹ thuật số của Disney - cho tác phẩm của mình. Điều đó cho thấy công nghệ hiện đại không nhất thiết phải thay thế hoạt hình vẽ tay. Ngược lại, kỹ thuật vẽ tay hoàn toàn có thể tồn tại và phát triển ngay trong quy trình sản xuất phim hoạt hình 3D bằng máy tính.

Vì chương trình đào tạo 2D của Disney vẫn đang tiếp tục tạo ra những thế hệ họa sĩ mới, việc Goldberg trở thành Huyền thoại Disney không chỉ là sự ghi nhận những thành tựu trong quá khứ. Nó còn có thể được xem như lời khẳng định rằng công việc ông đang theo đuổi - bảo tồn, truyền dạy và tìm vị trí mới cho hoạt hình vẽ tay trong thời đại kỹ thuật số - vẫn là hướng đi có ý nghĩa đối với Disney.