Vì sao các CLB Premier League lại đá giao hữu theo những thể thức kỳ lạ?

Trong gần 150 năm, thời lượng thi đấu tiêu chuẩn của một trận bóng đá là 90 phút để phân định kết quả. Tuy nhiên, mùa hè này, nhiều đội bóng dường như đang có những ý tưởng khác.

Ngày mai (Chủ nhật), Liverpool sẽ chơi tổng cộng 180 phút với Como, đại diện Serie A, trong hai trận đấu. Một trận diễn ra lúc 12 giờ trưa theo giờ địa phương, phía sau cánh cửa đóng kín tại sân tập của Liverpool; trận còn lại diễn ra lúc 18 giờ tại Anfield.

Đầu tháng này, Leeds United và RB Leipzig đã chơi một trận giao hữu kéo dài 120 phút, được chia thành hai trận 60 phút. Trong khi đó, Nottingham Forest và Crystal Palace đều tham dự những giải đấu mà mỗi trận chỉ kéo dài 45 phút.

Xu hướng này thậm chí còn xuất hiện ở bóng đá ngoài hệ thống chuyên nghiệp. Một giải đấu gồm các trận 45 phút mang tên A23 Cup dự kiến diễn ra vào tháng 7 với sự góp mặt của Slough Town, Hayes & Yeading United và Marlow Town. Tuy nhiên, Marlow không thể tập hợp đủ đội hình, nên hai đội còn lại rốt cuộc thi đấu những trận 90 phút.

Nhìn từ bên ngoài, những cách tổ chức này có vẻ phức tạp không cần thiết. Khi các trận đấu chính thức kéo dài 90 phút của bóng đá Anh chỉ còn vài ngày nữa là trở lại, người ta dễ xem những thể thức khác thường này như một chiêu trò.

Vậy lý do thực sự đằng sau chúng là gì?

Vì sao 90 phút không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất ở giai đoạn tiền mùa giải?

Những trận đấu kéo dài 90 phút ở giai đoạn đầu mùa giải có thể gây ra một số vấn đề.

Các cầu thủ thường trở lại sau kỳ nghỉ hè với một nền tảng thể lực nhất định, được duy trì nhờ những buổi tập cá nhân nhẹ nhàng, không thường xuyên trong kỳ nghỉ, cùng nền tảng sức bền vốn có của một vận động viên.

Cách xây dựng thể lực có thể khác nhau giữa các CLB, nhưng mục tiêu chung là bắt đầu tiền mùa giải bằng những buổi tập cường độ cao nhưng khối lượng thấp, sau đó tăng dần khối lượng để cải thiện sức bền ở giai đoạn giữa tiền mùa giải, trước khi tìm ra sự cân bằng giữa cường độ và khối lượng khi mùa giải đến gần.

"Về truyền thống, việc đạt được thể lực toàn diện cho cả đội hình thông qua một trận đấu tiền mùa giải 90 phút luôn là một thách thức", Glen Driscoll, cựu chuyên gia phân tích hiệu suất tại Liverpool, Celtic và Leicester City dưới thời HLV Brendan Rodgers, nói với The Athletic.

Các HLV đương nhiên sẽ dần xác định đội hình xuất phát ưa thích và ưu tiên số phút thi đấu cho những cầu thủ đó khi tiền mùa giải bước vào giai đoạn cuối. Nhưng những cầu thủ khác trong đội hình nếu không được thi đấu đủ thời lượng sẽ phải thực hiện những bài tập thể chất bổ sung để bù đắp phần khối lượng đã bỏ lỡ.

"Càng tiến gần đến mùa giải, bạn càng tạo ra sự phân chia rõ rệt giữa nhóm cầu thủ được chuẩn bị để đá chính và tất cả những người còn lại", Driscoll nói thêm. "Sau đó, bạn phải cho họ chạy thêm sau trận đấu, nhưng điều này rất khó vì có khán giả trên sân hoặc những vấn đề liên quan đến an ninh. Hoặc đội phải di chuyển và đã có chuyến bay chờ sẵn."

Tiền mùa giải cũng là giai đoạn xây dựng tinh thần tập thể. Theo Driscoll, "bạn không muốn một nửa đội hình đã có cảm giác rằng họ bị xác định là những người không đá chính".

Tăng cường khối lượng vận động

Trong mùa giải, các CLB thuộc English Football League (EFL) và những đội bóng hàng đầu ở châu Âu thường hướng tới việc các cầu thủ di chuyển tổng cộng trung bình khoảng 30 km (gần 19 dặm) mỗi tuần trong các trận đấu, dù đó là trận chính thức của đội một hay những trận đấu tập.

Để đạt được mức vận động đó, họ phải xây dựng khối lượng tập luyện trong giai đoạn tiền mùa giải một cách hợp lý.

"Trong bốn tuần đầu tiên, chúng tôi kỳ vọng các cầu thủ đạt khoảng mức đó, trong khi một số CLB có thể đẩy lên gần 40 km", Anton McElhone, Trưởng bộ phận y tế và hiệu suất của Huddersfield Town, CLB đang chơi tại League One, cho biết.

"Có rất ít trận giao hữu được tổ chức ở giai đoạn đầu vì cường độ tập luyện rất cao. Nhưng một khi các trận đấu bắt đầu xuất hiện, tổng số phút thi đấu tăng lên, đồng nghĩa với việc các bài tập giữa những trận đấu sẽ có cường độ thấp hơn."

McElhone khuyến nghị các cầu thủ bắt đầu bằng mục tiêu di chuyển 30-35 km trong tuần đầu tiên, nhưng chưa bao gồm các trận đấu nội bộ hoặc giao hữu. Mục tiêu về quãng đường vẫn giữ nguyên trong tuần thứ hai, song ông cho rằng cầu thủ nên tham gia 45 phút thi đấu trong điều kiện mô phỏng trận đấu, tương đương khoảng 5-6 km.

Sang tuần thứ ba, mục tiêu vẫn là 30-35 km, nhưng cầu thủ sẽ phải trải qua 60 phút trong điều kiện thi đấu.

Đến tuần thứ tư, mục tiêu quãng đường giảm xuống 25-30 km, nhưng thời lượng thi đấu mô phỏng tăng lên 75 phút. Từ tuần thứ năm trở đi, con số này tăng lên 90 phút.

"Cuối cùng, tất cả đều nằm ở những con số", McElhone nói.

Một trận đấu 45 phút có thể chỉ khiến cầu thủ chạy khoảng 5-6 km, nhưng cường độ thi đấu khiến quãng đường đó khác hoàn toàn so với quãng đường họ chạy trong một buổi tập.

Khi mùa giải đến gần, cầu thủ cần chứng minh rằng họ có thể tái hiện khối lượng vận động ấy ở cường độ ngày càng cao.

Lợi ích của những thể thức thi đấu khác nhau

Một đợt tiền mùa giải trung bình kéo dài khoảng sáu tuần, vì vậy có rất nhiều thứ phải hoàn thành trong khoảng thời gian ngắn. Một trận giao hữu thông thường kéo dài 90 phút không phải lúc nào cũng giúp toàn bộ cầu thủ có được thời lượng thi đấu cần thiết.

"Nếu làm theo sách giáo khoa, bạn sẽ bắt đầu bằng những hiệp ngắn rồi tăng dần — chẳng hạn hiệp 25 phút, sau đó 35 phút và cuối cùng lên 45 phút", Alan McCall, chuyên gia tư vấn hiệu suất từng làm việc trong bóng đá Anh và châu Âu, nói.

"Nhưng với khoảng thời gian ngắn và số lượng cầu thủ đông như hiện nay, bóng đá không có được sự xa xỉ đó. Vì vậy, bạn phải tìm những cách khác để cân bằng quá trình tăng tải và khối lượng vận động."

Hai CLB thuộc EFL là Leicester và Bristol Rovers đã tìm ra một giải pháp sáng tạo trong trận giao hữu giữa tháng 7. Họ chơi một trận kéo dài 120 phút, chia thành bốn hiệp, mỗi hiệp 30 phút. Hai đội thay toàn bộ đội hình ở giữa trận, qua đó giúp hai "đội hình xuất phát" đều có 60 phút thi đấu. Cách làm này giúp phân bổ khối lượng vận động tương đối đồng đều cho toàn bộ đội hình.

Theo các nhà khoa học thể thao mà The Athletic trao đổi, những giải đấu dạng tam giác với mỗi trận chỉ kéo dài 45 phút mang lại lợi ích thể chất thấp nhất.

Como Cup, được tổ chức tại thành phố Como của Italy trong năm ngày kể từ ngày 28/7 với sự tham dự của sáu đội, trong đó có Crystal Palace, và Friuli Venezia Giulia Cup, với sự góp mặt của chủ nhà Udinese, Barcelona và Nottingham Forest, diễn ra trong hơn ba giờ vào tối thứ Bảy tuần trước, đều được tổ chức ở giai đoạn giữa đến cuối quá trình chuẩn bị mùa giải của các CLB.

Đây là thời điểm các cầu thủ được kỳ vọng đã thi đấu hơn 60 phút trong những tình huống mô phỏng trận đấu xuyên suốt tuần. Cả hai CLB Premier League đều sử dụng những đội hình hoàn toàn khác nhau cho hai trận 45 phút liên tiếp mà họ tham dự.

"Trận đấu có lẽ chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng khối lượng vận động của cả tuần", Driscoll nói. "Tôi sẽ bố trí một buổi tập thể lực bóng đá ở hai bên của trận đấu. Việc trận đấu được chia thành hai trận riêng biệt cũng có thể khiến cầu thủ vô thức nỗ lực nhiều hơn trong trận."

Càng gần mùa giải, các đội bóng chuyển từ việc xây dựng nền tảng thể lực sang cố gắng tái hiện những yêu cầu của bóng đá thi đấu thực sự, đồng thời tạo cơ hội trải nghiệm cho càng nhiều cầu thủ càng tốt.

Tuy nhiên, mục tiêu không phải là đưa mọi cầu thủ đạt trạng thái thể lực đỉnh cao ngay trong ngày khai mạc mùa giải. Trên thực tế, rất hiếm khi các cầu thủ ngoài sân thi đấu trọn vẹn 90 phút trong một trận giao hữu thông thường.

"Có lẽ phải mất ba đến bốn trận đấu đầu tiên của mùa giải, các cầu thủ mới đạt được mức thể lực mà chúng tôi đặt mục tiêu trong giai đoạn tiền mùa giải", McElhone nói, "bởi không gì có thể tái hiện hoàn toàn áp lực xuất hiện ngay khi quả bóng đầu tiên của mùa giải chính thức được lăn."

Việc phải có một đội hình hoàn toàn sung sức ngay từ ngày đầu tiên của mùa giải cũng không phải mục tiêu quan trọng nhất của giai đoạn tiền mùa giải, đặc biệt khi mật độ thi đấu ngày càng tăng, quy mô đội hình ngày càng lớn, cùng sự trở lại của những cầu thủ vừa tham dự các giải đấu cấp đội tuyển và những tân binh mới gia nhập.

"Việc áp dụng quy định năm quyền thay người trong một trận đấu, trở thành quy định chính thức của Premier League từ mùa giải 2022-23, đã thay đổi mọi thứ", Driscoll nói. "Trước đây, bạn cần 11 cầu thủ sẵn sàng thi đấu đủ 90 phút. Bây giờ, việc tạo ra 16-20 cầu thủ đủ thể lực để thi đấu 60 phút có vẻ hữu ích hơn."

Những thể thức giao hữu khác nhau này không phải điều mới mẻ. Cả ba chuyên gia được The Athletic tham khảo đều cho biết những trận đấu không kéo dài 90 phút, dù diễn ra công khai hay sau những cánh cửa đóng kín, đã là một phần thường xuyên của giai đoạn tiền mùa giải trong khoảng 20 năm qua.

HLV trưởng hoặc HLV trưởng của mỗi đội thường là người có tiếng nói cuối cùng về cách tổ chức các trận giao hữu, trong khi bộ phận hiệu suất cung cấp tư vấn về việc sử dụng từng cầu thủ cũng như thời gian hồi phục.

"Chúng tôi không cố gắng quy định phải thi đấu bao nhiêu trận hay ai phải thi đấu vào thời điểm nào", McElhone nói. "Thông thường, chúng tôi làm việc cùng ban huấn luyện, điều chỉnh theo kế hoạch của họ, đưa ra hướng dẫn về số phút thi đấu và xây dựng các buổi tập dựa trên khối lượng vận động, đồng thời liên tục theo dõi."

Việc thay đổi thời lượng các trận giao hữu không phải phương án lý tưởng hay được khuyến nghị nhất để chuẩn bị cho tiền mùa giải, bởi những trận đấu theo dạng này vốn vẫn diễn ra sau cánh cửa đóng kín hàng tuần.

Như McCall nhận xét: "Không có một công thức chính xác nào cho việc chuẩn bị thể lực cho cầu thủ." Hay theo cách diễn đạt của McElhone: "Có cả triệu cách để làm một việc."

"Điều quan trọng nhất", McElhone nói thêm, "là bất kể điều gì xảy ra trong giai đoạn tiền mùa giải, tất cả đều không còn ý nghĩa một khi trận đấu đầu tiên của mùa giải bắt đầu."