Nhạc sĩ Dương Cầm: Muốn tạo nên một lễ hội Jazz thuộc về Hà Nội

Liên hoan Nhạc Jazz quốc tế Hà Nội 2026 (Hanoi Jazztival 2026), với chủ đề Jazz Hà Nội - Giai điệu không biên giới, sẽ diễn ra từ ngày 17 đến 19/9 tại Hà Nội. Chương trình do UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì.

Đảm nhiệm vai trò Tổng đạo diễn, Giám đốc Âm nhạc, nhạc sĩ Dương Cầm đặt mục tiêu đưa Hanoi Jazztival 2026 sẽ trở thành một festival mang dấu ấn riêng của Hà Nội, với những giá trị không chỉ nằm trên sân khấu.

Một festival Jazz thuộc về Hà Nội

Hà Nội cần một lễ hội Jazz như thế nào? Hanoi Jazztival 2026 có thể trở thành một phần trong đời sống văn hóa của thành phố hay không? Đây là những câu hỏi được nhạc sĩ Dương Cầm đặt ra khi bắt đầu xây dựng dự án cùng ê-kip.

Điểm xuất phát của anh là sự tương đồng giữa Hà Nội và Jazz. Jazz là âm nhạc của ứng tác và đối thoại; tôn trọng những giá trị đã có nhưng không ngừng tìm kiếm cái mới. Hà Nội cũng là một thành phố có chiều sâu lịch sử, di sản, đồng thời luôn tiếp nhận những dòng chảy văn hóa mới và biến chúng thành một phần của đời sống đô thị.

Vì vậy, Hanoi Jazztival 2026 không được xây dựng theo một mô hình có sẵn từ một thành phố khác, mà hướng tới một festival mang dấu ấn riêng của Hà Nội.

"Chúng tôi muốn tạo nên một lễ hội Jazz thuộc về Hà Nội", Dương Cầm nói.

Tư tưởng này được thể hiện trước hết ở cách lựa chọn không gian. Âm nhạc của Hanoi Jazztival 2026 sẽ được vang lên trong những công trình kiến trúc, những không gian văn hóa và trên những con phố quen thuộc. Nhà hát Lớn, Nhà Bát Giác, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật 22 Hàng Buồm hay phố đi bộ Hồ Gươm vì thế, không đơn thuần là địa điểm tổ chức chương trình. Trong ý tưởng của Tổng đạo diễn, chính những không gian ấy góp phần tạo nên "chất Hà Nội" của festival.

Tiếp đó, sự kết hợp mang tính đối thoại giữa jazz và "chất Hà Nội" còn được thể hiện giữa âm nhạc dân gian Việt Nam với Jazz đương đại, nghệ sĩ Việt Nam đứng chung sân khấu với nghệ sĩ quốc tế hay nghệ sĩ gạo cội gặp gỡ thế hệ trẻ.

Một trong những điểm đáng chú ý trong cách nhạc sĩ Dương Cầm xây dựng Hanoi Jazztival 2026 là không xem Jazz như dòng nhạc chỉ dành cho nhà hát hay câu lạc bộ chuyên biệt. Jazz được đưa ra phố đi bộ, vào bảo tàng, không gian di sản; bên cạnh biểu diễn còn có workshop, tọa đàm, masterclass, Jam Jazz Session và những hoạt động có sự tham gia trực tiếp của công chúng.

Dương Cầm nhận định: Jazz tại Việt Nam vẫn thường bị nhìn nhận như một dòng nhạc khó nghe, xa cách hoặc có phần "cao siêu" so với công chúng phổ thông. Vì thế, Hanoi Jazztival 2026 sẽ tìm cách đưa Jazz đến những không gian vốn đã quen thuộc với họ, thay vì chỉ yêu cầu khán giả bước vào không gian của Jazz.

Ở phố đi bộ, khán giả có thể nghe những tác phẩm Jazz kinh điển nhưng rất quen thuộc của thế giới hay nghe những tác phẩm của nhạc sĩ nổi tiếng Việt Nam được trình diễn theo phong cách Jazz. Ở đây, họ có thể cùng hát, giao lưu hoặc tham gia những hoạt động như swing dance tập thể cùng nghệ sĩ. Với học sinh, sinh viên và các nghệ sĩ trẻ, workshop, tọa đàm và masterclass tại sự kiện tạo thêm cơ hội học hỏi, thực hành và nâng cao chuyên môn.

"Tại Hanoi Jazztival 2006, chúng tôi xây dựng các phong cách Jazz hướng tới sự đa dạng, trong đó có những dòng nhạc sôi động, gần với âm nhạc của giới trẻ hiện nay để mở rộng hình dung của công chúng về Jazz. Vì mục tiêu cuối cùng của festival không phải khiến một người trở thành khán giả Jazz ngay sau một chương trình, mà trước hết, cần tạo ra điểm tiếp xúc đầu tiên. Từ một bài hát, một buổi diễn, một lần tham gia hoạt động cộng đồng, sự tò mò có thể dần trở thành tình yêu với Jazz" - nhạc sĩ chia sẻ.

Từ ba ngày festival đến một đời sống dài hơn

"Một festival phải có đời sống xung quanh nó" là điều Dương Cầm đặc biệt nhấn mạnh khi nói về cấu trúc của Hanoi Jazztival 2026.

"Nếu chỉ mời một số ban nhạc đến Hà Nội, dựng sân khấu, biểu diễn rồi kết thúc, chúng ta có thể có những đêm nhạc rất hay, nhưng chưa chắc đã có một festival", anh nói - "nên giá trị của một festival không chỉ được tính bằng số chương trình hay số lượng khán giả qua những đêm diễn.

Điều quan trọng hơn là những kết nối được hình thành và tiếp tục vận động sau khi sân khấu khép lại. Một nghệ sĩ trẻ chưa có cơ hội biểu diễn ở mùa này có thể tiếp tục chuẩn bị cho mùa sau. Một ban nhạc có thể phát triển ý tưởng mới. Những sáng tác mới có thể xuất hiện. Các nghệ sĩ có thể tiếp tục nâng cao kỹ năng và tìm kiếm những cách biểu đạt khác". Theo đó, festival không chỉ là điểm đến của những tác phẩm đã hoàn thiện mà còn có thể trở thành động lực để những sản phẩm âm nhạc mới được hình thành.

Đó là lý do nhạc sĩ Dương Cầm không xem các hoạt động bên lề là phần phụ, bởi chính những không gian này tạo cơ hội để nghệ sĩ, người học nhạc, khán giả và những người hoạt động văn hóa gặp gỡ, kết nối.

Các nghệ sĩ trẻ, các sinh viên jazz tại Việt Nam sẽ có cơ hội giao lưu, nâng cao chuyên môn từ các nghệ sĩ gạo cội của Việt Nam và quốc tế tại Hanoi Jazztival 2026

Đặc trưng ứng tác của Jazz cũng mở ra những khả năng đặc biệt cho sự gặp gỡ giữa các nghệ sĩ. Một nghệ sĩ Việt Nam và một nghệ sĩ quốc tế có thể lần đầu đứng chung sân khấu, chưa từng làm việc cùng nhau nhưng vẫn có thể bắt đầu một cuộc đối thoại âm nhạc chỉ từ một hợp âm hay một hòa thanh. Vì thế, những phiên chơi nhạc ngẫu hứng (Jazz Jam Session) có vị trí riêng trong cấu trúc của Hanoi Jazztival 2026.

Bên cạnh đó, sự đón nhận của khán giả cũng trở thành chất xúc tác cho cảm hứng của nghệ sĩ, tạo nên những khoảnh khắc ngẫu hứng khó lặp lại trong mỗi buổi diễn.

Từ những cuộc gặp như vậy, nhạc sĩ Dương Cầm kỳ vọng có thể hình thành những cơ hội hợp tác mới giữa nghệ sĩ Việt Nam và quốc tế. Ở chiều ngược lại, sự hiện diện của nghệ sĩ quốc tế cũng giúp cộng đồng Jazz Việt Nam có thêm cơ hội quan sát, học hỏi và được nhận diện trong một không gian rộng hơn.

Thông tin sự kiện được Hanoi Jazztival 2026 công bố

Nếu Hanoi Jazztival được tổ chức thường niên, giá trị mà nhạc sĩ Dương Cầm mong muốn hướng tới sẽ không dừng ở việc lặp lại một chương trình vào năm sau. Bởi mỗi mùa cần tạo ra sự vận động mới: những nghệ sĩ mới, nhóm nhạc mới, sáng tác mới, những cuộc hợp tác mới và những khán giả mới.

Và để thực hiện được điều này, anh mong muốn những mùa sau sẽ được chuẩn bị sớm hơn, đặc biệt trong việc kết nối và mời nghệ sĩ quốc tế. Một festival có thời gian chuẩn bị dài hơn sẽ có khả năng xây dựng line-up chủ động hơn, tạo ra những cuộc gặp gỡ có chiều sâu hơn và mở rộng phạm vi ảnh hưởng. Từ đây, Jazz không chỉ là một dòng nhạc được trình diễn tại Hà Nội mà còn là cơ hội để những người yêu Jazz tìm đến thành phố.

Khi một khán giả quốc tế đến Hà Nội vì một festival, họ không chỉ nghe nhạc mà còn lưu trú, trải nghiệm không gian văn hóa, khám phá thành phố. Với Dương Cầm, đây cũng là điểm mà một festival âm nhạc bắt đầu chạm tới câu chuyện công nghiệp văn hóa.

Trong tầm nhìn dài hạn, anh mong Hanoi Jazztival từng bước trở thành một IP văn hóa thường niên của Thủ đô, một điểm hẹn của nghệ sĩ Jazz Việt Nam, nghệ sĩ quốc tế, những người hoạt động văn hóa và cộng đồng yêu Jazz.