Bóng đá Việt Nam và phép thử cho một quyết định

Khi VFF có chủ trương đưa lứa cầu thủ U21 dự ASIAD 20 tại Nhật Bản, dư luận khá đồng tình. Đó là một quyết định có vừa có chiến lược đường dài, vừa phù hợp với bối cảnh thực tế và tính chất của sự kiện. Tuy nhiên, trong đợt tập trung sắp đến của U23 cho ASIAD, dường như vẫn có dấu hiệu của sự lưỡng lự, dù xét về hoàn cảnh, những nhà chuyên môn có lý do của mình.

Danh sách 29 cầu thủ hội quân từ ngày 29/7 cho thấy một sự điều chỉnh đáng chú ý: kế hoạch ban đầu là cử thuần đội U21, nhưng sau màn trình diễn chưa thuyết phục tại giải giao hữu CFA Team China hồi tháng 3, VFF đã bổ sung thêm những gương mặt U23 giàu kinh nghiệm, một nửa trong số đó là các cầu thủ vừa góp công giành HCĐ U23 châu Á 2026. Điểm đáng chú ý là dù điều chỉnh nhân sự, đội vẫn kiên quyết không dùng đến cả 3 suất cầu thủ quá tuổi. tạm xem đây là đội U23 – (khác với U23+3 như thông lệ).

Dễ hiểu khi VFF vẫn kiên định với triết lý trẻ hóa cho ASIAD 20 nhằm hướng tới tương lai. Tuy nhiên, sau khi được xếp vào nhóm hạt giống số 1 và với kết quả bốc thăm thuận lợi cùng với Uzbekistan, Philippines và Kuwait, VFF đã linh hoạt với kế hoạch nhân sự của mình với một loạt "cựu binh" của U23 được bổ sung.

Sẽ không có gì để nói nếu tại ASIAD sắp đến, đội Oympic Việt Nam đạt thành tích tốt. Từ năm 2002, khi ASIAD giảm độ tuổi tham dự xuống U23+3, bóng đá Việt Nam luôn ghi được dấu ấn nhất định: vượt qua vòng bảng năm 2014 tại Incheon, rồi vào đến bán kết và dừng chân ở trận tranh HCĐ năm 2018 dưới thời HLV Park Hang Seo, vẫn là cột mốc cao nhất trong lịch sử.

Nhưng khi giải U23 châu Á chuyển sang chu kỳ 4 năm một lần, trong lúc U23 Việt Nam gần như đã thống trị Đông Nam Á, sân chơi cấp châu lục cho lứa tuổi này trở nên hiếm hoi. Tại ASIAD 20 với sự góp mặt của 11 trong số 20 nền bóng đá mạnh nhất châu Á, trở thành cơ hội cọ xát hiếm có còn sót lại. Việc ban đầu đưa đội U21 dự giải là để tranh thủ cơ hội cọ xát, xây dựng lực lượng cho SEA Games 2027 tại Malaysia, xa hơn là VCK U23 châu Á 2028, nơi tranh vé dự Olympic Los Angeles, và xa hơn nữa là giấc mơ World Cup 2034.

Nói cách khác, có bổ sung thêm cựu binh U23 hay không thì vẫn nên tận dụng ASIAD, sự kiện 4 năm 1 lần không có quá nhiều áp lực thành tích, để xây dựng lực lượng kế thừa. Ở tầm tuổi này, cầu thủ ít có cơ hội đá quốc tế (ngoài sân chơi U23 Đông Nam Á), mà cũng khó lên được đội 1 CLB hay ĐTQG. Thế nên, nếu duy trì số đông cầu thủ U21 trong đội hình dự ASIAD 20 vẫn là giải pháp "thuận tự nhiên" hơn.

Trong khi chính sách nhập tịch đang được đẩy mạnh ở ĐTQG nhằm phục vụ mục tiêu gần là vòng loại World Cup chỉ còn 2 năm nữa, thì ASIAD lại là câu chuyện của nội lực dài hơi. Những gì đã diễn ra sau ASIAD 19 đã cho thấy lựa chọn các cầu thủ dưới độ tuổi cho phép là một lựa chọn không tồi. Đây vẫn là bài toán kiên trì và dám chấp nhận rủi ro.