Nghị quyết số 06-NQ/TW: Nâng tầm công tác đối ngoại nhân dân theo hướng chuyên nghiệp và kiến tạo

Trong bối cảnh toàn cầu hóa đang diễn ra sâu rộng và cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, Đối ngoại nhân dân ngày càng khẳng định vai trò là một trong ba trụ cột vững chắc của nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc Việt Nam. Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Nguyễn Tiến Long - Phó Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Lào đã làm rõ nét hơn về nội dung này.

Phóng viên: Thưa ông, ông đánh giá thế nào về vị trí của đối ngoại nhân dân trong nền ngoại giao Việt Nam hiện nay, nhất là sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng?

Ông Nguyễn Tiến Long, Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Lào: Trong bối cảnh hiện nay, có thể đánh giá rằng đối ngoại nhân dân không còn chỉ là một trụ cột hỗ trợ mà đã trở thành một cấu phần chiến lược của nền ngoại giao Việt Nam, cùng với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước tạo thành nền ngoại giao toàn diện, hiện đại và lấy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân làm nền tảng. Sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, vị trí của đối ngoại nhân dân tiếp tục được nâng lên cả về nhận thức, vai trò và yêu cầu thực tiễn.

Trước đây, đối ngoại nhân dân chủ yếu được nhìn nhận là kênh tăng cường tình hữu nghị, đoàn kết quốc tế thì hiện nay, theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết 06-NQ/TW, đối ngoại được xác định là nhiệm vụ "trọng yếu, thường xuyên", là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Điều đó đồng nghĩa với việc đối ngoại nhân dân không còn là hoạt động mang tính bổ trợ mà là một trong ba trụ cột trực tiếp thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng.

Một điểm mới nổi bật của Nghị quyết 06 là tư duy đối ngoại được chuyển từ bảo vệ không gian phát triển sang kiến tạo không gian phát triển mới, từ tham gia sang chủ động định hình môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển đất nước. Trong bối cảnh đó, đối ngoại nhân dân có vai trò: xây dựng lòng tin chính trị và xã hội giữa Việt Nam với nhân dân các nước; mở rộng mạng lưới bạn bè, đối tác quốc tế; huy động nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển; góp phần hình thành môi trường dư luận quốc tế thuận lợi đối với các lợi ích chiến lược của Việt Nam. Nói cách khác, đối ngoại nhân dân trở thành một lực lượng trực tiếp góp phần kiến tạo "sức mạnh mềm" quốc gia.

Trong thời đại số, cạnh tranh chiến lược không chỉ diễn ra trên lĩnh vực quân sự hay kinh tế mà còn trên mặt trận thông tin, truyền thông và dư luận quốc tế. Do vậy, đối ngoại nhân dân ngày càng có vị trí quan trọng trong đấu tranh phản bác các thông tin sai lệch về Việt Nam; tăng cường truyền thông quốc tế về đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; tranh thủ sự đồng tình của nhân dân thế giới đối với các vấn đề liên quan đến chủ quyền, quyền con người, dân chủ, tôn giáo và phát triển của Việt Nam; phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài như cầu nối giữa Việt Nam với thế giới. Đây là những nội dung phù hợp với yêu cầu phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa mà Nghị quyết 06 nhấn mạnh.

Phóng viên: Nghị quyết 06-NQ/TW nhấn mạnh vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc kiến tạo môi trường hòa bình, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và huy động hiệu quả các nguồn lực bên ngoài. Ông đánh giá như thế nào về những bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Lào thời gian tới?

Ông Nguyễn Tiến Long, Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Lào: Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV xác định phương hướng tiếp tục thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa; phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ Tổ quốc và huy động nguồn lực cho phát triển.

Quan hệ giữa Việt Nam và Lào vốn được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị cao, được hai Đảng, hai Nhà nước xác định là quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 06 sẽ góp phần duy trì các cơ chế tiếp xúc cấp cao thường xuyên; tăng cường phối hợp giữa hai Đảng, hai Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ và các địa phương; củng cố sự tin cậy chiến lược trong bối cảnh môi trường khu vực có nhiều biến động.

Bên cạnh đó, định hướng của Nghị quyết 06 nhấn mạnh ngoại giao phục vụ phát triển, ngoại giao kinh tế và huy động nguồn lực bên ngoài. Đối với quan hệ Việt Nam - Lào, điều này sẽ thúc đẩy tăng cường kết nối hạ tầng giao thông xuyên biên giới; phát triển logistics và hành lang kinh tế Đông - Tây; mở rộng hợp tác năng lượng, trong đó có truyền tải điện; thúc đẩy thương mại biên giới và đầu tư của doanh nghiệp hai nước; tăng cường hợp tác chuyển đổi số, nông nghiệp và du lịch. Nếu được triển khai đồng bộ, hợp tác kinh tế sẽ có xu hướng chuyển từ mở rộng về quy mô sang nâng cao chất lượng và hiệu quả.

Một nội dung quan trọng của Nghị quyết là phát huy vai trò của đối ngoại trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Theo đó, hai nước tăng cường hợp tác chiến lược; phối hợp quản lý, bảo vệ đường biên giới hòa bình, ổn định; nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia; phối hợp ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống như tội phạm mạng, tội phạm ma túy, nạn buôn người, phòng, chống thiên tai... Những nội dung này có ý nghĩa thiết thực đối với an ninh và phát triển của cả hai nước.

Phóng viên: Để triển khai Nghị quyết 06-NQ/TW, ông có thể phân tích về những giải pháp trọng tâm và chia sẻ về hoạt động của Hội hữu nghị Việt Nam-Lào thời gian tới?

Ông Nguyễn Tiến Long, Phó Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Lào: Để triển khai Nghị quyết số 06-NQ/TW, chúng ta cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Thứ nhất, về nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, dự báo chiến lược và tham mưu đối ngoại - đây là giải pháp mang tính nền tảng, bởi Nghị quyết 06 nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực dự báo chiến lược để đối ngoại luôn "đi trước, mở đường". Do vậy, cần tập trung: xây dựng hệ thống dự báo chiến lược hiện đại; tăng cường chia sẻ thông tin giữa các bộ, ngành; phát triển đội ngũ chuyên gia nghiên cứu khu vực, quốc tế; ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong phân tích xu hướng... Việc này sẽ giúp Việt Nam chủ động nhận diện cơ hội, thách thức và kịp thời điều chỉnh chính sách đối ngoại.

Thứ hai, tiếp tục triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa. Theo đó, Việt Nam cần kiên định nguyên tắc độc lập, tự chủ; giữ cân bằng quan hệ với các nước lớn; mở rộng quan hệ với các đối tác mới; phát huy vai trò tích cực trong các cơ chế đa phương. Mục tiêu là giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.

Thứ ba, xây dựng nền ngoại giao toàn diện trên cả ba trụ cột. Một yêu cầu quan trọng là tăng cường sự phối hợp giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân; trong đó phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, mở rộng giao lưu nhân dân, tăng cường ngoại giao văn hóa, phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Qua đó tạo nên sức mạnh tổng hợp của nền ngoại giao Việt Nam.

Thứ tư, cần gắn chặt đối ngoại với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đối ngoại cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với quốc phòng, an ninh nhằm phòng ngừa nguy cơ xung đột; bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia; tăng cường hợp tác ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống; nâng cao hiệu quả phối hợp trong các vấn đề an ninh khu vực và quốc tế. Đây là sự kết hợp giữa phát triển và bảo vệ đất nước trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng phức tạp.

Tóm lại, để phát huy tối đa giá trị của Nghị quyết số 06-NQ/TW, chúng ta cần xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại và chuyên nghiệp, trong đó lấy nâng cao năng lực dự báo chiến lược làm khâu đột phá; lấy ngoại giao kinh tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển; lấy phối hợp chặt chẽ giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân làm nền tảng; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại chất lượng cao và gắn kết chặt chẽ đối ngoại với quốc phòng, an ninh nhằm bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia - dân tộc và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Đây là những giải pháp có tính chiến lược, vừa bám sát tinh thần của Nghị quyết 06, vừa phù hợp với mục tiêu đưa đối ngoại thực sự trở thành lực lượng tiên phong trong việc giữ vững môi trường hòa bình, huy động nguồn lực phát triển và nâng cao vai trò, vị thế quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Đối với các Hội hữu nghị nói chung, trong đó có Hội hữu nghị Việt Nam - Lào, việc triển khai Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị cần được cụ thể hóa theo chức năng của đối ngoại nhân dân. Trong bối cảnh Nghị quyết 06 xác định xây dựng nền đối ngoại toàn diện, hiện đại trên ba trụ cột (đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân), các hội hữu nghị cần chuyển mạnh từ mô hình "giao lưu hữu nghị truyền thống" sang "đối ngoại nhân dân chuyên nghiệp, chủ động và phục vụ phát triển".

Hội hữu nghị Việt Nam - Lào hướng đến chuyển từ mô hình hoạt động thiên về giao lưu truyền thống sang mô hình đối ngoại nhân dân hiện đại, chuyên nghiệp và hướng tới tạo giá trị. Trọng tâm là phát huy vai trò cầu nối giữa nhân dân, doanh nghiệp, địa phương, học giả và thế hệ trẻ hai nước; gắn hoạt động hữu nghị với ngoại giao kinh tế, chuyển đổi số, truyền thông đối ngoại và giáo dục truyền thống...

Qua đó, Hội không chỉ góp phần củng cố nền tảng chính trị - xã hội của quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào mà còn trực tiếp đóng góp vào việc hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết 06 về xây dựng nền đối ngoại toàn diện, hiện đại, phục vụ phát triển đất nước và bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc trong tình hình mới.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông Nguyễn Tiến Long, Phó Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Lào./.