Khi "thành phố sự kiện" hướng tới nền kinh tế văn hóa

Đêm chung kết Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF 2026) khép lại với những màn trình diễn rực sáng trên sông Hàn. Phía sau lễ hội là hàng chục nghìn lượt du khách, công suất phòng khách sạn tăng cao cùng các hoạt động thương mại, dịch vụ và kinh tế đêm sôi động. Những con số đó cho thấy Đà Nẵng không chỉ tổ chức một lễ hội mà đang từng bước chuyển hóa các giá trị văn hóa thành động lực tăng trưởng.

Từ DIFF, DANAFF (Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng hằng năm) đến Đề án phát triển các ngành công nghiệp văn hóa của thành phố, Đà Nẵng đang định hình một mô hình phát triển mới, đưa văn hóa từ một giá trị bản sắc trở thành một nguồn lực của nền kinh tế.

Từ lễ hội đến chiến lược tăng trưởng

Đêm chung kết DIFF khép lại cũng là lúc một mùa du lịch sôi động nhất của Đà Nẵng bước sang giai đoạn cao điểm. Trong nhiều tuần diễn ra lễ hội, hàng chục nghìn du khách đổ về thành phố mỗi đêm, công suất phòng tại nhiều khách sạn ven biển đạt mức rất cao, các nhà hàng, khu vui chơi, dịch vụ vận tải và kinh tế đêm đều hưởng lợi rõ rệt. Tính theo góc độ truyền thống, đó là thành công của một lễ hội. Nhưng nếu nhìn dưới góc độ kinh tế, đó là minh chứng cho khả năng chuyển hóa một sự kiện văn hóa thành động lực phát triển.

Trong nhiều năm qua, Đà Nẵng kiên trì xây dựng hình ảnh "thành phố sự kiện", coi các lễ hội văn hóa, thể thao và du lịch là công cụ quảng bá điểm đến, mở rộng thị trường và gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng khách trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở việc tổ chức thành công các sự kiện thì giá trị tạo ra vẫn chỉ mang tính ngắn hạn. Điều thành phố đang hướng tới hiện nay là biến các sự kiện ấy thành một mắt xích trong chuỗi giá trị của các ngành "công nghiệp văn hóa".

Theo Tiến sĩ Võ Văn Lợi, Khoa Kinh tế Chính trị, Học viện Chính trị khu vực III, trong nền kinh tế tri thức, văn hóa không chỉ là giá trị tinh thần mà còn là nguồn vốn phát triển có thể gia tăng giá trị thông qua sáng tạo, công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ. Khi kết nối với doanh nghiệp và thị trường, các tài sản văn hóa có thể trở thành nguồn lực trực tiếp tạo ra tăng trưởng kinh tế.

Quan điểm ấy đang được Đà Nẵng cụ thể hóa bằng một cách tiếp cận khác với trước đây. Giữa năm 2025, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Đề án "Phát triển các ngành công nghiệp văn hóa thành phố Đà Nẵng đến năm 2030". Lần đầu tiên các ngành công nghiệp văn hóa được đặt trong tư duy phát triển kinh tế với những mục tiêu cụ thể về tốc độ tăng trưởng, quy mô thị trường, doanh nghiệp, chuyển đổi số và đóng góp vào GRDP của thành phố. Theo định hướng này, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, mỹ thuật, thiết kế, phần mềm và trò chơi giải trí, du lịch văn hóa cùng nhiều lĩnh vực sáng tạo khác không chỉ được nhìn nhận là hoạt động văn hóa mà còn là những ngành kinh tế có khả năng tạo ra giá trị gia tăng, việc làm và năng lực cạnh tranh lâu dài.

Nếu trong nhiều năm, đầu tư cho văn hóa chủ yếu hướng tới bảo tồn, phát huy giá trị di sản và nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân thì nay trọng tâm đã mở rộng sang việc hình thành thị trường văn hóa, hỗ trợ doanh nghiệp sáng tạo, phát triển quyền sở hữu trí tuệ và xây dựng hệ sinh thái cho các ngành "công nghiệp văn hóa". Nói cách khác, mục tiêu không chỉ là phát triển văn hóa, mà là để văn hóa tạo ra tăng trưởng.

Phân tích xu hướng này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hòa, Học viện Chính trị khu vực III cho rằng, phát triển kinh tế luôn phải hướng tới mục tiêu văn hóa và con người phát triển toàn diện. Trong bối cảnh mới, mối quan hệ ấy đang bước sang một cấp độ cao hơn, văn hóa trực tiếp tham gia tạo dựng sức mạnh nội sinh, năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế.

Định hình hệ sinh thái của nền kinh tế văn hóa

Ngay sau khi ban hành Đề án "Phát triển các ngành công nghiệp văn hóa thành phố Đà Nẵng đến năm 2030", Đà Nẵng cụ thể hóa chiến lược bằng những mắt xích cụ thể. Từ điện ảnh, lễ hội, du lịch đến kinh tế đêm, các hoạt động văn hóa không còn phát triển riêng lẻ mà từng bước được kết nối với doanh nghiệp, công nghệ, giáo dục và thị trường để hình thành chuỗi giá trị mới.

Điện ảnh là ví dụ rõ nét nhất. Khác với nhiều liên hoan phim chỉ dừng ở việc tôn vinh các tác phẩm nghệ thuật, Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng (DANAFF) sau bốn kỳ tổ chức đã từng bước mở rộng vai trò của mình như một nền tảng phát triển ngành điện ảnh. Bên cạnh các hạng mục trao giải, DANAFF IV năm 2026 lần đầu tiên tổ chức DANAFF Industry với hàng loạt hoạt động như Chợ dự án phim châu Á, Vườn ươm tài năng, các lớp đào tạo chuyên sâu, diễn đàn về trí tuệ nhân tạo trong điện ảnh, bản quyền và hợp tác sản xuất quốc tế. Những hoạt động này cho thấy mục tiêu của Đà Nẵng đang hướng tới xây dựng hạ tầng mềm cho ngành công nghiệp điện ảnh.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi nêu rõ, thông qua DANAFF, Đà Nẵng mong muốn tiếp tục xây dựng thương hiệu thành phố sự kiện, trung tâm giao lưu văn hóa của khu vực. Qua đó sẽ tạo thêm động lực phát triển các ngành "công nghiệp văn hóa".

Phát biểu của lãnh đạo thành phố đã cho thấy, Đà Nẵng đang theo đuổi một chiến lược nhất quán. DIFF, DANAFF không còn được nhìn nhận đơn thuần là một hoạt động văn hóa mà đã trở thành một công cụ trong chiến lược phát triển kinh tế. Các không gian sáng tạo, trung tâm thiết kế hay doanh nghiệp nội dung số cũng không chỉ phục vụ hoạt động văn hóa. Tất cả đang được kết nối thành một hệ sinh thái, biến các sự kiện, các ý tưởng sáng tạo thành những phương thức tạo ra giá trị kinh tế.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam nhận định, việc hình thành DANAFF Industry đã mở rộng vai trò của liên hoan phim từ một không gian tôn vinh nghệ thuật sang một nền tảng kết nối nguồn lực, thúc đẩy hợp tác sản xuất và phát triển thị trường điện ảnh. Đây cũng là xu hướng mà nhiều trung tâm điện ảnh lớn trong khu vực châu Á đang theo đuổi, đưa liên hoan phim trở thành một phần của hệ sinh thái công nghiệp điện ảnh chứ không chỉ là một sự kiện văn hóa thường niên.

Nếu DANAFF mở đường cho ngành điện ảnh thì Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF) lại cho thấy khả năng lan tỏa của một sự kiện văn hóa tới toàn bộ nền kinh tế đô thị. Trong nhiều tuần diễn ra lễ hội, DIFF đã góp phần định vị thương hiệu "thành phố sự kiện", giúp Đà Nẵng kéo dài thời gian lưu trú của du khách, mở rộng mùa du lịch và gia tăng chi tiêu thay vì chỉ thu hút khách đến tham quan trong thời gian ngắn. Những giá trị ấy không thể đo bằng một đêm pháo hoa, mà được tích lũy thành sức hấp dẫn lâu dài của điểm đến và năng lực cạnh tranh của ngành du lịch.

Nhìn tổng thể, Đà Nẵng đang kết nối điện ảnh với du lịch, lễ hội với kinh tế đêm, sáng tạo với công nghệ; các trường đại học tham gia đào tạo nguồn nhân lực sáng tạo; doanh nghiệp trở thành trung tâm của quá trình thương mại hóa các sản phẩm văn hóa; chính quyền giữ vai trò tạo lập một môi trường đủ thuận lợi để các ý tưởng, tài năng và nguồn lực gặp nhau, kết nối với doanh nghiệp và thị trường để bước vào quỹ đạo phát triển mới.

Từ những bước đi đang triển khai, Đà Nẵng không chỉ hiện thực hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 4/7/2025 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 mà còn từng bước xây dựng mô hình tăng trưởng dựa trên công nghiệp văn hóa.  Trong mô hình đó, văn hóa không chỉ làm giàu đời sống tinh thần mà còn trở thành nguồn lực kinh tế, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của đô thị.