50 năm Ngày thành phố Sài Gòn Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: HLV Đoàn Minh Xương và khát vọng đưa bóng đá thành phố trở lại vị thế đầu tàu

Trong dịp kỷ niệm 50 năm TP.HCM mang tên Bác, câu chuyện của ông không chỉ là hành trình của một huấn luyện viên mà còn là hành trình của một người dành cả đời để xây dựng tương lai cho bóng đá Thành phố.

"Muốn phát triển bóng đá bền vững thì trước hết phải thay đổi tư duy"

Đó là điều ông Đoàn Minh Xương nhấn mạnh khi nhìn lại chặng đường phát triển của bóng đá TP.HCM. Theo ông, bóng đá không đơn thuần là cuộc cạnh tranh thắng - thua, mà phải được xem là một công cụ góp phần phát triển con người và xã hội. 

Giá trị lớn nhất của bóng đá là tạo cơ hội để nhiều trẻ em được rèn luyện, trưởng thành và phát triển toàn diện.

Ít ai biết rằng, trước khi trở thành một trong những chuyên gia bóng đá giàu kinh nghiệm, ông từng trải qua những năm tháng đầy thử thách. Năm 1982, sau khi tốt nghiệp đại học, ông được phân công về Đồng Tháp công tác trong giai đoạn bao cấp. 

Dù ban đầu không muốn rời TP.HCM, ông vẫn nhận nhiệm vụ, vừa làm vừa tự học, tự nghiên cứu để tích lũy kinh nghiệm. Cùng các đồng nghiệp, ông góp phần xây dựng bóng đá Đồng Tháp trở thành một trong những trung tâm mạnh của cả nước với hai chức vô địch quốc gia.

Năm 2003, ông trở về TP.HCM giảng dạy tại Trường Đại học Thể dục Thể thao. Khi nghỉ hưu, thay vì dừng lại, ông tiếp tục dành tâm huyết cho bóng đá bằng một hướng đi khác: xây dựng Đề án Bóng đá học đường TP.HCM. Đề án được thông qua tại Đại hội Bóng đá TP.HCM năm 2012 và chính thức triển khai từ năm học 2013-2014.

Xây tiếp nền móng để thế hệ sau có thể bước xa hơn

Theo ông, muốn có những cầu thủ giỏi thì trước hết phải tạo được môi trường để trẻ em yêu bóng đá. Những ngày đầu triển khai, chương trình chỉ có khoảng 100 trường tham gia. Để phong trào có thể phát triển, nhóm thực hiện phải khảo sát từng trường về quỹ đất, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, đồng thời tổ chức tập huấn, hỗ trợ trang thiết bị và xây dựng các festival bóng đá dành cho học sinh. 

Sau hơn một thập kỷ, chương trình đã mở rộng lên gần 300 trường, trở thành một trong những mô hình bóng đá học đường có quy mô lớn của cả nước. Với ông Xương, thành công ấy không nằm ở con số trường tham gia mà ở việc ngày càng có nhiều trẻ em được tiếp cận bóng đá trong môi trường giáo dục.

Ông cho rằng trẻ em TP.HCM có ưu điểm nổi bật là thông minh, vì vậy việc đào tạo phải dựa trên chính đặc điểm đó để xây dựng giáo án phù hợp, phát huy tính sáng tạo và khả năng thích nghi của các em, thay vì áp dụng một khuôn mẫu cứng nhắc.

Không chỉ trăn trở với bóng đá học đường, ông còn dành nhiều tâm huyết cho tương lai của bóng đá TP.HCM.

Theo ông, thực trạng hiện nay cho thấy hệ thống đào tạo trẻ của Thành phố vẫn chưa tạo được sức hút và thiếu một lộ trình phát triển rõ ràng. Các trung tâm đào tạo còn hoạt động riêng lẻ, thiếu sự kết nối với nhau và với các câu lạc bộ chuyên nghiệp, khiến nhiều cầu thủ trẻ không có đầu ra phù hợp hoặc phải chuyển sang địa phương khác phát triển sự nghiệp.

Để khắc phục điều đó, ông cho rằng TP.HCM cần xác định vai trò là trung tâm bóng đá của toàn khu vực phía Nam, đồng thời xây dựng một cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa ngành thể thao, các trung tâm đào tạo và các câu lạc bộ chuyên nghiệp. Theo ông, nếu các đơn vị cùng hướng về một mục tiêu chung thì đầu ra cuối cùng sẽ là một đội bóng đại diện đủ sức cạnh tranh ở đấu trường quốc gia.

Một trong những điều ông luôn nhắc đến là bản sắc. Ông chia sẻ: "Theo tôi, TP.HCM cần xây dựng triết lý bóng đá riêng, phù hợp với con người. Khi nhìn vào lối chơi, người hâm mộ phải có thể nhận ra ngay đó là đội bóng của TP.HCM. Muốn làm được điều đó cần sự kiên trì, chấp nhận cả những khó khăn trước mắt để hướng tới một nền bóng đá phát triển bền vững với thương hiệu riêng".

Những người từng học với ông đều cảm nhận rõ sự tận tâm ấy. Học viên Nguyễn Văn Nguyện chia sẻ rằng điều khiến anh ấn tượng nhất không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là sự nhiệt huyết của người thầy. 

"Thầy luôn có mặt trước giờ học khoảng 30 phút, từ những buổi học lý thuyết đến các buổi thực hành ngoài sân trong điều kiện nắng nóng. Điều tôi học được nhiều nhất là triết lý lấy trẻ em làm trung tâm và cách thầy luôn truyền đạt hết mình để học viên dễ hiểu, dễ áp dụng", anh Nguyện nói.

Có lẽ chính sự bền bỉ ấy đã giúp ông Đoàn Minh Xương giữ trọn tình yêu với bóng đá qua nhiều vai trò: từ người làm chuyên môn, giảng viên đến người kiến tạo các chương trình bóng đá cộng đồng.

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm TP.HCM mang tên Bác, câu chuyện của ông không chỉ gợi nhắc về một chặng đường cống hiến của cá nhân mà còn phản chiếu hành trình phát triển của thể thao Thành phố. 

Nếu những thế hệ đi trước đã góp phần tạo nên vị thế của bóng đá TP.HCM thì những người như Đoàn Minh Xương vẫn đang lặng lẽ xây tiếp nền móng để thế hệ sau có thể bước xa hơn.

Với ông, thành công lớn nhất không chỉ nằm ở những chiến thắng trên sân cỏ mà còn ở việc mỗi đứa trẻ có cơ hội đến gần trái bóng, nuôi dưỡng đam mê và trưởng thành cùng những giá trị mà thể thao mang lại. Đó cũng là cách ông góp phần viết tiếp câu chuyện của bóng đá TP.HCM trên hành trình phát triển mới.