Tiến tới tự chủ công nghệ: Những bước đi quyết liệt của ngành y tế

Ngày 26/6/2026, tại Phú Thọ, Bộ Y tế đã tổ chức Hội thảo Phát triển sản phẩm mới, công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược lĩnh vực y tế: nghiên cứu phát triển, xây dựng tiêu chuẩn, thử nghiệm lâm sàng. Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, diễn ra trong bối cảnh ngành y tế cả nước đang tích cực chuyển mình, cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Sứ mệnh làm chủ công nghệ chiến lược

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế khẳng định, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mà là yêu cầu sống còn để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, rút ngắn khoảng cách với nền y học tiên tiến trên thế giới. Thứ trưởng nhấn mạnh, ngành y tế cần chuyển dịch tư duy quản lý từ quản lý quá trình sang quản lý theo kết quả, hiệu quả và tác động. Đặc biệt, cần mạnh dạn áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu nếu đã tuân thủ đúng quy trình để khuyến khích các ý tưởng đột phá.

Cụ thể hóa định hướng này, TS. Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo cho biết, ngành y tế đang tập trung nguồn lực vào ba mũi nhọn công nghệ cốt lõi: liệu pháp tế bào (tế bào gốc, tế bào miễn dịch), vắc-xin thế hệ mới (vắc-xin mRNA, vắc-xin phối hợp) và sản phẩm y tế cá thể hóa ứng dụng in 3D. Theo TS. Nguyễn Ngô Quang, mục tiêu của ngành là làm chủ các công nghệ này và hướng tới sở hữu các sản phẩm thương mại hoàn chỉnh vào năm 2030. Năm 2026, Bộ Y tế đã đề xuất 11 nhiệm vụ công nghệ chiến lược và 135 Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) để làm cơ sở cho sự phát triển bền vững.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho nghiên cứu lâm sàng

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, hành lang pháp lý về thử nghiệm lâm sàng (TNLS) đã được hoàn thiện đầy đủ và nhanh chóng. Giới thiệu Thông tư 50/2025/TT-BYT, TS. Võ Thị Nhị Hà, Trưởng phòng Quản lý NCKH-PTCN, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo chia sẻ, đây là bước ngoặt lớn về cải cách hành chính. Thông tư này không chỉ chấp nhận giấy tờ pháp lý bản điện tử từ cơ quan nước ngoài mà còn đơn giản hóa tối đa quy trình phê duyệt các thay đổi trong nghiên cứu. Điều này tháo gỡ nhiều nút thắt cho các đơn vị, giúp đẩy nhanh tiến độ mà vẫn đảm bảo tính an toàn nghiêm ngặt.

TS. Võ Thị Nhị Hà, Trưởng phòng Quản lý NCKH-PTCN giới thiệu về đề án xây dựng Trung tâm thử nghiệm lâm sàng đạt chuẩn quốc tế tại Việt Nam. Ảnh: Sơn Nam

Cũng theo TS. Võ Thị Nhị Hà, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo đang thúc đẩy đề án xây dựng Trung tâm thử nghiệm lâm sàng đạt chuẩn quốc tế tại Việt Nam với mô hình hạt nhân kết hợp giữa Trường Đại học Y Hà Nội (khối y học hiện đại) và Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam (khối y dược cổ truyền). Đây sẽ là hạ tầng chiến lược quốc gia, hội tụ đủ điều kiện triển khai các nghiên cứu phức tạp nhất như CAR-T hay trị liệu gen.

Thực tiễn các đơn vị y tế tuyến đầu

Phần thảo luận tại hội thảo đã ghi nhận những tham luận chất lượng từ các đơn vị y tế lớn trên cả nước. Đại diện Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện K và Bệnh viện Bạch Mai đã chia sẻ những bài học thực tiễn trong việc vận hành các trung tâm nghiên cứu lâm sàng chuyên sâu, đồng thời chỉ ra những thách thức trong việc thu hút tình nguyện viên và quản lý dữ liệu lớn.

Đáng chú ý, PGS.TS. Nguyễn Quang Tùng, Phó Viện trưởng Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương đã báo cáo về kết quả nghiên cứu công nghệ tế bào T mang thụ thể kháng nguyên khảm (CAR-T) trong điều trị bệnh ung thư dòng Lympho B tái phát/kháng trị - một trong những kỹ thuật điều trị ung thư tiên tiến nhất hiện nay. Cùng chung tầm nhìn về sự đổi mới, PGS.TS.BS. Trần Quang Bính, Giám đốc Chuyên môn Viện Nghiên cứu Tâm Anh khẳng định cam kết làm chủ công nghệ trong phát triển vắc-xin thế hệ mới của Hệ thống Y khoa Tâm Anh.

Ngân hàng Tế bào gốc tại Viện Huyết học Truyền máu Trung ương.

Với sự quyết liệt của cơ quan quản lý cùng tâm huyết của đội ngũ nhà khoa học và các cơ sở y tế, sự kiện lần này không chỉ dừng lại ở các phiên thảo luận mà đã mở ra một trang mới cho nền y học Việt Nam, nơi khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực chính trong hành trình chăm sóc sức khỏe nhân dân.