Hai nhạc sĩ Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến thắng kiện vụ bản quyền ca khúc “Giấc mơ trưa”

Trong các ngày từ 22-26/6, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm và tuyên án vụ án kinh doanh thương mại về việc tranh chấp quyền sở hữu bản ghi âm, ghi hình giữa các nguyên đơn là nhạc sĩ Giáng Son, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến với bị đơn là Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media).

Theo đó, Tòa xác định hai nhạc sĩ Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến là đồng tác giả hợp pháp của ca khúc "Giấc mơ trưa", BH Media mua và sử dụng bản ghi âm phối khí dựa trên bản gốc khi chưa được nhạc sĩ đồng ý là phạm luật, phải xin lỗi công khai.

* Khác biệt trong cách xác định quyền sở hữu

Đây là vụ kiện đã kéo dài từ năm 2021, trải qua nhiều lần làm việc, hòa giải bất thành và hai lần phải tạm dừng phiên tòa.

Khởi nguồn của vụ việc là một thông báo bản quyền trên YouTube. Năm 2021, nhạc sĩ Giáng Son lập kênh YouTube cá nhân để lưu giữ và giới thiệu lại những sáng tác của mình. Thế nhưng khi đăng tải ca khúc "Giấc mơ trưa", chị bất ngờ nhận được thông báo xác nhận bản quyền liên quan đến BH Media.

Theo nữ nhạc sĩ, bản ghi Giấc mơ trưa do ca sĩ Khánh Linh thể hiện trong album Giáng Son phát hành năm 2007 hoàn toàn do chị đầu tư sản xuất. Sau khi ca khúc ra đời, nghệ sĩ đàn nhị Dương Thùy Anh từng xin sử dụng phần phối khí để biểu diễn và phát hành một đĩa CD thông qua “Hồ Gươm Audio”.

Việc video do mình sở hữu bị hệ thống YouTube xác nhận bản quyền từ BH Media khiến nữ nhạc sĩ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Trên cơ sở đó, nhạc sĩ Giáng Son đã khởi kiện BH Media ra Tòa Kinh tế, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, đề nghị Tòa xác định quyền tác giả đối với tác phẩm và yêu cầu BH Media xin lỗi công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Đồng quan điểm, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến cho rằng quyền tác giả đối với ca khúc cũng như quyền liên quan đối với bản ghi do Giáng Son đầu tư sản xuất đương nhiên thuộc về chính nữ nhạc sĩ.

Tuy nhiên, BH Media phủ nhận cáo buộc xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan. Theo đại diện doanh nghiệp, năm 2020 công ty ký hợp đồng nhận chuyển nhượng quyền quản lý, khai thác các bản ghi âm số từ “Hồ Gươm Audio” trên nền tảng YouTube, trong đó có bản ghi ca khúc "Giấc mơ trưa" do nghệ sĩ Dương Thùy Anh thể hiện.

BH Media khẳng định không quản lý bản ghi do Giáng Son sản xuất, mà chỉ quản lý bản ghi được chuyển nhượng từ Hồ Gươm Audio.

Theo bị đơn, việc đưa tệp âm thanh lên hệ thống Content ID của YouTube chỉ là thao tác kỹ thuật nhằm bảo vệ bản ghi của chủ sở hữu, không phải hành vi đăng ký quyền tác giả hay khai thác trái phép tác phẩm.

Đại diện BH Media cũng cho biết ngay sau khi nhận phản ánh từ phía Giáng Son vào tháng 10/2021, doanh nghiệp đã chủ động gỡ thông báo bản quyền và loại bỏ tệp tham chiếu khỏi hệ thống để tránh phát sinh tranh chấp.

Từ khác biệt trong cách xác định quyền sở hữu bản ghi, vụ việc này đã không dừng lại ở những trao đổi giữa các bên, mà trở thành một trong những vụ kiện bản quyền thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới sáng tác trong nhiều năm qua.

* Tòa khẳng định vai trò đồng tác giả, đồng chủ sở hữu quyền tác giả

Dựa trên các tài liệu, chứng cứ và lời khai, Tòa cấp sơ thẩm khẳng định nhạc sĩ Giáng Son và nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến là đồng tác giả, đồng thời là đồng chủ sở hữu quyền tác giả đối với bài hát “Giấc mơ trưa”.

Trong đó, nhạc sĩ Giáng Son sáng tác phần nhạc và nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến sáng tác phần lời, đã được bảo hộ ngay từ khi được sáng tạo và công bố lần đầu vào năm 2005. Giáng Son cũng là chủ sở hữu duy nhất của bản ghi âm gốc do ca sĩ Khánh Linh thể hiện.

Nhận định này của Tòa dựa trên thực tế nhạc sĩ Giáng Son đã trực tiếp đầu tư toàn bộ kinh phí, thuê phòng thu, phối khí và ca sĩ để tạo ra sản phẩm âm thanh hoàn chỉnh.

Với tư cách chủ sở hữu, nhạc sĩ Giáng Son có toàn quyền phân phối, công bố và quản lý việc sử dụng bản ghi âm này trên mọi phương tiện kỹ thuật, bao gồm cả các nền tảng trực tuyến như YouTube.

Theo Hội đồng xét xử, mặc dù BH Media lập luận BH Media quản lý bản ghi âm của nghệ sĩ Dương Thùy Anh thông qua hợp đồng với Hồ Gươm Audio, nhưng bản ghi này lại sử dụng phần hòa âm phối khí từ bản gốc của nhạc sĩ Giáng Son mà không được sự cho phép. Sau đó, BH Media lại tự ý xác nhận chủ sở hữu bản quyền tác phẩm trên hệ thống Content ID của YouTube đã xâm phạm đến quyền phân phối tác phẩm và quyền lợi kinh tế chính đáng của nguyên đơn.

Tòa cấp sơ thẩm xác định, việc BH Media đưa dữ liệu này vào hệ thống nhận diện tự động đã trực tiếp gây ra xung đột bản quyền ngay trên chính kênh YouTube chính thức của nhạc sĩ Giáng Son, khiến toàn bộ doanh thu quảng cáo bị điều hướng về phía bị đơn.

Tòa cũng cho rằng với tư cách là một doanh nghiệp truyền thông chuyên nghiệp và đối tác của YouTube, BH Media đã thiếu sự rà soát cần thiết về tính hợp pháp của nguồn gốc bản phối trước khi thực hiện các thao tác xác nhận chủ sở hữu trên môi trường số.

Ban đầu, nhạc sĩ Giáng Son yêu cầu bồi thường thiệt hại về danh dự và uy tín với số tiền một tỷ đồng. Tuy nhiên, tại phiên tòa, với tinh thần xây dựng và mong muốn sớm kết thúc vụ việc, phía nguyên đơn đã tự nguyện rút một phần yêu cầu khởi kiện với khoản tiền bồi thường này.

Ngược lại, phía BH Media cũng từng đưa ra yêu cầu phản tố gay gắt, buộc nhạc sĩ Giáng Son phải xin lỗi công khai vì cho rằng đã có những phát ngôn "vu khống" doanh nghiệp là "ăn cắp" hay "nhận vơ" trên mạng xã hội; đồng thời đòi bồi thường 143 triệu đồng. Song, quá trình xét xử vụ án, BH Media đã rút toàn bộ yêu cầu phản tố này.

Bản án sơ thẩm đã ghi nhận sự tự nguyện của các bên, ra phán quyết buộc BH Media phải chấm dứt ngay lập tức mọi hành vi xâm phạm bản quyền; gỡ bỏ hoàn toàn các thông tin xác nhận chủ sở hữu sai trái và dừng mọi hoạt động khai thác thương mại liên quan cho đến khi có sự đồng ý bằng văn bản của các đồng tác giả.

Đồng thời, Tòa cũng buộc BH Media phải thực hiện việc xin lỗi công khai nhạc sĩ Giáng Son và nhạc sĩ Nguyễn Vính Tiến trên một số tờ báo giấy.

Sau khi Tòa cấp sơ thẩm ra phán quyết, nhạc sĩ Giáng Son và đồng tác giả Nguyễn Vĩnh Tiến bày tỏ sự vui mừng, cho rằng “chiến thắng” này không chỉ là của riêng mình mà còn là của những tác giả, người làm nghệ thuật chân chính nói chung.