Diễn đàn văn hóa: "Giấc mơ metro" cho Hà Nội

Một cột mốc quan trọng với Hà Nội được thiết lập vào ngày hôm qua 22/6: Cùng lúc, 5 tuyến metro chính của thành phố được khởi công với tổng chiều dài hơn 300km và kinh phí ước tính lên tới 1,3 triệu tỷ đồng. Những con số ấy cho thấy đây là chương trình đầu tư đường sắt đô thị có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Hà Nội.

Nhưng quan trọng hơn, thay vì tiếp tục xây dựng những tuyến metro riêng lẻ, thành phố đã lựa chọn việc tập trung kiến tạo một mạng lưới giao thông công cộng có quy mô lớn, nối liền hàng loạt điểm đến quan trọng. Với cách tiếp cận ấy, hệ thống metro được xác định là "xương sống" của một đô thị lớn, đa cực và đa trung tâm, nơi giao thông công cộng đóng vai trò dẫn dắt sự phát triển trong dài hạn.

Sự chuyển hướng ấy càng có giá trị khi chúng ta nhìn lại chặng đường vừa qua. Hà Nội đã mất nhiều năm để đưa những tuyến metro đầu tiên vào vận hành - dù khởi công từ khá sớm, 2 tuyến metro hiện tại của thành phố mới chỉ lần lượt xuất hiện vào các năm 2021 và 2024. Nhưng cũng chỉ trong vài năm ngắn ngủi từ thời điểm ấy, metro đã chứng minh được giá trị trong đời sống đô thị. Tại đó, những chuyến tàu đúng giờ, khả năng chuyên chở lớn và sự ổn định trong kết nối giao thông đã tạo ra một lựa chọn di chuyển mới cho người dân và dần trở thành một phần của nhịp sống thường ngày ở Hà Nội.

Và từ những trải nghiệm ban đầu ấy, metro tại Hà Nội đã đi qua giai đoạn chứng minh sự cần thiết của mình. Khi trực tiếp cảm nhận được lợi ích của loại hình giao thông này trên thực tế, việc xây dựng một mạng lưới quy mô lớn hơn đã thực sự trở thành ước mơ chung của người dân Hà Nội. Phần còn lại là bài toán về nguồn lực, tiến độ và quyết tâm thực hiện.

Thực tế, với hơn 300km đường sắt đô thị được khởi công cùng lúc, Hà Nội đang theo đuổi một kế hoạch chưa từng có tiền lệ. Khi hoàn thành và kết nối với các tuyến hiện hữu, mạng lưới này sẽ liên thông sân bay Nội Bài, ga Hà Nội, ga Ngọc Hồi... cùng nhiều khu vực phát triển mới, từng bước hình thành hệ thống giao thông công cộng đủ sức phục vụ một đô thị đang mở rộng nhanh chóng.

Và xa hơn, giá trị của metro không dừng ở việc giúp người dân đi lại thuận tiện hơn. Một thành phố phát triển theo hướng đa cực cần những tuyến vận tải khối lượng lớn để kết nối trung tâm hiện hữu với các cực tăng trưởng mới. Đồng thời, các nhà ga cũng có thể trở thành hạt nhân của những không gian sống, làm việc, học tập và dịch vụ mới, góp phần giảm áp lực lên hạ tầng đường bộ và khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai.

Nhưng chính vai trò đặc thù và những kỳ vọng kèm theo ấy cũng đặt metro trước những yêu cầu rất cao về tổ chức thực hiện - khi đây là loại hạ tầng đòi hỏi nguồn vốn lớn, công nghệ phức tạp và quá trình triển khai kéo dài.

Bởi vẫn cần nhắc lại, Hà Nội đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành các tuyến metro vừa được khởi công vào năm 2030. Xa hơn, theo quy hoạch Thủ đô, mạng lưới đường sắt đô thị trong tương lai sẽ dài khoảng 979km. Đó là những con số rất lớn, thậm chí gây choáng ngợp, nhưng cũng là quy mô tương xứng với nhu cầu phát triển của một đô thị khoảng 20 triệu dân trong tương lai.

Từ những đoạn tuyến đầu tiên đã vận hành đến một mạng lưới metro vừa được khởi công, Hà Nội đang theo đuổi một mục tiêu lớn, đòi hỏi thời gian, nguồn lực và quyết tâm bền bỉ. Nhưng với một thành phố hướng tới tương lai bằng giao thông công cộng, đó là một hành trình cần được bắt đầu.