World Cup 2026 và nguồn cảm hứng nào cho bóng đá Việt Nam?

World Cup 2026 tạo ra một ngày mà người ta sẽ còn nhắc lại lâu dài: Cape Verde cầm hòa 0-0 với Tây Ban Nha, đội ứng viên số một giải đấu, đương kim vô địch châu Âu. Trong khi đó, Saudi Arabia và Iran nối dài khởi đầu như mơ của bóng đá châu Á ở World Cup 2026.

Những câu chuyện của sức tranh đấu và cảm hứng tinh thần cho thấy bóng đá thế giới, hay ít nhất là tại World Cup, đang thay đổi. Liệu có điều gì nâng cánh cho giấc mơ World Cup của bóng đá Việt Nam?

Không có công thức thành công nào dành cho tất cả, nhưng niềm tin thì có. Rõ ràng, khởi đầu của bóng đá châu Á tại Bắc Mỹ cho thấy đây không phải là biến số ngẫu nhiên. Mặt bằng chung của làng cầu đã được nâng lên. Theo nhận định từ The Guardian, trình độ châu Á có thể đã bắt kịp với các đội bóng hàng trung tại châu Âu.

Điều đó không chỉ thể hiện bằng kết quả. Hàn Quốc thắng CH Séc 2-1 sau khi bị dẫn trước. Nhật Bản gỡ hòa 2-2 ở phút 88 trước Hà Lan, đội chưa bao giờ để mất điểm khi dẫn trước trong lịch sử World Cup. Australia thắng Thổ Nhĩ Kỳ 2-0 với đội hình có tuổi trung bình là 24. Qatar hòa Thụy Sĩ 1-1 trong trận đấu mà VAR đã "tặng" cho đội bóng châu Âu quả phạt đền. Saudi Arabia dẫn trước Uruguay.

Điều này có nghĩa, những đội thuộc Top 10 châu Á đủ khả năng tạo ra các trận đấu từ hòa đến thắng ở World Cup, dù trước đối thủ nào. Theo logic, đó là cách để bóng đá Việt Nam vốn đang ở hạng 15-16 châu Á, xây dựng một lộ trình khả thi cho niềm tin của mình. Không phải là chuyện bao giờ sẽ được dự World Cup, mà là cách mà chúng ta phải làm để đi đến đó.  

Sau trận hòa của Nhật Bản, Sky Sports bình luận: "Bài học từ Hà Lan: đừng bao giờ đẩy Nhật Bản và các đội bóng châu Á khác vào thế phải vùng lên. Một khi họ đã tự tin, thì họ có thể đạt được mọi thứ".

Câu trả lời không nằm ở một bí kíp nào. Nó nằm ở sự thay đổi hệ thống, diễn ra song song trên nhiều lớp. Đã hai thập kỷ kể từ ngày Liên đoàn bóng đá Nhật Bản (JFA) tuyên bố mục tiêu vô địch World Cup vào năm 2050. Vào thời điểm đó, đó có vẻ là một giấc mơ viển vông. Nhưng bây giờ, họ đang muốn thực hiện mục tiêu đó sớm hơn rất nhiều. Có một sự chuyển mình thầm lặng nhưng quyết liệt. Nó đến từ hệ thống đào tạo trẻ đẳng cấp thế giới chỉ sau Tây Ban Nha. Nó đến từ việc hàng loạt cầu thủ châu Á đã trở thành trụ cột ở các giải đấu hàng đầu châu Âu.

Không chỉ Nhật Bản. Thế hệ cầu thủ châu Á hiện tại đang thi đấu đại trà ở các giải hàng đầu châu Âu như Premier League, Bundesliga, Serie A, Ligue 1. Họ không còn đến World Cup với tâm lý của người lần đầu ra biển lớn. Họ đến với tư cách những người đã sống trong môi trường đó hàng tuần, từ mùa này qua mùa khác. Ví dụ như Uzbekistan là tân binh World Cup, nhưng họ có một trung vệ đang chơi chính thức ở Man City.

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng cũng đang tạo ra kết quả rõ ràng. Hàn Quốc tập thích nghi với khí hậu Mexico nhiều tuần trước giải. Nhật Bản phân tích đối thủ đến từng chi tiết. Australia triển khai kế hoạch chiến thuật cụ thể cho từng đối thủ. Saudi Arabia đưa hàng loạt cầu thủ trẻ sang học viện ở Tây Ban Nha và Pháp. Còn nói tới Qatar, phải là câu chuyện của học viện Aspire vốn quen thuộc với Việt Nam 20 năm trước.

Điều bóng đá châu Á đang chứng minh tại World Cup 2026 là khi quyết tâm, họ có thể thu hẹp các khoảng cách mà có lúc, tưởng là không thể. Họ cho thấy hệ thống bóng đá của họ đã đủ trưởng thành để cạnh tranh ổn định với bóng đá châu Âu và Nam Mỹ. Và điều đó không đến từ một ngôi sao tài năng hay một HLV ngoại giỏi. Nó đến từ hàng thập kỷ xây dựng hệ thống đào tạo trẻ, từ việc đưa được cầu thủ ra nước ngoài, từ dữ liệu phân tích, y học thể thao và tâm lý thi đấu được đầu tư nghiêm túc.

Bóng đá Việt Nam đặt mục tiêu dự World Cup 2030. Đó là tham vọng hoàn toàn chính đáng, và không phải là điều không thể. Nhưng giữa tham vọng và hiện thực, có một khoảng cách mà không thể lấp đầy bằng tinh thần chiến đấu hay một vài trận thắng ấn tượng ở vòng loại. Nó yêu cầu chúng ta phải hành động, làm việc cật lực vì cần rất nhiều thời gian mới có kết quả.  

Thế nên, cú sốc mà Cape Verde tạo ra trước Tây Ban Nha có thể làm rung động trái tim người xem bóng đá, nhưng với các nhà điều hành bóng đá Việt Nam, thì câu hỏi là: nếu Cape Verde với 600.000 dân, không có giải vô địch quốc gia chuyên nghiệp đúng nghĩa, có thể cầm hòa Tây Ban Nha, thì Việt Nam với 100 triệu dân, với nền kinh tế đang tăng trưởng và thị trường bóng đá năng động, đang thiếu điều gì cốt lõi nhất để tiến đến gần hơn giấc mơ World Cup?

Câu trả lời đó, có lẽ, quan trọng hơn bất kỳ kết quả thi đấu nào.