Hòa nhạc "Eroica" tối 19/6: SSO đưa khán giả đến với bản anh hùng ca bất tử của Beethoven

Tối 19/6 tại Nhà hát Hồ Gươm, Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời (SSO) của Tập đoàn Sun Group sẽ đưa khán giả bước vào "Eroica – Anh hùng ca", hoà nhạc kết nối những thanh âm phương Bắc của Jean Sibelius với bản Giao hưởng số 3 của Beethoven, tác phẩm đã làm thay đổi lịch sử âm nhạc phương Tây.

Dưới sự chỉ huy của Giám đốc Âm nhạc Olivier Ochanine, hoà nhạc được xây dựng như một hành trình mang nhiều sắc thái đối lập nhưng cùng hướng đến một tinh thần chung: vẻ đẹp của sự kiên cường và sức mạnh của con người. Nếu nửa đầu chương trình là những lát cắt tinh tế và giàu chất thơ trong âm nhạc của Jean Sibelius, thì nửa sau là tượng đài giao hưởng của Beethoven, nơi khát vọng, mất mát và chiến thắng được đẩy lên đến cao trào.

Ba tác phẩm của Sibelius mở ra một thế giới âm nhạc đậm chất Bắc Âu với những câu chuyện được kể bằng màu sắc, không khí đậm chiều sâu nội tâm.

Mở đầu là Suite from Belshazzar's Feast, được viết cho một vở kịch lấy cảm hứng từ câu chuyện Kinh Thánh về vị vua Belshazzar của Babylon. Không quá chú trọng vào kịch tính, tác phẩm gây ấn tượng bởi khả năng tạo dựng bầu không khí đặc biệt của Sibelius. Những giai điệu mang màu sắc phương Đông, cùng phần phối khí tinh tế, đưa người nghe đến một thế giới vừa huyền bí vừa quyến rũ.

Tiếp nối là Humoresque No. 5 với phần độc tấu violin của nghệ sĩ Hojin Kim - Phó Bè Trưởng Chính của dàn nhạc SSO. Tiếng đàn của cô trong The Lark Ascending hồi tháng 3 từng "gây thương nhớ" với bao khán giả sẽ tiếp tục có dịp tái hiện trong một tác phẩm mang màu sắc hoàn toàn khác. Nếu Vaughan Williams từng đưa Hojin Kim hóa thân thành cánh chim sơn ca giữa bầu trời nước Anh, thì Sibelius lại để cây đàn violin cất lên những nét nhạc duyên dáng, phóng khoáng và đầy chất thơ.

Tên gọi Humoresque không mang ý nghĩa hài hước đơn thuần, mà gợi đến sự tự do và biến hóa trong cảm xúc. Tiếng violin vừa linh hoạt, vừa giàu biểu cảm của Hojin Kim hứa hẹn tạo nên một trong những khoảnh khắc gần gũi và tinh tế nhất của đêm nhạc.

Khép lại phần đầu là Impromptu for Strings, một tác phẩm hiếm khi xuất hiện trên sân khấu nhưng lại sở hữu vẻ đẹp tĩnh lặng đặc biệt. Chỉ dành riêng cho bộ dây, bản nhạc như một dòng suy tưởng nhẹ nhàng, nơi những giai điệu mềm mại và ấm áp nối tiếp nhau trong bầu không khí yên bình. Tác phẩm đồng thời là dịp để các nghệ sĩ bộ dây của SSO phô diễn sự đồng đều về âm sắc và chiều sâu trong biểu cảm.

Nếu âm nhạc của Sibelius giống như tiếng thở của những cánh rừng phương Bắc, thì phần hai của chương trình sẽ đưa khán giả đến với một thế giới rộng lớn hơn, nơi tinh thần con người được đặt ở vị trí trung tâm.

Sân khấu lúc này thuộc về Ludwig van Beethoven cùng Symphony No. 3 "Eroica", tác phẩm mà nhà phê bình âm nhạc Harold Schoenberg của The New York Times gọi là "một trong những bước ngoặt của lịch sử âm nhạc".

Ngày nay, thật khó hình dung rằng tại buổi công diễn năm 1805 ở Vienna, có khán giả đã mất kiên nhẫn đến mức thốt lên: "Tôi sẵn sàng trả thêm tiền nếu tác phẩm này chịu dừng lại!". Quả thực, Eroica dài gần gấp đôi bất kỳ bản giao hưởng nào mà công chúng thời đó từng biết đến. Nhưng chính sự táo bạo ấy đã mở ra một kỷ nguyên mới cho âm nhạc.

Beethoven sáng tác Eroica trong giai đoạn đen tối nhất cuộc đời, khi ông dần mất đi thính giác và từng nghĩ đến việc từ bỏ tất cả. Ông đã lựa chọn một con đường khác: tiếp tục sáng tác. Và Eroica chính là lời tuyên bố mạnh mẽ cho quyết định ấy.

Ban đầu, tác phẩm được đề tặng Napoleon Bonaparte, người mà Beethoven ngưỡng mộ như biểu tượng của lý tưởng cộng hòa. Nhưng khi Napoleon tự xưng Hoàng đế, nhà soạn nhạc nổi giận xé bỏ trang đề tặng. Kể từ đó, "Anh hùng ca" không còn thuộc về một cá nhân cụ thể, mà trở thành khúc ca dành cho chính tinh thần con người.

Bốn chương của bản giao hưởng giống như bốn trạng thái của một đời người. Chương đầu là xung đột và khát vọng. Chương thứ hai, bản Hành khúc tang lễ nổi tiếng, đào sâu vào nỗi đau và mất mát. Chương Scherzo bừng lên sức sống mãnh liệt trước khi chương cuối đưa mọi cảm xúc hội tụ trong một kết thúc rực rỡ và đầy tính khẳng định về con người.

Hơn hai thế kỷ đã trôi qua, Eroica vẫn giữ nguyên sức mạnh đặc biệt của nó. Không chỉ phá vỡ mọi khuôn mẫu của giao hưởng thời bấy giờ, tác phẩm còn mở đường cho thời kỳ Lãng mạn và khẳng định Beethoven là một trong những nhà cách mạng vĩ đại nhất của âm nhạc.

Thông qua sự đối lập thú vị giữa vẻ đẹp tinh tế, giàu chất thơ của Sibelius và quy mô hùng vĩ của Beethoven, "Eroica - Anh hùng ca" không chỉ giới thiệu những kiệt tác của kho tàng giao hưởng, mà còn dẫn dắt người nghe đi qua những cung bậc rất con người: từ chiêm nghiệm và mất mát đến niềm tin, lòng can đảm và khát vọng chiến thắng.