Chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa: Tạo động lực cho phát triển

Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa là bước đi đột phá hàng đầu nhằm mở rộng không gian sáng tạo, tạo động lực chính cho phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất và đổi mới phương thức quản trị văn hóa trên môi trường số.

Đây là định hướng trọng tâm nhằm nâng cao vị thế trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa được Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai khẳng định tại kế hoạch số 87/KH-UBND về triển khai thực hiện Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 4/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Đề án chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045" trên địa bàn thành phố Đồng Nai.

Theo Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai, chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa là công cụ kết nối giữa bảo tồn, phát huy, sáng tạo văn hóa với phát triển kinh tế số, xã hội số. Dựa trên giá trị văn hóa dân tộc và đặc thù văn hóa Đồng Nai, quá trình này góp phần hiện đại hóa quản trị, tạo điều kiện hình thành nhiều sản phẩm văn hóa mới trên cả môi trường vật lý và môi trường số, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong kỷ nguyên số.

"Người dân và cộng đồng sáng tạo vừa là chủ thể tham gia, vừa là đối tượng thụ hưởng của quá trình chuyển đổi số. Đây là phương thức để nhanh chóng thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm quyền tiếp cận, tham gia và thụ hưởng văn hóa công bằng cho mọi tầng lớp nhân dân Đồng Nai", Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai cho biết, đồng thời khẳng định Nhà nước và khu vực kinh tế Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, kiến tạo, thúc đẩy hợp tác công - tư, mở rộng hợp tác quốc tế để hình thành hệ sinh thái văn hóa số bền vững, sáng tạo, phát triển, Đồng Nai phát huy vai trò trung tâm vùng, kết nối liên tỉnh, liên vùng trong phát triển văn hóa số.

Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai yêu cầu, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa chú trọng khai thác thế mạnh văn hóa bản địa, truyền thống cách mạng, di sản văn hóa đa dạng của các dân tộc ít người.

Các trụ cột trong chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa là hạ tầng số và nền tảng dữ liệu văn hóa địa phương; chủ động xây dựng và phát triển hệ sinh thái văn hóa số bản địa "kho dữ liệu số văn hóa Đồng Nai", ưu tiên số hóa dữ liệu về di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, lễ hội truyền thống và các thiết chế văn hóa cơ sở.

Hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về văn hóa; phát triển nguồn nhân lực số cho ngành Văn hóa; số hóa di sản và tài nguyên văn hóa; phát triển công nghiệp văn hóa số.

Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu văn hóa thành phố Đồng Nai, tích hợp dữ liệu về di sản văn hóa, lễ hội, thiết chế văn hóa, hoạt động văn hóa nghệ thuật và gia đình; 100% di tích cấp quốc gia và cấp thành phố trên địa bàn được lập hồ sơ số, cập nhật thông tin quản lý trên hệ thống cơ sở dữ liệu văn hóa - du lịch; từng bước số hóa dữ liệu về lễ hội truyền thống, nghệ thuật dân gian, văn hóa dân tộc thiểu số và các loại hình văn hóa đặc trưng của Đồng Nai; hình thành các sản phẩm số phục vụ quảng bá hình ảnh văn hóa Đồng Nai trên môi trường số; khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia phát triển nội dung số trong lĩnh vực văn hóa.

Đến năm 2045 văn hóa số trở thành động lực phát triển con người Đồng Nai toàn diện và bền vững, trong đó phấn đấu ngành công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột bền vững.

Đồng Nai là địa phương có bề dày lịch sử lâu đời, là vùng đất hội tụ và giao thoa của nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 47 trong tổng số 54 dân tộc anh em của Việt Nam cùng sinh sống; hơn 863 cơ sở tín ngưỡng và 24 tổ chức thuộc 10 tôn giáo, tạo nên sự đa dạng văn hóa phong phú và bản sắc đặc trưng của vùng Đông Nam Bộ.

Toàn tỉnh có 121 di tích được xếp hạng (trong đó có 6 di tích quốc gia đặc biệt) tiêu biểu như Văn miếu Trấn Biên - biểu tượng văn hóa, giáo dục của vùng Nam Bộ; Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh - ghi dấu công lao xác lập chủ quyền và tổ chức bộ máy hành chính tại phương Nam; Chiến khu Đ - di tích cách mạng, Địa điểm thành lập Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng ở Phú Riềng (được thành lập năm 1929, trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3/2/1930), Núi Bà Rá - Thác Mơ - di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh quan trọng gắn với các cuộc kháng chiến của dân tộc gắn với địa danh Phước Long…

Những giá trị văn hóa - lịch sử đặc sắc đã tạo nên bản sắc riêng của Đồng Nai, đồng thời là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch văn hóa, du lịch lịch sử và giáo dục truyền thống, nơi hội tụ tinh hoa lan tỏa văn hóa nghĩa tình Đồng Nai góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân và quảng bá hình ảnh địa phương.