"Disclosure Day": Huyền thoại Steven Spielberg trở lại với đề tài người ngoài hành tinh

Sau nhiều năm gắn bó với những bộ phim mang màu sắc lịch sử, chính trị và tự truyện như The Post (Bí mật Lầu Năm Góc), West Side Story (Câu chuyện phía Tây) hay The Fabelmans (Tuổi trẻ huy hoàng), Steven Spielberg đã trở lại với vùng đất quen thuộc nhất trong sự nghiệp của mình: khoa học viễn tưởng và người ngoài hành tinh.

Bộ phim mới Disclosure Day (Thời khắc công bố) vừa ra mắt đã nhanh chóng đứng đầu phòng vé Bắc Mỹ với 44 triệu USD và thu về gần 93 triệu USD trên toàn cầu trong cuối tuần đầu tiên.

Đây không chỉ là một khởi đầu khả quan về mặt thương mại mà còn đánh dấu sự trở lại của một trong những chủ đề đã làm nên tên tuổi Spielberg suốt gần nửa thế kỷ qua: câu hỏi về sự sống ngoài Trái Đất và vị trí của con người trong vũ trụ.

Sự trở lại của người kể chuyện đã định hình điện ảnh hiện đại

Khi nhắc đến Steven Spielberg, khán giả thường nghĩ đến những bom tấn đã thay đổi Hollywood như Jaws, E.T. the Extra-Terrestrial, Jurassic Park hay Saving Private Ryan.

Tuy nhiên, nếu nhìn xuyên suốt sự nghiệp của vị đạo diễn 80 tuổi, có thể thấy người ngoài hành tinh mới là một trong những nỗi ám ảnh sáng tạo lớn nhất của ông.

Năm 1977, Spielberg thực hiện Close Encounters of the Third Kind (Kiểu tiếp xúc thứ 3), bộ phim được xem là cột mốc của dòng phim UFO (Vật thể bay không xác định) hiện đại. Không giống nhiều tác phẩm khoa học viễn tưởng thời đó vốn mô tả người ngoài hành tinh như mối đe dọa, Spielberg tiếp cận họ bằng sự tò mò và lòng trắc ẩn.

5 năm sau, ông tiếp tục tạo nên hiện tượng văn hóa toàn cầu với E.T. the Extra-Terrestrial. Bộ phim kể về tình bạn giữa một cậu bé và sinh vật đến từ hành tinh khác, trở thành một trong những tác phẩm thành công nhất lịch sử điện ảnh.

Đến năm 2005, Spielberg một lần nữa quay lại đề tài này với War of the Worlds (Thế giới đại chiến). Tuy nhiên, khác với vẻ lạc quan của E.T., bộ phim phản ánh nỗi bất an của nước Mỹ sau biến cố 11/9 bằng một cuộc xâm lược quy mô lớn của người ngoài hành tinh.

Chính vì vậy, khi Disclosure Day được công bố là dự án mới của Spielberg, giới phê bình lập tức xem đây là sự trở về với một chủ đề đã gắn bó với ông trong gần 50 năm. Theo Rotten Tomatoes, đây là dự án được xây dựng từ ý tưởng gốc của Spielberg và tiếp tục hợp tác với biên kịch David Koepp - người từng đồng hành cùng ông trong Jurassic Park và War of the Worlds.

Một bí mật có thể thay đổi cả nhân loại

Theo thông tin từ Universal Pictures và Rotten Tomatoes, Disclosure Day xoay quanh một âm mưu che giấu sự tồn tại của người ngoài hành tinh kéo dài nhiều thập kỷ.

Emily Blunt vào vai Margaret Fairchild, một nhà khí tượng học vô tình phát hiện những dấu hiệu bất thường liên quan đến các hiện tượng trên bầu trời. Cùng với chuyên gia an ninh mạng Daniel Kellner do Josh O'Connor thủ vai, cô bị cuốn vào hành trình khám phá bí mật lớn nhất lịch sử nhân loại: chính phủ đã biết về sự sống ngoài Trái Đất từ rất lâu nhưng chưa từng công khai với công chúng.

Khẩu hiệu quảng bá của bộ phim cũng phần nào hé lộ chủ đề trung tâm: "Nếu bạn biết rằng chúng ta không đơn độc, liệu điều đó có khiến bạn sợ hãi?".

Đó không chỉ là câu hỏi dành cho các nhân vật trong phim, mà còn là câu hỏi Spielberg muốn đặt ra cho khán giả.

Spielberg bắt nhịp với cơn sốt UFO của thế kỷ 21

Điều khiến Disclosure Day khác biệt so với các bộ phim người ngoài hành tinh trước đây của Spielberg là bối cảnh xã hội mà nó ra đời.

Trong vài năm gần đây, chủ đề UFO - hay UAP (Hiện tượng dị thường không xác định) - liên tục xuất hiện trên truyền thông quốc tế. Quốc hội Mỹ đã tổ chức nhiều phiên điều trần công khai liên quan đến các báo cáo về UFO, trong khi hàng loạt tài liệu trước đây được giữ bí mật cũng dần được giải mật.

Theo nhiều nhà quan sát phòng vé, đây là một trong những yếu tố giúp Disclosure Day trở nên đặc biệt hấp dẫn với khán giả hiện đại. Bộ phim không kể câu chuyện về một cuộc xâm lăng từ vũ trụ mà tập trung vào khái niệm "disclosure" - công khai sự thật. Nói cách khác, Spielberg quan tâm đến phản ứng của con người trước sự thật hơn là bản thân người ngoài hành tinh.

Đó là cách tiếp cận rất đặc trưng của Spielberg: sử dụng khoa học viễn tưởng để nói về tâm lý và xã hội loài người.

Emily Blunt và trái tim cảm xúc của bộ phim

Bên cạnh yếu tố bí ẩn và âm mưu, nhiều nhà phê bình cho rằng điểm mạnh lớn nhất của Disclosure Day nằm ở diễn xuất của Emily Blunt.

Các đánh giá đầu tiên từ Rotten Tomatoes nhận xét nữ diễn viên mang đến một trong những màn trình diễn xuất sắc nhất sự nghiệp. Thay vì chỉ đóng vai người hùng giải cứu thế giới, nhân vật Margaret Fairchild được xây dựng như một người bình thường phải đối mặt với sự thật có khả năng thay đổi mọi thứ cô từng tin tưởng.

Một chi tiết thú vị được tiết lộ gần đây là Spielberg từng đề nghị sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo nên giọng nói cho một thực thể ngoài hành tinh trong phim. Tuy nhiên, Emily Blunt đã từ chối và lựa chọn tự mình thực hiện toàn bộ phần lồng tiếng bằng những âm thanh do cô sáng tạo. Nữ diễn viên cho rằng cảm xúc con người không thể bị thay thế bởi công nghệ.

Quyết định này phản ánh một chủ đề xuyên suốt trong tác phẩm của Spielberg: công nghệ có thể thay đổi thế giới, nhưng cảm xúc con người mới là yếu tố quyết định cách chúng ta đối diện với những thay đổi đó.

Thành công phòng vé và bài kiểm tra dành cho Spielberg

Sau cuối tuần đầu tiên, Disclosure Day thu về 44 triệu USD tại Bắc Mỹ và gần 49 triệu USD từ thị trường quốc tế, nâng tổng doanh thu toàn cầu lên khoảng 93 triệu USD. Đây là màn ra mắt mạnh nhất của Spielberg trong nhiều năm trở lại đây và là một trong những thành công đáng chú ý nhất đối với một bộ phim nguyên bản không dựa trên thương hiệu có sẵn.

Tuy nhiên, đây vẫn chưa phải chiến thắng tuyệt đối. Với kinh phí sản xuất khoảng 115 triệu USD chưa bao gồm quảng bá, bộ phim cần tiếp tục duy trì sức hút trong nhiều tuần tới để đạt điểm hòa vốn. Các chuyên gia cho rằng tương lai của Disclosure Day sẽ phụ thuộc vào hiệu ứng truyền miệng và thị trường quốc tế - nơi thể loại khoa học viễn tưởng thường có sức hút rất lớn.

Dù vậy, lịch sử đang đứng về phía Spielberg. Ready Player One (Đấu trường ảo) năm 2018 từng mở màn khiêm tốn hơn nhiều dự báo nhưng cuối cùng vẫn thu hơn 600 triệu USD toàn cầu. Nhiều bộ phim của ông cũng nổi tiếng nhờ khả năng giữ chân khán giả trong thời gian dài thay vì bùng nổ rồi nhanh chóng biến mất khỏi rạp chiếu.

Không phải phim về người ngoài hành tinh, mà là phim về con người

Những đánh giá đầu tiên từ giới phê bình cho thấy Disclosure Day không phải là một bom tấn hành động đơn thuần.

Rotten Tomatoes mô tả tác phẩm là một biến thể giàu tính nhân văn của những chủ đề Spielberg từng nhiều lần khai thác. Nhiều cây bút nhận xét bộ phim mang tinh thần lạc quan hiếm thấy trong thời đại mà các thuyết âm mưu, sự chia rẽ xã hội và khủng hoảng niềm tin đang ngày càng phổ biến.

Đó có lẽ cũng là điểm khiến Spielberg khác biệt với nhiều đạo diễn khoa học viễn tưởng đương đại. Ông không thực sự làm phim về tàu vũ trụ, UFO hay công nghệ tương lai. Ông làm phim về con người.

Trong Close Encounters of the Third Kind, người ngoài hành tinh là cái cớ để nói về khát vọng khám phá. Trong E.T., họ là biểu tượng cho tình bạn và sự cô đơn. Và trong Disclosure Day, họ trở thành công cụ để Spielberg đặt ra câu hỏi về niềm tin, sự thật và khả năng chấp nhận những điều vượt ngoài hiểu biết của nhân loại.

Sau gần nửa thế kỷ kể từ ngày đưa khán giả bước vào cuộc gặp gỡ đầu tiên với sinh vật ngoài hành tinh trên màn ảnh rộng, Spielberg vẫn đang theo đuổi cùng một câu hỏi. Nhưng lần này, ông không hỏi liệu người ngoài hành tinh có tồn tại hay không.

Ông hỏi chúng ta sẽ trở thành những con người như thế nào nếu một ngày nào đó biết chắc rằng họ có thật. Và có lẽ đó mới là bí mật lớn nhất mà Disclosure Day muốn tiết lộ.