Leipzig Bachfest 2026 biến kiệt tác kinh điển thành hiện tượng toàn cầu

Âm nhạc của Johann Sebastian Bach từ lâu đã được xem là đỉnh cao của nghệ thuật Baroque, nhưng tại Leipzig Bachfest 2026, những tác phẩm kinh điển ấy sẽ được tiếp cận theo một cách hoàn toàn mới: như một "bảng xếp hạng âm nhạc" do chính công chúng toàn cầu bình chọn.

Cụ thể, hơn 7.000 người yêu nhạc Bach đến từ 20 quốc gia đã tham gia cuộc khảo sát quy mô lớn nhằm lựa chọn những cantata (thanh xướng kịch nhà thờ) được yêu thích nhất trong kho tàng sáng tác đồ sộ của nhà soạn nhạc người Đức. Kết quả tạo nên "Bach Hit Parade" – bảng xếp hạng 50 cantata xuất sắc nhất, sẽ được trình diễn tại Leipzig Bachfest diễn ra từ ngày 11 đến 21/6/2026.

Đây không chỉ là một chương trình nghệ thuật đặc biệt mà còn phản ánh sức sống bền bỉ của âm nhạc Bach trong thế kỷ 21, hơn 275 năm sau ngày ông qua đời.

Khi người hâm mộ quyết định chương trình lễ hội

Trong kho tàng sáng tác của Johann Sebastian Bach có những cantata hùng tráng với tiếng kèn trumpet và trống định âm vang dội, nhưng cũng có những tác phẩm giàu tính chiêm nghiệm, chạm đến những tầng sâu nhất của cảm xúc con người.

Để xác định đâu là những tác phẩm được yêu thích nhất, Ban tổ chức Leipzig Bachfest đã phát động cuộc bình chọn quốc tế dành cho cộng đồng yêu nhạc Bach trên toàn thế giới.

Cách thức bỏ phiếu được thiết kế tương tự cuộc thi Eurovision Song Contest. Người tham gia trao 12 điểm cho lựa chọn số một, 10 điểm cho vị trí thứ hai và tiếp tục giảm dần cho các lựa chọn tiếp theo.

Tuy nhiên, khác với những bảng xếp hạng thông thường, kết quả cuối cùng sẽ không được công bố trước. Thứ hạng của từng cantata sẽ lần lượt được hé lộ trong các buổi hòa nhạc của lễ hội.

Giám đốc nghệ thuật Michael Maul cho biết kết quả sơ bộ mang đến không ít bất ngờ.

"Điều khiến tôi ngạc nhiên là không phải những cantata hoành tráng nhất, ồn ào nhất hay có sắc thái trưởng rực rỡ nhất lọt vào nhóm dẫn đầu. Thay vào đó là những tác phẩm mang tính suy tưởng sâu sắc, nơi ca từ đặt ra các câu hỏi mang tính hiện sinh về cuộc đời và con người".

Theo ông Maul, điều này phần nào lý giải vì sao Bach vẫn có ý nghĩa đặc biệt đối với công chúng ngày nay. Trong một thế giới đầy biến động, những tác phẩm giàu chiều sâu tinh thần của ông tiếp tục mang lại sự đồng cảm và an ủi cho người nghe.

Dù vậy, các cantata nổi tiếng như Lobet den Herrn (Hãy ngợi ca Chúa) hay Nun kommt der Heiden Heiland (Đấng Cứu Thế của muôn dân đã đến) vẫn xuất hiện trong danh sách 50 tác phẩm được yêu thích nhất.

Theo Ban tổ chức, 50 cantata chiến thắng sẽ được trình diễn trong 12 buổi hòa nhạc, lần lượt từ vị trí thứ 50 đến vị trí số 1 bởi những nghệ sĩ và dàn nhạc hàng đầu thế giới chuyên biểu diễn nhạc Bach.

Leipzig – "thủ đô Bach" của thế giới

Không phải ngẫu nhiên Leipzig trở thành trung tâm của lễ hội Bach lớn nhất hành tinh.

Từ năm 1723 cho đến khi qua đời vào năm 1750, Johann Sebastian Bach giữ chức Thomaskantor (nhạc trưởng nhà thờ Thánh Thomas) tại thành phố này. Ông phụ trách đào tạo và chỉ huy Dàn hợp xướng Thiếu nhi St. Thomas (Thomanerchor), một trong những dàn hợp xướng lâu đời và danh tiếng nhất châu Âu.

Cho đến ngày nay, chính dàn hợp xướng này vẫn đảm nhiệm vai trò khai mạc Leipzig Bachfest mỗi năm, duy trì mối liên hệ trực tiếp với di sản âm nhạc mà Bach để lại.

Leipzig cũng là nơi đặt trụ sở của Neue Bachgesellschaft (Hội Bach Mới), tổ chức được thành lập đầu thế kỷ 20 với mục tiêu nghiên cứu, bảo tồn và quảng bá di sản của nhà soạn nhạc vĩ đại.

Chính từ tổ chức này đã nảy sinh ý tưởng tổ chức các lễ hội Bach thường niên trên khắp nước Đức.

Năm 1901, Neue Bachgesellschaft  tổ chức kỳ Bachfest đầu tiên tại Berlin với mục tiêu đưa âm nhạc Bach đến gần hơn với công chúng. Từ đó, mô hình lễ hội Bach định kỳ nhanh chóng lan rộng và trở thành nguồn cảm hứng cho hàng loạt sự kiện tương tự trong và ngoài nước Đức.

100 kỳ Bachfest và hành trình toàn cầu hóa âm nhạc Bach

Do ảnh hưởng của chiến tranh và những biến động lịch sử, các kỳ Bachfest không phải lúc nào cũng được tổ chức liên tục.

Tuy nhiên, năm 2026 đánh dấu cột mốc đặc biệt khi Neue Bachgesellschaft kỷ niệm kỳ Bachfest thứ 100 của mình trong khuôn khổ Leipzig Bachfest.

Nhân dịp này, Giám đốc Bảo tàng Bachhaus ở Eisenach – ông Jörg Hansen – đã thực hiện triển lãm chuyên đề Bach Festivals: A Phenomenon (Hiện tượng các lễ hội Bach).

Eisenach chính là nơi Bach chào đời vào năm 1685.

Trong quá trình nghiên cứu, Hansen và cộng sự đã thống kê được 82 lễ hội Bach trên toàn thế giới từng được tổ chức thường xuyên hoặc kéo dài trong nhiều năm.

Con số này cho thấy tầm ảnh hưởng rộng lớn của nhà soạn nhạc người Đức vượt xa biên giới quê hương ông.

Theo Hansen, thành phố Bethlehem thuộc bang Pennsylvania (Mỹ) hiện giữ kỷ lục về số lần tổ chức lễ hội Bach.

"Kể từ năm 1912, họ đã tổ chức tổng cộng 118 kỳ Bachfest" - ông cho biết.

Trong khi đó, lễ hội Bach trẻ nhất được thành lập cách đây khoảng 10 năm tại Jerusalem, Israel.

Các lễ hội Bach quy mô lớn ngoài nước Đức hiện tập trung tại Mỹ và Malaysia, phản ánh sức hút ngày càng tăng của âm nhạc cổ điển tại nhiều khu vực trên thế giới.

Triển lãm ở Bachhaus trưng bày nhiều hiện vật quý như chương trình biểu diễn lịch sử, ảnh tư liệu, bút tích, phim tài liệu, bản ghi âm, áp phích quảng bá và hàng loạt kỷ vật đến từ các lễ hội Bach quốc tế.

Theo thông tin từ Bachhaus, hiện có hơn 70 lễ hội Bach được tổ chức trên toàn cầu mỗi năm dưới nhiều hình thức khác nhau như lễ hội, tuần lễ Bach hay những ngày hội âm nhạc chuyên đề.

Leipzig Bachfest 2026: Đối thoại cùng Bach

Chủ đề của Leipzig Bachfest 2026 là "In Dialogue" (Trong đối thoại), nhấn mạnh ý tưởng đối thoại giữa các bè nhạc, giữa quá khứ và hiện tại, cũng như giữa Bach với khán giả đương đại.

Ngoài "Bach Hit Parade", lễ hội năm nay còn có nhiều điểm nhấn đáng chú ý.

Nhạc trưởng và nghệ sĩ organ nổi tiếng Ton Koopman sẽ chỉ huy chương trình "Family Choir" - quy tụ 122 người tham gia đến từ 20 quốc gia chỉ để cùng hát các cantata của Bach.

Một trọng tâm khác của lễ hội là kỷ niệm 300 năm bộ tác phẩm Clavier-Übung, một trong những dấu mốc quan trọng nhất trong sự nghiệp sáng tác của Bach. Những buổi biểu diễn chuyên đề sẽ có sự góp mặt của các nghệ sĩ hàng đầu như Sir András Schiff và nghệ sĩ harpsichord Mahan Esfahani.

Esfahani, nghệ sĩ gốc Iran mang quốc tịch Mỹ, được lựa chọn là "nghệ sĩ lưu trú" của lễ hội năm nay. Anh hiện thực hiện dự án thu âm toàn bộ các tác phẩm dành cho đàn harpsichord của Bach cho hãng Hyperion.

Tại Leipzig, Esfahani sẽ biểu diễn bảy chương trình lớn giới thiệu những sáng tác thế tục của Bach. Một trong số đó là chương trình Piano Exercises on the Harpsichord I - được ghi hình và phát hành trên nền tảng trực tuyến của Deutsche Welle.

Theo ban tổ chức, Leipzig Bachfest 2026 dự kiến mang đến khoảng 200 buổi hòa nhạc và sự kiện liên quan. Hơn 40% lượng vé đã được bán cho khán giả quốc tế từ hơn 50 quốc gia, cho thấy sức hấp dẫn toàn cầu của lễ hội.

Vì sao Bach vẫn chinh phục thế giới?

Hơn hai thế kỷ rưỡi sau khi qua đời, Johann Sebastian Bach vẫn là một trong những nhà soạn nhạc được biểu diễn nhiều nhất thế giới.

Âm nhạc của ông hiện diện trong nhà thờ, phòng hòa nhạc, trường học, điện ảnh, truyền hình và cả văn hóa đại chúng.

Sự trường tồn ấy không chỉ đến từ kỹ thuật sáng tác thiên tài mà còn từ khả năng chạm tới những câu hỏi phổ quát của con người: niềm tin, sự cô đơn, hy vọng, nỗi đau và khát vọng vượt lên nghịch cảnh.

Có lẽ chính vì thế mà tại Leipzig năm 2026, hàng nghìn người từ khắp thế giới vẫn sẵn sàng bỏ phiếu, tranh luận và lắng nghe để tìm ra đâu là những cantata hay nhất của Bach.

Một "bảng xếp hạng" dành cho âm nhạc cổ điển nghe có vẻ khác thường, nhưng xét cho cùng, đó lại là minh chứng sống động nhất cho thấy Bach không thuộc về quá khứ. Ông vẫn đang đối thoại với thế giới hôm nay – đúng như chủ đề của Leipzig Bachfest 2026.